Ерекше қажеттіліктері бар адамдардың тұрмыс сапасын жақсарту
Ерекше қажеттіліктері бар адамдардың тұрмыс сапасын жақсарту: С. Жақыпова Ұлттық жоспардың жаңашылдықтары туралы айтып берді
Бүгін Үкіметтің баспасөз орталығында өткен брифинг барысында ҚР еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Светлана Жақыпова Қазақстан Республикасында мүмкіндігі шектеулі жандардың өмір сүру сапасын жақсарту және құқықтарын қамтамасыз ету бойынша 2025 жылға дейінгі Ұлттық жоспардың жаңашылдықтары туралы айтып берді.
Қазақстанда Мүгедек жандардың өмір сүру сапасын жақсарту және құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі 2025 жылға дейінгі Ұлттық жоспар бекітілді. Оның мақсаты — ерекше қажеттіліктері бар тұлғалардың өмір сүру сапасын жақсарту мен құқықтарын қамтамасыз ету жолында барлық тартылған тараптардың үйлесімді іс-қимылының стратегиясын, құрамы мен жүйелілігін қамтамасыз ету.
«Ұлттық жоспар идеологиясының өзі бірде бір сала тек бір бағытта ғана дербес дамып, қолдауға ие болып кете алмайтындай етіп жасалған. Себебі, әрбір сала тұлғаларға қатысты. Өмір сүру, көрсетілетін қызметтер сапасын қамтамасыз ету үшін осы Ұлттық жоспар әзірленіп, бекітілді», — деді С. Жақыпова.
Ұлттық жоспар 64 іс-шараны қамтитын 7 басымдықты бағытты қарастырады:
Мүгедектік профилактикасы және оның алдын алу;
Білім берудің қолжетімділігі;
Кешенді қолжетімділік және кедергісіз орта;
Экономикалық дербестік және сапалы жұмыспен қамту;
Әлеуметтік оңалту және абилитация тиімділігін арттыру;
Әлеуметтік қызмет көрсету жүйесін жаңғырту;
Қоғамдық сананы жаңғырту.
«Мүгедектік профилактикасы және оның алдын алу» бірінші бағыты аясында Денсаулық сақтау министрлігімен іс-қимылды үйлестіруде тығыз өзара байланыс орнату қарастырылған.
«Бүгінгі көрсеткіштер мұндай өзара байланыстың үздіксіз болуы қажеттігін көрсетіп отыр. Мысалы, тіпті, профилактика мен реабилитацияның алдын алу бойынша да. Егер бүгінде бізде реабилитация тек санаторйилік-курорттық ем түрінде қорғаныс органдарына ғана көрсетілсе, ал қазір Ұлттық жоспар тіпті амбулаторлық, стационарлық, санаторийлік-курорттық ем деңгейінде реабилитацияның үздіксіз болуын қарастырады», — деп түсіндірді С. Жақыпова.
Сонымен қатар ауруларды анықтауға ерте кірісу және олардың алдын алу мақсатында скрининг жүргізілуі тиіс аурулар тізімін кеңейту тәрізді шаралар айқындалды. Мұндай мультидисциплинарлық командалар аурудың асқынып, салдарынан мүгедектіктің туындауына жол бермеу үшін үйлесімді жүзеге асырылуы тиіс.
С. Жақыпованың айтуынша, «Білім берудің қолжетімділігі» екінші бағыты аясында балалар үшін білім беру мекемелерінің қолжетімділігін қамтамасыз ету бойынша жұмыстар жүргізіледі. Бүгінгі таңда 7 мың білім беру мекемесінен тек 4 мыңы ғана ерекше қажеттіліктері бар балаларды қабылдауға әзір. Бұл ретте вице-министр Ұлттық жоспарда ерекше қажеттіліктерін ескерумен балаларға арналған белгілі бір білім беру базасын құруға көңіл бөлінетінін атап өтті.
«Білім беру министрлігімен бірлесіп біз ерекше қажеттіліктері бар балалармен жұмыс істей алуы үшін білім беру бағдарламаларына, педагогикалық кадрларды даярлауға, онлайн-оқыту тәрізді институционалдық негіздерді құруға ерекше көңіл бөлеміз», — деді С. Жақыпова.
