«Еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон комитетінің Қостанай облысы бойынша департаменті»
«Еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон комитетінің Қостанай облысы бойынша департаменті» РММ басшысының брифингі
2019 жылы 18 маусымда сағат 11.00-де Қостанай облысының Аймақтық коммуникация қызметінде «Еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон комитетінің Қостанай облысы бойынша департаменті» РММ-нің басшысы Мұрат Тлемісұлы Мұратбековтың «Мемлекет басшысының тапсырмасын іске асыру шеңберінде мүгедектігі бар адамдар үшін қолжетімді кедергісіз орта құру жөніндегі шаралар туралы» тақырыбына брифингі өтті.
«Қазақстан Республикасында мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы» Қазақстан Республикасының 2005 жылғы Заңының 25-бабына сәйкес мемлекет меншік нысанына қарамастан барлық заңды тұлғаларды, кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғаларды әлеуметтік, көлік инфрақұрылымы объектілеріне, тұрғын үйлерге және мүгедектігі бар адамдар үшін ортақ пайдалану орындарына қол жеткізуді міндеттейді.
Қазіргі уақытта Қазақстанда ерекше қажеттіліктері бар 680 мыңнан астам адам тұрады, оны ішінде 61% еңбекке қабілетті жастағы, 26% зейнеткер жастағы тұлғалар, 13% -18 жасқа дейінгі балалар.
Қостанай облысында 28 мың мүгедектер тұрады, оның ішінде:
1) гендер бойынша: ер адам- 59%, әйел-41%
2) жасы бойынша:
· балалар және жасөспірімдер 10%;
· ересектер 90% (оның ішінде: 1 топтағы мүгедектер-2642 адам; 2 топтағы-11495 адам; 3 топтағы-11089 адам).
3) тұру мекенжайы бойынша: қалалық жерде-56%, ауылды жерде- 44%.
4) еңбек қабілеті бойынша:
· балалар және жасөспірімдер (0 ден 18 жасқа дейін)-10%;
· еңбекке қабілетті-64%;
· зейнет жасындағы мүгедектігі бар азаматтар-27%.
5) функционалдық бұзушылықтар бойынша:
· көру функцияларының бұзылуы бар-4540 адам;
· есту функциясы бұзылған-1170 адам;
· тірек-қимыл аппараты бұзылған-7057 адам;
· функциялардың басқа да бұзылулары бар-7676 адам.
Үкімет мүгедектердің өмір сүру сапасын жақсарту мақсатында Қазақстан Республикасы мүгедектерінің құқықтарын қамтамасыз ету және өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі 2012-2018 жылдарға арналған ұлттық іс-шаралар жоспарын бекітті.
Осы жоспардың 1 кезеңінде (2012-2013 жылдар) негізгі іс - шаралардың бірі-мүгедектердің тіршілік әрекетінің негізгі салаларында объектілердің қолжетімділігін қамтамасыз ету. Оны іске асыру шеңберінде мүгедектерге қолжетімді ортаны сақтау үшін қолданыстағы ғимараттардың объектілеріне түгендеу және паспорттау жүргізілді. Қостанай облысы бойынша әлеуметтік және көлік инфрақұрылымының паспортталған объектілерінің жалпы саны-1568 объектіні құрады.
2014 - 2015 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарының екінші кезеңін іске асыру шеңберінде 2014-2018 жылдарға арналған Қостанай облысы бойынша мүгедектердің қажеттіліктеріне әлеуметтік, көліктік инфрақұрылым объектілерін бейімдеудің өңірлік жоспары әзірленді. Облыс бойынша паспортталған нысандар санынан - 1 166 нысанды бейімдеу жоспарланған.
2018 жылы 2016-2018 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарының үшінші кезеңін іске асыру аяқталды. Осы кезеңді орындау мақсатында мүгедектердің мұқтаждығына әлеуметтік және көліктік инфрақұрылым объектілерін бейімдеу бойынша өңірлік жоспарды іске асыруды аяқтады, оған сәйкес бейімделуге жататын - 1166 нысан жергілікті атқарушы органдардың деректері бойынша барлық осы объектілер бейімделді.
