ХОРГОС — АДАМЗАТТЫҢ ОРТАҚ ТАҒДЫР ҚАУЫМДАСТЫҒЫНЫҢ СИМВОЛЫ
Екі елден келген жүзден астам жас қатысушы би, бейнелеу өнері және театрландырылған қойылымдар арқылы өз таланттарын паш етіп, мәдени тәжірибенің сан алуандығын және шығармашылықтың ортақ тілінде сөйлей алу қабілетін көрсетті. Алайда фестивальдің маңызы өнер шеңберімен шектелмейді: ол Қазақстан мен Қытай арасындағы өзара іс-қимылдың жаңа келбетін қалыптастырып отырған стратегиялық үрдістерді — экономика мен логистикадан бастап гуманитарлық байланыстар мен жастар дипломатиясына дейін — айқын бейнелейді.
Бүгінде Қорғас — жай ғана шекаралық аймақ емес. Бұл — екі мемлекеттің, екі мәдениет пен екі экономиканың мүдделері тоғысатын бірегей аумақ. Қорғастың географиялық орналасуы, оның халықаралық шекара маңы ынтымақтастығы орталығы әрі индустриялық-логистикалық хаб ретіндегі көпқырлы мәртебесі оны Қытайды Қазақстан, Каспий теңізі және Оңтүстік Кавказ арқылы Еуропамен жалғайтын Еуразиядағы ең маңызды бағыттардың бірі — Орта дәліздің негізгі нүктесіне айналдырады. Әлемдік логистика жүйесі өзгеріп жатқан жағдайда Орта дәліздің рөлі жылдам артып, сонымен бірге Қорғастың ірі көлік-экспедициялық, сауда және мәдени торап ретіндегі маңызы күшейе түсуде.
Өнер фестивалі екі елдің жас азаматтары арасындағы кросс-мәдени өзара іс-қимылды дамытуға және диалогтың жаңа формаларын қалыптастыруға бағытталған іс-шаралар сериясының бір бөлігіне айналды. Бұл ерекше маңызды, өйткені дәл жастар — стереотиптер мен саясаттандырылған мифтерден ада буын — екі көне өркениетті, яғни түркілік дала ойкуменасы мен мыңжылдықтарға тамыр тартқан қытай мәдени дәстүрін жалғайтын дәнекерге айналуда. Бірлескен жобалар, идеялар алмасу және шығармашылық өзара әрекет арқылы жастар тек дипломатиялық құралдармен ғана құру мүмкін емес сенім кеңістігін қалыптастырады.
A+Analytics зерттеу орталығының жетекшісі Фархад Қасенов атап өткендей: «Қазақстан мен Қытай жастары — өткен, бүгін және болашақты, мәдениеттер мен өркениеттерді байланыстыратын көпір. XXI ғасырда халықаралық дамудың негізгі ресурсы тек инфрақұрылым немесе капитал емес, ең алдымен — адамдар. Осы тұрғыдан алғанда, Қорғас жастардың бір-бірімен танысып қана қоймай, креативті экономикадан бастап ғылым мен инновацияға дейінгі ынтымақтастықтың жаңа тәсілдерін қалыптастыратын алаңға айналуда. Мұндай іс-шаралар ұзақмерзімді әсер береді: мұндай фестивальдердің қатысушылары болашақта екіжақты қатынастарды айқындайтын дипломаттар, кәсіпкерлер мен сарапшыларға айналады».
Дегенмен, гуманитарлық бағыт — мүмкіндіктердің бір ғана қыры. Қорғастың экономикалық маңызы да жылдан-жылға артып келеді. Солтүстік Еуразия арқылы өтетін дәстүрлі логистикалық бағыттардың әлсіреуі аясында Қазақстан мен Қытай Орта дәліз инфрақұрылымын белсенді түрде дамытып жатыр. Көлік тораптарына, логистикалық орталықтарға, теміржол өткелдеріне және цифрлық шешімдерге салынған инвестициялар маршруттың бәсекеге қабілеттілігін жедел арттыруда. Қазіргі таңда Қорғас жүк тиеу мен қайта бөлу жүзеге асатын ірі құрлық порты ретінде жұмыс істеп, Қазақстан экономикасын жаһандық жеткізу тізбектеріне кіріктіруде.
Қазақстандық сарапшы, МУИТ-тің қауымдастырылған профессоры Алибек Бегалиновтың пікірінше: «Халықаралық шекара маңы ынтымақтастығы орталығы “Қорғастың” шағын және орта бизнес, сауда мен туризм алмасуы үшін барған сайын тартымды аймаққа айналуы кездейсоқ емес. Орталық аумағында азаматтардың еркін қозғалысына жағдай жасау Қорғасты трансшекаралық ынтымақтастықтың бірегей зертханасына айналдырады. Болашақта мұндай формат екі ел шекарасындағы өзге жобалар үшін тиімді үлгі бола алады».
Маңызды аспектілердің бірі — Қазақстан мен Қытай тарапынан белсенді түрде ілгерілетіліп отырған мәдени дипломатия. Фестиваль ұйымдастырушылары — Қорғас халықаралық коммуникациялар орталығы мен ҚХР-дың Іле сыртқы мәдени сауда мемлекеттік базасы — екі ел арасындағы өзара түсіністікті нығайтуға бағытталған «жұмсақ күштің» жаңа архитектурасын қалыптастыруда.
Жаңа үрдісті қолдай отырып, қазақстандық New Media Group холдингінің өкілі, белгілі саяхатшы әрі креатор Олег Белов МЦПС «Қорғасты» Жібек жолының жастар астанасына айналдыру идеясын ұсынды. Оның аясында музыкалық фестивальдер, креативті бас киімдер байқауы және терең символдық мәнге ие қытайдың көне цзяньчжи өнері бойынша жарыстар өткізу жоспарлануда. Мұндай бастамалар жастарға Қазақстан мен Қытай ынтымақтастығын тек экономикалық қажеттілік ретінде ғана емес, жаһандық өркениеттік жобаға қатыстылық сезімін қалыптастыратын жеке құндылық ретінде қабылдауға мүмкіндік береді.
Қорғас мысалында Қазақстан мен Қытай арасындағы ынтымақтастықтың болашағы айқын: логистикалық дәліздерді нығайту, трансшекаралық сауданы дамыту, гуманитарлық және білім беру алмасуын кеңейту, жаңа мәдени форматтарды қалыптастыру. Алайда ең бастысы — болашақта екіжақты байланыстарды сақтап, дамыта алатын жас көшбасшылар қауымдастығын қалыптастыру.
Осылайша, Қорғас жай ғана экономикалық орталық емес, Қазақстан мен Қытай арасындағы көпқабатты серіктестіктің символына айналуда. Мұнда, екі мемлекеттің шекарасында, сауданың жаңа бағыттарымен қатар ынтымақтастықтың жаңа мағыналары дүниеге келуде. Егер бүгін жастар фестивалі диалог кеңістігін ашса, ертең мұндай бастамалар мәдениет, шығармашылық және өңірдің болашағы үшін ортақ жауапкершілік арқылы екі халықты байланыстыратын ұзақ мерзімді әрі берік достықтың негізіне айналуы мүмкін.
Материалды медиа-сарапшы Әлия Қасенова дайындады