Бүгінде Қазақстанда 15 мыңнан астам бала үйден оқытылады. Осы балаларды әлеуметтендіріп, оларға мектептерде білім алуға мүмкіндік беру үшін ЕХӘҚМ Білім және ғылым, Денсаулық сақтау министрліктерімен бірлесіп, аурулар тізімін әзірлеуді жоспарлап отыр, олар бойынша балалар үйден оқытылады, және сәйкесінше баланың сыныпта оқу қажеттілігі мен мүмкіндігі анықталады. Егер сыныпта оқуға мүмкіндік болса, бұл бала басқа балалармен қатар мектепке баратын болады, егер баланың ондай мүмкіндігі болмаса, оған оқу үдерісіне қашықтан қатысуға құқық беріледі. Бұл реформа барлық білім беру деңгейлерінде іске асырылады.
Үшінші бағыт — «Кешенді қолжетімділік және кедергісіз орта» бағыты бойынша биыл 1300-ден астам нысан мүмкіндіктері шектеулі жандардың қажеттіліктеріне орай бейімделеді.
«2015 жылдан бастап біздің Министрлік Қолжетімділік картасын іске қосты. Аталған картада бізде 31 мыңнан астам нысан бар, олар паспортталған және тиісінше 20 мыңнан астам нысан нақты қолжетімділік дәрежесіне ие. Алдағы уақытта 21 мың нысан бейімделуі керек. Міндет – биыл 1300-ден астам нысанды бейімдеу», — деді С. Жақыпова.
Төртінші бағыт — «Экономикалық дербестік және сапалы жұмыспен қамту» ерекше қажеттіліктері бар жандарды кәсіби бағыттау, жұмыспен қамтуда сапалы қолдау және жұмыс берушілерді ынталандыру шараларынан тұрады.
2019 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша еңбекке қабілетті жастағы мүгедектігі бар 411 мың адам арасында 27% астамы жұмыс істейді — 111,5 мың мүмкіндігі шектеулі жан (бір жыл ішінде кемінде бір рет зейнетақы аударымдары болған). Ерекше қажеттіліктері бар адамдарды кәсіби бағдарлау және оңалту орталықтары құрылады, жұмысқа орналасу кезінде сүйемелденеді. Жетекшілер жұмыс процесіне бейімделуге көмектеседі, қажет болған жағдайда бағыттап, көмектеседі. Бұдан өзге, жұмыс берушінің мүгедектігі бар жанның арнайы жұмыс орнын құруға жұмсайтын шығындарын субсидиялау жалғасады.
Бесінші бағыт — «Әлеуметтік оңалту және абилитация тиімділігін арттыру» мүмкіндіктері шектеулі жандардың толыққанды интеграциялануын қамтамасыз етуге бағытталған, оның аясында ерекше қажеттіліктері бар адамдардың әлеуметтік оңалуы мен абилитациясының кешенді тәсілі іске асырылады.
Алтыншы бағыт — «Әлеуметтік қызмет көрсетуді жаңғырту» әлеуметтік қызметтердің өзара тиімді іс-қимылы есебінен әлеуметтік қызметтердің сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Әлеуметтік қызметтер көрсетудің біріктірілген моделі енгізіледі, яғни, түрлі салалардан әлеуметтік қызметкерлердің ведомствоаралық тобы кешенді түрде қызмет көрсетеді.
Жетінші бағыт — «Қоғамдық сананы жаңғырту» қоғам өмірінің толық құқылы қатысушысы ретінде ерекше қажеттіліктері бар адамдарды дамытуға бағытталған.
Жалпы алғанда, Ұлттық жоспарды іске асыру мүмкіндіктері шектеулі азаматтардың құқықтарын қамтамасыз ету және тұрмысын жақсарту мәселелерін жан-жақты шешуге жол ашады.
Улучшение качества жизни людей с особыми потребностями: С. Жакупова рассказала о нововведениях Нацплана
Сегодня в ходе брифинга на площадке пресс-центра Правительства вице-министр труда и социальной защиты населения РК Светлана Жакупова рассказала о нововведениях Национального плана по обеспечению прав и улучшению качества жизни лиц с инвалидностью в Республике Казахстан до 2025 года.
В Казахстане утвержден Национальный план по обеспечению прав и улучшению качества жизни лиц с инвалидностью до 2025 года. Цель — обеспечить стратегию, состав и последовательность скоординированных действий всех вовлеченных сторон на пути к улучшению качества жизни и обеспечению прав лиц с особыми потребностями.
«Сама идеология Национального плана сформирована таким образом, что ни одна сфера не может самостоятельно развиваться и поддерживаться только в одном направлении. Потому что каждая сфера жизни с лицами. Для того, чтобы обеспечить качество жизни, оказываемых услуг был сформирован и принят данный Национальный план», — сказала С. Жакупова.