Сонымен қатар, осы жұмыс шеңберінде Департамент көру немесе есту бойынша тірек мүгедектердің мүдделерін ескермегенде, объектілердің сапасыз бейімделуін немесе тек бір санаттағы мүгедектерге, көбінесе кресло-арбамен қозғалатын мүгедектерге бейімдеуді жүргізуге үнемі мониторинг жүргізеді. Мысалы, 2017 жылдың қорытындысы бойынша мысал үшін облыстың 8 аймағы (Алтынсарин, Әулиекөл, Денисов, Қарабалық, Қостанай, Таран аудандары, Қостанай және Рудный қалалары) жоспарланған 86 нысанның тек 25-і ғана немесе 30% - дан кем бұзушылықсыз бейімделген. Облыстың барлық өңірлері бойынша осындай жағдай. 2018 жылдың қорытындысы бойынша барлығы 42 объект бұзылусыз бейімделген деп танылды, яғни -23 % құрайды.
Барлық анықталған бұзушылықтар бойынша қалалар мен аудандар әкімдерінің атына тұрақты негізде анықталған бұзушылықтарды түзету жөнінде шаралар қабылдау туралы хаттар жолданады.
Бейімдеу бойынша барлық жұмыстың қорытындысы ретінде: облыстың 756 білім беру нысанының 20%-ы толықтай қол жетімді, 656 мәдениет нысанының 10%-ы толық қол жетімді, спорт нысандарының 20%-ы қолжетімді, 215 денсаулық сақтау нысанының 38% -ы толық қол жетімді. Объектілердің басым бөлігі ішінара қолжетімді деп танылды.
Бұл мәселеде жергілікті атқарушы органдардың қолжетімді орта құру және қоғамдық мониторинг белсенділігін арттыру мәселелерінде принципті жұмысы талап етіледі.
Сонымен қатар, мүгедектігі бар адамдардың өмір сүру сапасын жақсарту бойынша көптеген сұрақтардың болуына байланысты, ағымдағы жылдың 30 қаңтарында Қазақстан Республикасы Үкіметінің кеңейтілген отырысын өткізу барысында Елбасы Н.Ә. Назарбаев мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету және өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі жаңа ұлттық жоспарды қабылдауды тапсырды.
Министрліктің сайтында кеңінен талқылауды ұйымдастыру үшін «Идеялар жәшігі» құрылды, сондай-ақ мүгедектігі бар адамдардың өмір сүру сапасы мен құқықтарын жақсарту бойынша азаматтардың пікірлері мен ұсыныстарын жинау үшін сауалнама жүргізілді. Жалпы мемлекеттік органдардан, ҮЕҰ-дан, мүгедектігі бар адамдардан 200-ден астам ұсыныс жиналды.
2025 жылға дейін Қазақстан Республикасында мүгедектігі бар адамдардың құқықтарын қамтамасыз ету және өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі Ұлттық жоспарды ҚР Үкіметінің 2019 жылғы 28 мамырдағы қаулысымен бекітілген, мүдделі орталық, жергілікті атқарушы органдардың, үкіметтік емес ұйымдардың және халықаралық сарапшылардың қатысуымен ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі әзірледі.
Ұлттық жоспарда мүгедектігі бар адамдардың өмір сүру ортасының барлық салаларында елдің қоғамдық-экономикалық өміріне өзін-өзі іске асыру және толыққанды ықпалдасуына жағдай жасау жөніндегі негізгі бағыттар айқындалған.
3-ші жеке тарау әлеуметтік маңызы бар объектілердің қолжетімділігін қамтамасыз етуге арналған, оның шеңберінде кешенді қол жетімділік пен кедергісіз ортаны жүзеге асыру бойынша ұсынымдар әзірленген.
Осы Жоспарды іске асыру үшін 2019 жылға арналған Қостанай облысы бойынша мүгедектердің қажеттіліктеріне әлеуметтік, көліктік инфрақұрылым объектілерін бейімдеудің өңірлік жоспары әзірленді. Осылайша, облыс бойынша өткен жылдардағы бұзушылықтар анықталған және түзетілуі қажет объектілерді санамағанда, 149 нысанды бейімдеу жоспарланған.
