ЕЛ ҮШІН АСТЫҚТЫҢ БАРЛЫҚ ЭКСПОРТЫ ТИІМДІ

26 ақпанда Астана қаласындағы «Rixos President Astana» қонақүйінде VII қазақ­стан­дық «KAZGRAIN–2015» астық фо­румы өтеді. Форумды ұйымдастырушы – «Қазаг­ромаркетинг» АҚ.
Іс-шара Ауыл шаруашы­лығы министрлігі мен «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингі» АҚ-тың ресми қол­дауы­мен өткізіледі.  

Жыл өткен сайын форумға қатысушы мемлекеттердің ауқымы кеңейіп келеді. Биылғы шараға Қазақстан, Иран, Түркия, ТМД елдері, Оңтүстік шығыс Азия мен Бал­тық жағалауы елдері астық нарықтарының жетекші компаниялары қатысатын болады.

Форум барысында отандық және әлем­дік астық нарықтарындағы ағымдағы мар­кетингтік жылдың үрдістері, отандық ас­тық­­тың экспорттық әлеуеті, астық нарығы­ның инфрақұрылымын дамыту проб­лемалары, отандық ұнды экспорттаудың әлеуетті мүмкіндіктері, өсімдік шаруашы­лығындағы міндетті сақтандыру саласын­дағы өзгерістер іспетті өзекті тақырыптар тал­қыланады.

Форумды өткізудегі мақсат – отандық астық өндірушілерге өз өнімдерін сыртқы нарықтарға шығаруға және әлеуетті инвес­тор­лар іздеуге жәрдемдесу. Біз «Қазагро­мар­кетинг» АҚ аналитикалық зерттеулер департаментінің директоры Төлеген Усинді әңгімеге тартып, ұйымдастырылып отыр-ған шараның жаңалықтарымен бөлісуді өтінген едік.

– VII қазақстандық астық форумының биылғы басты жаңалығы не?

– Осы уақытқа дейін форум елімізде ұйымдастырылатын отандық және алыс-жақын шетелдердің астық бизнесімен ай­налысушылары үшін басқосуға мүмкін­дік беретін жалғыз кездесу алаңы болып отыр. Форумды өткізу форматы пікір ал­масу, ас­тықты сату нарығының өзекті мә­­селелерін, дәнді дақылдарды өткізудің жаңа бағыт­тарын талқылауға барынша мүм­­кіндік бе­реді. Сонымен қатар форум барысында астықты сыртқы нарықтарға сату логис­ти­касы, дәнді дақылдар нары­ғындағы ағым­дағы жағдай, астық нарығы мен оны қайта өңдеудің даму үрдістерін анықтау іспетті ма­ңызды тақырыптар да қозғалады.

Форум қатысушыларының қатарында астық өндіру-өңдеумен айналысушы ком­паниялармен бірге сауда, транспорттық, инспекциялық, брокерлік компаниялар, банктер, ақпараттық-консалтингтік агент­тік­тер мен Ауыл шаруашылығы министр­лігінің өкілдерін, астық саласындағы же­текші әлемдік және қазақстандық са­рап­шыларды, ірі халықаралық трейдерлерді көруге болады.

Өткен форумда, мысалы, 260 қатысу­-шы алдын ала ресми тіркелген болса, қа­тыс­қандардың нақты саны 330 адамды құ­ра­ды. Бұл 95 отандық және шетелдік ком­пания, әлемнің 18 мемлекетіне тиесілі биз­нес өкілдері болатын.

– Байқауымызша, бұл форум осымен жетінші рет өткізіліп отыр. Тіпті дәстүрге айналған деуге болады. Осы мерзім ішінде бұл шараның ел астық өндірушілеріне қан­шалықты оң ықпалы болды? Олар форумның игілігін сезіне алды ма?

– Әлбетте форумға қатысушы кәсіп­­керлер қатарының қалыңдығы бұл іс-шара­ның еліміздің ауылшаруашылық саласы үшін айтулы оқиға болып табылатынын та­­нытып отыр. Бүгінде республикамызда Үкімет тарапынан «Агробизнес – 2020» бағ­дарламасы қабылданып, астық саласы­ның қатысушыларына айтарлықтай көңіл бөлі­нуде. Бағдарлама мақсаттарына жету үшін қаржылық сауықтыру, агроөнеркәсіптік ке­шен субъектілері үшін тауарлар, жұмыс­тар мен қызметтердің қолжетімділігін арт­тыру, агроөнеркәсіптік кешен субъектілерін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесін дамыту, агроөнеркәсіптік кешенді мемле­кет­тік реттеу жүйесінің тиімділігін арттыру бағыттары бойынша жұмыс жүргізіліп жа­тыр.

Бағдарлама аясында аграрлық нарық қа­тысушыларына бірнеше мемлекеттік көмек түрі көрсетілуде. Оның ішінде агро-өнер­­кә­сіптік кешендегі басымдыққа ие ин­вестициялық жобалар үшін инвестиция-лық субсидиялар; агроөнеркәсіптік кешен су­бъек­тілері үшін қаржы институттары ал­дын­дағы қарыздарды сақтандыру мен ке­пілдендіру қызметтерін субсидиялау; алын­ған несие бойынша сыйақы мөлшер­лемелерін субсидиялау жүргізілуде.

– Ұн экспорттауда осы күнге дейінгі көр­сеткішіміз жаман емес. Дегенмен, алдағы уақытта астық экспорттаудың үлесін азай­тып, ұнға басымдық беру жайы жиі айтылады. Сіз бұл пікірге қалай қарайсыз?

– Иә, еліміз ұн экспорты бойынша же­текші орынға ие. Экспорттың негізгі бағыты Орталық Азия елдері, атап айтқанда, Өз­бекстан, Қырғызстан, Тәжікстан. Ал астық экспортының негізгі бағыты Қара теңіз аймағы болатын. Дегенмен, соңғы уақытта бидайды экспорттаудың көлік шығыны артқандықтан, астық та Орталық Азия аймағына экспортталатын болды. Мұның әсерінен бұл аймақтағы елдер астықты са­тып алып, өздеріндегі қайта өңдеу кә­сіп­орын­дарында ұн шығара бастады. Әрі оң­түстік көршілеріміз ұн импортын азайту үшін мынадай шаралар қолданып отыр: елге әкелінетін ұнға Өзбекстан 11 пайыз көлемінде қосымша құн салығын енгізсе, Тәжікстан ұнға 18 пайыз және астыққа 10 пайыз көлемінде қосымша құн салығын, Қырғызстан елге әкелінген ұнның әр келі­сіне 3 сом көлемінде баж салығын орнатып отыр.

Дегенмен, ел экономикасы үшін астық түріндегі де, ұн түріндегі де экспорт тиімді.

Алдағы форум аграрлық нарық қаты­сушыларына өздерін қызықтыратын сауал­дарға жауап тауып, астық экспорттаушы­ларына да, сапалы отандық ұн экспорт­тау­шыларына да жаңа серіктестер табуға мүмкіндік беретініне сенеміз.