Әр балаға қолжетімді мектеп: Ақмола облысында инклюзия дамуының нәтижелері қорытындыланды
Ақмола облысында инклюзивті білім беру желісін кеңейту бағдарламасының бес жылдық қорытындысы шығарылды: өңір мектептерінде ерекше білім беру қажеттіліктері бар 2500-ден астам бала оқитын 127 қолдау кабинеті ашылды, деп хабарлайды Yvision.kz облыстық білім басқармасының баспасөз қызметіне сілтеме жасап.
Республика күні қарсаңында Сандықтау ауданының Лесное ауылында инклюзивті білім беруді қолдау кабинеттерінің отызыншысы ашылды — бұл 2025 жылға арналған жоспардағы соңғы нысан. Осы кабинет іске қосылған сәттен бастап облыс бесжылдық инклюзия инфрақұрылымын қалыптастыру кезеңін аяқтады.
Координациялық кеңестің төрағасы Марат Ибраев атап өткендей, мұндай кабинеттер балаларға қатарластарымен бірге білім алуға және көмек алуға мүмкіндік береді, яғни оларды оқшауламай, ортаға бейімдейді.
2020 жылдан бастап инклюзивті қолдау кабинеттері жүйелі түрде кеңейіп келеді: 2020 жылы – 3, 2021 жылы – 8, 2022 жылы – 6, 2023 жылы – 29, ал биыл – 30.
Қазір өңірде ерекше білім беру қажеттіліктері бар 13 519 бала тіркелген, олардың ішінде 2054 – мүгедектігі бар балалар. Мектепке дейінгі жастағысы – 5171, мектеп жасындағысы – 8292.
Мектептерде инклюзивті форматта 5866 бала оқиды, 947 арнайы мектептерге барады, 412 бала үйден оқытылады. Ерекше қажеттіліктердің 40%-ы сөйлеу бұзылысына, 34%-ы психикалық дамудың тежелуіне, 13%-ы ақыл-ой кемістігіне байланысты. Бір жыл ішінде ерекше қажеттілігі бар балалар саны 1668-ге өсті — бұл диагностика сапасының жақсаруы мен көмек алу мүмкіндіктерінің кеңеюінің нәтижесі.
Арнайы жабдық және сенсорлық кеңістік
Кабинеттерді жарақтандыру – негізгі бағыттардың бірі. Көптеген нысандарда сенсорлық бөлмелер мен емдік дене шынықтыру залдары бар. Мысалы, Көкшетаудағы 93 м² жаңа кабинетте сенсорлық және қараңғы бөлмелер, ЛФК және сенсорлық интеграция залы орналасқан. Мұнда күн сайын ондаған бала моторикасын, сезімдік қабылдауын және қарым-қатынас дағдыларын дамытады. Мұндай орта балаларға өзін сенімді әрі қауіпсіз сезінуге көмектеседі.
Ерекше балабақшалар мен инклюзивті орта
Инклюзия мектепке дейінгі деңгейде де дамып келеді. Көкшетаудағы «Сарыарқа» шағын ауданында 166 орындық «Аяла» арнайы балабақшасы ашылды — бұл өңірдегі алғашқы екі тілде (қазақ және орыс тілдерінде) тегін қызмет көрсететін мекеме. Мұнда логопедтер, психологтар және дефектологтар жұмыс істейді; сабақтар сенсорлық және ойын залдарында өтеді, балалар қозғалыс пен ойын арқылы үйренеді.
639 мектеп пен балабақша пандустармен, шақыру түймелерімен және нашар көретіндерге арналған контраст белгілерімен жабдықталған. Шалғай ауылдардан балаларды жеткізу үшін 20 арнайы автобус сатып алынды. 2023 жылы 5 арнайы мектепке жалпы 150 млн теңгеге жаңа құрал-жабдықтар алынды: интерактивті панельдер, сенсорлық бөлмелер және әдістемелік кешендер.
Қазіргі таңда ерекше балалармен 1090 маман – логопед, дефектолог, психолог, тифло және сурдопедагог жұмыс істейді. 2021 жылдан бастап мектептерде 260 педагог-ассистент қызмет етеді. 2024 жылы 450 мұғалім біліктілігін арттырды, тағы 200 педагог жыл соңына дейін оқудан өтуде.
Кадр даярлау және тәжірибе алмасу
Мамандар тапшылығын шешу мақсатында 2019 жылдан бастап облыс әкімінің гранттары негізінде «Дефектология» мамандығы бойынша кадрлар даярлануда. Сондай-ақ Ж. Мусин атындағы педагогикалық колледжде «Логопедия» бағдарламасы ашылып, жыл сайын түлектер балабақшалар мен мектептерге жұмысқа орналасады.
Инклюзия – мектеп өмірінің бөлігі
Инклюзия оқу процесімен шектелмейді: ерекше балалар шығармашылық үйірмелер мен жарыстарға белсенді қатысады. «Жұлдызай» облыстық байқауында Ақкөл ауданы Үріпинка ауылындағы балабақша-мектеп-интернатының «Арт-ложки» ансамблі бірінші орынды, ал «Весёлая компания» соқпалы аспаптар тобы үшінші орынды иеленді.
Соңғы жылдары Ақмола облысы инклюзивті жүйені өмірдің ажырамас бөлігіне айналдырды: кабинеттер, педагогтар, тасымал және құрал-жабдықтар мектеп өмірінің табиғи құрамдас бөлігі болды.
«Енді ұлым мектепке қуанып барады — өз мұғалімі бар, сыныбында ешкім өзін бөтен сезінбейді», — дейді Сандықтау ауданының тұрғыны, жеті жасар Алиханның анасы.
Алдағы екі жылда тағы 55 кабинет ашу жоспарланған. Осылайша, қолдау жүйесі облыстың әр мектебіне және әр ауылына жететін болады.
Фото: облыстық білім басқармасы мен әкімдік баспасөз қызметі