2015 жылдан бастап Департаментке мүгедектігі бар адамдарды әлеуметтік қорғау мәселелері бойынша, оның ішінде қолжетімді, кедергісіз орта құру мәселелері бойынша мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру бойынша функция жүктелген.
Мемлекеттік бақылау келіп түскен өтініштердің негізінде тексеру, сондай-ақ бақылау объектісіне (субъектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау нысанында жүзеге асырылады.
2018-2019 жылдың өткен кезеңінде Департамент мемлекеттік бақылау аясында объектілерге қолжетімділікті қамтамасыз етпеу түрінде мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы заңнаманы бұзу бөлігінде 118 тексеру жүргізді. Объектілердің меншік иелерін тексеру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жоюды міндеттеді, осылайша мүмкіндігі шектеулі адамдардың заңды құқықтары мен мүдделері қорғалды.
Тексеру нәтижесінде 54 субъектіге анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқама берілді, жалпы сомасы 5 млн. теңгеден астам 28 әкімшілік айыппұл салынды және 89 объектіге қол жеткізу қамтамасыз етілді.
Департамент мүгедектігі бар тұлғалар үшін кедергісіз, қолжетімді орта құрудың негізгі өлшемдері бойынша ақпараттық жадынама әзірледі, ол кәсіпкерлік субъектілеріне танысу үшін тұрақты негізде таратылады.
Ағымдағы жылдың мамыр айында Департамент ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс - қимыл агенттігінің Қостанай облысы бойынша департаменті жанындағы «Қостанай-адалдық алаңы» жобалау кеңсесімен бірлесіп, «Үміт-Надежда» және «Қазақ соқырлар қоғамы» қоғамдық бірлестіктері өкілдерінің және БАҚ өкілдерінің қатысуымен Қостанай қаласының объектілері бойынша мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін объектілердің қолжетімділігімен қамтамасыз етілу жөнінде рейд өткізді (Байтұрсынов атындағы ҚМУ, Гоголь к-сі 75 мекенжайы бойынша мем.мекеме, «Мир сладости» дүкені, Гоголь к-сі 85 мекенжайы бойынша орналасқан «Цветная» дәріханасы және «Нұр Отан» партиясының қалалық филиалы). Аталған рейд мүгедектігі бар адамдар үшін көрсетілген объектілерге қол жетімділік қажетті талаптарға жауап бермейтінін көрсетті.
Сонымен қатар қол жетімді көлік ортасын қамтамасыз ету бойынша рейд жүргізілді. Мұнда оң жақтары бар. №3 және №25 маршруттарға қызмет көрсететін қостанайлық автобус парктерінің бірінде кресло-арбамен жүретін мүгедектерге арналған жылжымалы пандустар пайда болды. Осы автобус паркіндегі барлық 36 автобус осындай құрылғылармен жабдықталған. Осындай автобустардың әрқайсысында және ішінде шақыру түймесі бар, түймесін басқан кезде жүргізуші жылжымалы пандусты шығарады және автобусқа кіруге немесе шығуға көмектеседі. Сонымен қатар аталған автобустар есту және көру мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін бейімделмеген. Аталған ескертулер назарға алынды.
Қорытындылай келе, мүгедектігі бар адамдар үшін қолжетімді, кедергісіз орта құру мәселелерінде мемлекеттің, қоғамның бірлескен күшімен шешілуін және қоғамдық бірлестіктер тарапынан жәрдемдесуді талап ететін бірқатар мәселелер бар екенін тағы да айтуға болады.
Мәселелері:
1) жеке құрылыс салушылардың мүгедектігі бар адамдар үшін қол жетімділігі жоқ көп қабатты үйлерді салуы;
2) мүгедектігі бар адамдардың қажеттіліктерін әрдайым ескермейтін бизнес объектілерін салу, реконструкциялау;
3) мемлекеттік органдардың жол жүру жолдарын қайта жаңарту кезінде (атап айтқанда, қазіргі уақытта аула аумағы ішінде) мүгедектер үшін қолжетімді жолды әрқашан ескермеуі.
