Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдағы әдеп және адамгершілік нормаларының рөлі
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің отандық және әлемдік тәжірибесі осы әлеуметтік ауытқуларға қарсы тұру үшін бір әкімшілік - құқықтық шараларды қолдану жеткіліксіз екендігін куәландырады. Сыбайлас жемқорлық заңның әсері адамгершілік айыптаумен, өзінің қызметтік жағдайын жеке пайда табу үшін пайдаланатындарға моральдық төзімділікпен нығайтылған кезде өз ұстанымын бере бастайды. Осыған байланысты қазіргі таңда әдеп мәселесіне ерекше қызығушылық бар.
Мемлекеттік қызметші кіммен қарым-қатынас және өзара іс-қимыл жасауға тура келетін барлық адамдар үшін азаматтық және адамгершілік үлгісі болуы тиіс. Мемлекеттік қызметшінің кәсіби құндылықтарына: адамдарға қызмет ету, руханилық және қызметке ерекше көзқарас, заңға бағынушылық, өз ісіне адалдық, жауапкершілік, борыш пен әділдік сезімі, зиялылық, басқарушылық мәдениет және т.б. жатқызуға болады.
Мемлекеттік қызметтің адамгершілігін қалыптастыруға әсер ететін барлық тетіктердің арасында мемлекеттік қызметшінің әдеп кодексі барынша пәрменді болып табылады.
Бүгінгі күні мемлекеттік қызметшінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы мінез-құлқына келесі адамгершілік-әдеп талаптарды белгілеу қабылданды:
1. Моральдық - әдеп қағидаттарын қолдау, мысалы: мемлекетке адалдық, мемлекеттік мүдделерді жеке тұлғалардан жоғары қою.
2. Барлық мемлекеттік қызметшілердің өз қызметтік міндеттерін адал орындауы, сондай-ақ өз қызметін орындауда әділдік.
3. Қызметтік өкілеттіктерді, сондай-ақ өзінің лауазымдық міндеттерін атқару барысында өзінің жеке пайдасы үшін қандай да бір игіліктер мен артықшылықтар алу үшін алынған құпия ақпаратты пайдаланбауға міндетті.
4. Кез келген сыбайлас жемқорлық әрекеттерін әшкерелеу, мемлекеттік органдарда қызметтестердің сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік ахуалын құру үшін күресу.
Мемлекеттік - қызметтік қатынастардағы мінез – құлық нормаларының жүйесі, іс-қимылдар тәртібі мен өзара қарым-қатынастар мен қағидаттар қағидалары, олар осы қоғамға тиесілі неғұрлым жарамды, терең саналы және нақты жиынтықты білдіреді және жалпы адамзаттық мораль нормалары-мемлекеттік қызметшінің әдеп мәні болып табылады.
Отечественный и мировой опыт борьбы с коррупцией свидетельствует о том, что для успешного противостояния этой социальной аномалии применение одних административно- правовых мер является недостаточной. Коррупция начинает сдавать свои позиции тогда, когда воздействие закона подкрепляется нравственным осуждением, моральной нетерпимостью к тем, кто использует свое служебное положение для извлечения личной выгоды. В этой связи в настоящее время особый интерес обращен к этике.
Госслужащий должен быть образцом гражданственности и нравственности для всех, с кем ему приходится общаться и взаимодействовать. К профессиональным ценностям госслужащего, таким образом, можно отнести: служение людям, духовность, и особое отношение к службе, законопослушность, преданность своему делу, ответственность, чувство долга и справедливости, интеллигентность, управленческая культура и др.
Среди всех механизмов, влияющих на формирование нравственности государственной службы, наиболее действенным является Этический кодекс государственного служащего.
На сегодняшний день принято выделять следующие нравственно – этические требования к антикоррупционному поведению государственного служащего:
1. Поддержание морально – этических принципов, например, таких как: верность государству, постановка государственных интересов выше индивидуальных.
2. Добросовестное исполнение всеми государственными служащими своих служебных обязанностей, а также беспристрастность в выполнении своей деятельности.
3. Не использовать служебные полномочия, а также конфиденциальную информацию полученную в ходе исполнения своих должностных обязанностей для получения каких либо благ и преимуществ для своей личной выгоды.
4. Разоблачать любые коррупционные действия, бороться за создание в государственных органах атмосферы нетерпимости к коррупционному поведению сослуживцев.
Система норм поведения, порядок действий и правил взаимоотношений и принципов в государственно- служебных отношениях, которые представляют собой совокупность наиболее пригодных, глубоко осознанных и конкретизированных, принадлежащих данному обществу, и являются нормами общечеловеческой морали – сути этики государственного служащего.