Жұмыс берушілердің міндетті зейнетақы жарналарын енгізу Қазақстандағы

2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап жұмыс берушінің есебінен (ЖМЗЖ) қызметкердің пайдасына 5 пайы змөлшерінде міндетті зейнетақы жарналары енгізіледі.

Бұл нормалар «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне зейнетақы мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2015 жылғы 2 тамыздағы Қазақстан Республикасының Заңымен қабылданды.

Жұмыс берушінің зейнетақы жарналарын енгізудегі мақсаты – қазақстандықтардың әл-ауқатын арттыру, жұмысшылардың еңбек өтіліне сәйкес келетін лайықты зейнетақымен қамтамасыз ету.

Осылайша, қызметкердің жеке зейнетақы шотына ай сайын жалақының 15 пайызы аударылып отырады: 10 пайызы – қызметкердің міндетті зейнетақы жарналары, 5 пайызы – жұмыс берушінің ө зқаражаты есебінен зейнетақы жарналары.

Бұл жаңашылдық барлық жұмыс істейтін азаматтарға, оның ішінде жеке кәсіпкерлер және жеке практикамен айналысатын адамдарға қолданылады. ЖМЗЖ азаматтық-құқықтық сипаттағы келісімшарттар негізінде жұмыс және қызмет көрсететін адамдарға; зейнеткерлік жастағы жеке тұлғаларға; әскери қызметшілер мен күштік құрылымдардың қызметкерлеріне; еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы төлемдерін алушыларға; өмір бойы ай сайынғы төлеммен қамтылатынотставкадағы судьяларға қолданылмайды.

Жұмыс берушілерден келіп түскен зейнетақы жарналары жеке тұлғалардың меншігі болып саналмайды және мұраға қалдырылмайды. Бұл қаражат БЖЗҚ активінде болады және зейнеткерлер арасында қайта бөлінеді.

Еңбек шарттары мен жалақы мөлшері еңбек шартында қарастырылғандықтан жұмысшылардың жалақысын төмендетуге себеп болмауы керек екендігіне назар аударамыз.Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес, еңбек шартына кез-келген өзгертулер тек қызметкер мен жұмыс берушінің өзара келісімі бойынша ғана енгізілуі мүмкін.

Еңбек құқығы бұзылған жағдайда, қызметкер жұмыс орнындағы еңбек инспекциясына немесе Еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон комитетіне 74-34-91, 74-35-72 (Еңбек қатынастары басқармасы) арқылы хабарласуға құқылы.

ЖМЗЖ енгізу жөніндегі нормаларды іске асыру үшін ЖМЗЖ есептеу және аудару жөніндегі, сондай-ақ ЖМЗЖ есебінен төлемдерді жүзеге асыру жөніндегі тетіктерді көздейтін тиісті Ережелер әзірленді. Ереже жобалары Министрліктің сайтында орналастырылған(https://www.enbek.gov.kz/ru/node/360804; https://www.enbek.gov.kz/ru/node/360919).

Мысал үшін еңбек өтілі 33 жыл еңбекақысы 172 мың теңге (бүгінгі күні орташа жалақы) қызметкерді алайық.33 жыл ішінде инвестициялық табысты есепке ала отырып, қызметкердің жалақысынан 10 пайыздық зейнетақы жинақтары шамамен 12,7 млн.теңгені құрайды.Бұл орайда, жалақының өсуі ескерілмейді. Еңбек демалысына шыққан кезде қызметкердің зейнетақысы 140 мың теңгені құрайды, оның ішінде жинақтау -110 мың теңге, базалық - 30 мың теңге.

Алайда, мұндай жағдайда жұмыс берушінің жарнасын енгізу есебінен (ЖМЗЖ) қызметкердің зейнетақысы 50 мың теңгеге ұлғайып, 190 мың теңгені құрайды.

Қазақстанда 2,2 миллион зейнеткер бар. 2019 жылдың 1 шілдесіндегі жағдай бойынша зейнетақының орташа мөлшері 85 697 теңгені құрап отыр, оның ішінде базалық зейнетақы – 26 978 теңге, ортақ зейнетақы – 58 719 теңге.

С 1 января 2020 года вводятся обязательные пенсионные взносы (ОПВР) в размере 5 процентов в пользу работника за счет средств работодателя.

Данные нормы были приняты ЗакономРК от 2 августа 2015 года «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам пенсионного обеспечения».

Целью введения пенсионных взносов работодателя является повышение благосостояния казахстанцев, обеспечение достойного размера пенсии, соответствующего трудовому стажу работников.

Таким образом, на индивидуальный пенсионный счет работника ежемесячно будет поступать 15 процентов от заработной платы: 10 процентов – обязательные пенсионные взносы работника, 5 процентов – пенсионные взносы за счет собственных средств работодателя.

Нововведение распространяется на всех работающих граждан, в том числе индивидуальных предпринимателей и лиц, занимающихся частной практикой. ОПВР не распространяются на лиц, выполняющих работы и услуги на основе договоров гражданско-правового характера; физических лиц пенсионного возраста;военнослужащих и сотрудников силовых структур;получателей пенсионных выплат за выслугу лет; судей в отставке, получающих ежемесячное пожизненное содержание.

Поступающие от работодателей пенсионные взносы не могут считаться собственностью отдельных лиц ине наследуются. Данные средства будут находиться в активе ЕНПФ и перераспределяться между пенсионерами.

Подчеркнем, что нововведение не должно стать поводом для снижения заработной платы работников, так как условия труда и размер заработной платы оговариваются в трудовом договоре. Согласно Трудовому кодексу РК, любые изменения в трудовой договор могут вносится только по обоюдному согласию работника и работодателя.

В случае если трудовые права будут нарушаться, работник имеет право обратиться в инспекцию труда по месту работы либо в Комитет труда, социальной защиты и миграции по телефонам 74-34-91, 74-35-72 (управление трудовых отношений).

Для реализации норм по введению ОПВР разработаны соответствующие Правила, предусматривающие механизмыпо исчислению и перечислению ОПВР, а также по осуществлению выплат за счет ОПВР. Проекты Правил размещены на сайте Министерства(https://www.enbek.gov.kz/ru/node/360804; https://www.enbek.gov.kz/ru/node/360919).

Для примера возьмем работника с трудовым стажем 33 года иокладом 172 тысячи тенге (средняя заработная плата на сегодняшний день). За 33 года 10-процентные пенсионные накопления из зарплаты работника с учетом инвестиционного дохода составят примерно 12,7 млн. тенге. При этом, рост зарплаты не учитывается. К моменту выхода на заслуженный отдых пенсия работника составит 140 тысяч тенге, в том числе накопительная -110 тыс. тенге, базовая - 30 тыс. тенге. Однако, в аналогичной ситуации за счет введение взносов работодателя (ОПВР) пенсия работника увеличится на 50 тыс. тенге и составит порядка 190 тыс. тенге.

В Казахстане насчитывается около 2,2 миллиона пенсионеров. Средний размер пенсии на 1 июля 2019 года составляет 85 697 тенге, в том числе базовая – 26 978 тенге, солидарная – 58 719 тенге.