4) Қостанай қаласының қиылыстарында дыбыстық сигнализаторлардың жұмысын бақыламау және олардың облыстың басқа өңірлерінде көру қабілеті бұзылған адамдар үшін болмауы.
5) Қоғамдық қалалық көлікке қол жетімділіктің нашарлығы және оның облысішілік тасымалдар бойынша іс жүзінде толық болмауы.
6) мемлекеттік органдардың лауазымды адамдарының мүгедектігі бар адамдар үшін кедергісіз орта туралы әлсіз түсінуі.
7) осы мәселеде өзінің заңды құқықтарын қорғау бойынша қоғамдық бірлестіктердің, мүгедектігі бар адамдардың әлсіз белсенділігі.
Брифинг руководителя РГУ «Департамент Комитета труда, социальной защиты и миграции по Костанайской области»
18 июня 2019 года в 11:00 часов в Региональной службе коммуникаций Костанайской области состоялся брифинг руководителя РГУ «Департамент Комитета труда, социальной защиты и миграции по Костанайской области» Муратбекова Мурата Тлемисовича на тему: «О мерах по созданию доступной безбарьерной среды для лиц с инвалидностью в рамках реализации поручения Главы государства»
Ст. 25 Закона РК «О социальной защите инвалидов в РК» от 2005 года, государство обязывает всех юридических лиц независимо от формы собственности, физических лиц занимающиеся предпринимательской деятельностью создавать доступ к объектам социальной, транспортной инфраструктуры, жилым домам и местам общего пользования для людей с инвалидностью.
В настоящее время в Казахстане проживают более 680 тыс. лиц с особыми
потребностями, из них 61 % трудоспособного возраста, 26% лица пенсионного
возраста, 13% дети до 18 лет.
В Костанайской области проживает 28 тысяч инвалидов, из них:
1) по гендеру: мужчин – 59 %, женщин – 41%.
2) по возрасту:
Дети и подростки 10 %;
взрослых – 90 % (в том числе: инвалидов 1 группы – 2 642 чел.; 2 группы – 11 495 чел.; 3 группы – 11 089 чел.).
3) по месту проживания: в городской местности – 56 %, в сельской местности – 44 %.
4) по трудоспособности:
дети и подростки (от 0 до 18 лет) – 10 %;
трудоспособные граждане – 64 %;
граждане с инвалидностью пенсионного возраста – 27 %.
5) по функциональным нарушениям:
имеющих нарушения зрительных функций – 4 540 чел.;
имеющих нарушения функций слуха – 1 170 чел.;
имеющих нарушения опорно-двигательного аппарата – 7 057 чел.;
имеющих другие нарушения функций – 7 676 чел.
В целях улучшения качества жизни инвалидов Правительством ранее был утвержден Национальный План мероприятий по обеспечению прав и улучшению качества жизни инвалидов Республики Казахстан на 2012-2018 годы.
На 1 этапе реализации данного Плана (2012-2013 годы) одно из основных мероприятий – это обеспечение доступности объектов в основных сферах жизнедеятельности инвалидов. В рамках его реализации местными исполнительными органами была проведена инвентаризация и паспортизация объектов действующих зданий на предмет наличия доступной среды для инвалидов. По Костанайской области общее количество паспортизированных объектов социальной и транспортной инфраструктуры составило- 1 568 объектов.
В рамках реализации второго этапа Плана мероприятий на 2014 – 2015 годы разработан Региональный План адаптации объектов социальной, транспортной инфраструктуры к нуждам инвалидов по Костанайской области на 2014-2018 годы. Так, из всего количества паспортизированных объектов по области запланировано было адаптировать - 1 166 объектов.
В 2018 году завершена реализация третьего этапа Плана мероприятий на 2016-2018 годы. Завершил реализацию региональный план адаптации объектов социальной и транспортной инфраструктуры к нуждам инвалидов согласно которого из числа подлежащих адаптации- 1 166 объектов по данным местных исполнительных органов городов и районов все данные объекты были адаптированы.