Национальный план предусматривает семь приоритетных направлений с включением 64 мероприятий:
профилактика и предупреждение инвалидности;
доступность образования;
комплексная доступность и безбарьерная среда;
экономическая самостоятельность и качественная занятость;
повышение эффективности социальной реабилитации и абилитации;
модернизация системы социального обслуживания;
модернизация общественного сознания.
В рамках первого направления «Профилактика и предупреждение инвалидности» предусматривается тесная взаимосвязь в координации деятельности с Министерством здравоохранения.
«Сегодняшние показатели указывают на то, что эта взаимосвязь должна быть непрерывной. Например, даже по предупреждению профилактики и реабилитации. Если реабилитация у нас сегодня оказывается только органами защиты в виде санаторно-курортного лечения, то сейчас Национальный план предусматривает непрерывность реабилитации даже на уровне амбулаторного, стационарного и санаторно-курортного лечения», — разъяснила С. Жакупова.
Также определены такие мероприятия как расширение перечня заболеваний, по которым проводится скрининг с целью раннего вмешательства в выявление и предупреждение самой болезни. Эти мультидисциплинарные команды должны работать скоординированно для того, чтобы не допустить утяжеления самого заболевания, последствий и инвалидности.
В рамках второго направления «Доступность образования», по словам С. Жакуповой, будет проводиться работа по обеспечению доступности организаций образования для детей. На сегодняшний день всего лишь 4 тыс. организаций образования из 7 тыс. готовы принять детей с особыми потребностями. При этом вице-министр подчеркнула, что в Национальном плане будет уделено внимание созданию определенной образовательной базы для детей с учетом их особых потребностей.
«Совместно с Министерством образования мы обратим особое внимание на образовательные программы, подготовку педагогических кадров для того, чтобы они могли работать с детьми с особыми потребностями, создание институциональных основ, таких как онлайн-обучение», — сообщила С. Жакупова.
Сегодня в Казахстане более 15 тыс. детей обучаются на дому. Для того, чтобы социализировать этих детей и дать им возможность обучаться в школах, МТСЗН совместно с Министерствами образования и науки, здравоохранения планирует разработать перечень заболеваний, по которым будет показано обучение на дому и соответственно определяться потребность и возможность ребенка обучаться также в классе. Если будет возможность обучаться в классе, эти дети будут ходить в школу как все остальные дети, но если у ребенка не будет такой возможности, ему будет предоставлено право участвовать в учебном процессе дистанционно. Эта реформа будет реализована на всех уровнях образования.
По третьему направлению «Комплексная доступность и безбарьерная среда» в текущем году более 1300 объектов будут адаптированы под потребности людей с ограниченными возможностями.
«Начиная с 2015 г. нашим Министерством реализована Карта доступности. На данной Карте у нас более 31 тыс. объектов, которые уже паспортизированы и соответственно более 20 тыс. объектов имеют определенную степень доступности. В дальнейшем 21 тыс. объектов должны быть адаптированы. Задача — в этом году более 1300 объектов адаптировать», — сообщила С. Жакупова.
Четвертое направление «Экономическая самостоятельность и качественная занятость» включает меры по профессиональной ориентации лиц с особыми потребностями, качественной поддержке трудоустройства и стимулированию работодателей.
По состоянию на 1 января 2019 года среди 411 тысяч лиц с инвалидностью трудоспособного возраста более 27% работают — 111,5 тыс. инвалидов (в течении года хотя бы один раз были отчисления). Будут созданы центры профессиональной ориентации и реабилитации людей с особыми потребностями, внедрено сопровождение инвалидов при трудоустройстве. Менторы будут помогать адаптироваться в рабочем процессе, направлять и помогать в случае необходимости. Кроме того, будут продолжено субсидирование затрат работодателя на создание специальных рабочих мест для трудоустройства лиц с инвалидностью
Пятое направление «Повышение эффективности социальной реабилитации и абилитации» нацелено на обеспечение полноценной интеграции лиц с ограниченными возможностями, в рамках которого будет реализован комплексный подход к социальной реабилитации и абилитации лиц с особыми потребностями.
Шестое направление «Модернизация социального обслуживания» позволит повысить качество социальных услуг за счет эффективного взаимодействия соцслужб. Будет внедрена интегрированная модель оказания социальных услуг, когда межведомственная команда социальных работников из разных сфер будут оказывать услугу комплексно.
Седьмое направление «Модернизация общественного сознания» нацелено на развитие образа человека с особыми потребностями как полноправного участника в жизни общества.
В целом, реализация Национального плана позволит комплексно решать вопросы обеспечения прав и улучшении качества жизни наших граждан с инвалидностью.