11:51, 05 сәуір 2019

Орталық Азиядағы ағаш есіктер туралы

Негізі, саяхатшы деген әр нәрсеге мән беруі керек деп ойлаймын. Мысалы, Ресей саяхатшысы Варламов сәулет ескерткіштері туралы жазатынын білемін, ал мен: "осы неге Орта Азиядағы ағаш есіктер туралы мәлімет бермеске?" деген пікірге келдім. Ресей суретшісі Верещагиннің Түркістан сериясынан "Двери Тимура (Тамерлана)" ("Темірланның есіктері") және "У дверей мечети" (Мешіт есігі алдында") деген картиналары естеріңізде шығар? Әрине, еліміздің оңтүстігінде және Өзбекстанда да ағаштан жасалған әдемі, өрнектелген есіктерді көрдім. Нағыз өнер туындылары деп санаймын.

Мысалы, Қожа Ахмет Йассауи кесенесінің есіктері қандай әдемі. Әрине, өзім көрген Самарқандтың, Ташкент пен Бұқараның есіктері де сондай көркем. Тәжікстанда да ағаш есіктер баршылық екен, жалпы, олардың ағаштан жасалған орындықтары, бөдене ұстауға арналған себеттері, ағаш аяқ киімдері мен ағаш тұғырлары, май шайқауға арналған ағаш күбілері, ағаш сандықтар, түбіт тарақтар және т.б. шеберліктің көрінісі деп баға беруге болады. Тағы бір қызығы Ислам діні енгенге дейінгі сәулет ескерткіштерінде крест (шармық) белгісі жүр. Бірақ, бұл енді христиан дініне қатысы жоқ деп ойлаймын. Тағы бір ескеретін нәрсе, кейінгі ағаштан жасалған дүниелердің бұрынғы, ескі заттардан айырмашылығы да жоқ. Бұны ұрпақ сабақтастығы деп қабылдадым! Қызық үшін, суреттерін де беріп отырмын! Бұл фотолар Гиссар қамалы мен Хулбук музей-қорығында түсірілген!