Вместе с тем, в рамках данной работы Департаментом проводится постоянный мониторинг, который показывает, на проведение некачественной адаптации объектов или адаптации только для одной категории инвалидов, зачастую для инвалидов передвигающиеся на кресло-колясках, не учитывая интересы инвалидов опорников, по зрению или по слуху. Так к примеру по итогам 2017 года для примера только по 8 регионам области (Алтынсаринский, Аулиекольский, Денисовский, Карабалыкский, Костанайский, Тарановский районы, г.Костанай и Рудный) из запланированных адаптировать 86 объектов, адаптировано без нарушений только 25 объектов или менее 30%. И такая ситуация по всем регионам области. По итогам 2018 года из 179 объектов признаны адаптированными без нарушений всего 42 объекта, что составляет - 23 %.
По всем выявленным нарушениям на имя акимов городов и районов на постоянной основе направляются письма о принятии мер по исправлению выявленных нарушений.
Как итог всей работы по адаптации: из 756 объектов образования области полностью доступно около 20 %, из 656 объектов культуры полностью доступно менее 10 %, объектов спорта доступно - 20%, из 215 объектов здравоохранения полностью доступно только - 38 %. Большая часть объектов признана частично доступными.
В данном вопросе требуется принципиальная работа местных исполнительных органов на местах в вопросах создания доступной среды и повышение активности общественного мониторинга.
Вместе с тем, в связи с наличием ещё многих вопросов по улучшению качества жизни лиц с инвалидностью, 30 января текущего года в ходе проведения расширенного заседания Правительства Республики Казахстан Елбасы Н.А.Назарбаев поручил принять новый Национальный план по обеспечению прав и улучшению качества жизни инвалидов. Для организации широкого обсуждения на сайте Министерства был создан «ящик идей», также проведено анкетирование для сбора мнений и предложений граждан по улучшению качества жизни и прав людей с инвалидностью. В целом было собрано свыше 200 предложений от государственных органов, НПО, лиц с инвалидностью.
Национальный план по обеспечению прав и улучшению качества жизни лиц с инвалидностью в РК до 2025 года разрабатывался Министерством труда и социальной защиты населения РК с участием заинтересованных центральных, местных исполнительных органов, неправительственных организаций и международных экспертов, который утвержден Постановлением Правительства РК от 28 мая 2019 года.
В Национальном плане определены основные направления по созданию условий самореализации и полноценной интеграции лиц с инвалидностью в общественно-экономическую жизнь страны во всех сферах жизнедеятельности. Отдельная Глава 3. посвящена обеспечению доступности социально- значимых объектов, рамках которой выработаны рекомендации по осуществлению комплексной доступности и безбарьерной среды.
В реализации данного Плана разработан Региональный План адаптации объектов социальной, транспортной инфраструктуры к нуждам инвалидов по Костанайской области на 2019 год. Так, по области запланировано адаптировать - 149 объектов, не считая объекты прошлых лет по которым были выявлены нарушения и которые необходимо исправить.
С 2015 года на Департамент возложена функция по осуществлению государственного контроля по вопросам социальной защиты лиц с инвалидностью, в том числе в вопросах создания доступной, безбарьерной среды.
Государственный контроль осуществляется в форме проверок на основании поступивших обращений, а также профилактического контроля с посещением объекта (субъекта) контроля.
За 2018 - истёкший период 2019 года Департаментом в рамках государственного контроля проведено 118 проверок в части нарушения законодательства о социальной защите инвалидов в виде необеспечения доступа на объекты. По результатам проверок собственников объектов обязали устранить выявленные нарушения, тем самым защищены законные права и интересы лиц с ограниченными возможностями.
В результате проверок 54 субъектам выданы предписания на устранение выявленных нарушений, наложено 28 административных штрафа на общую сумму более 5 млн. тенге и на 89 объектах доступ уже обеспечен.
Департаментом разработана информационная памятка по основным критериям создания на объектах безбарьерной, доступной среды для лиц с инвалидностью, которая на постоянной основе раздается субъектам предпринимательства для ознакомления.
В мае текущего года Департаментом совместно с проектным офисом «Қостанай- адалдық алаңы» при Департаменте Агентства РК по делам государственной службы и противодействию коррупции по Костанайской области с участием представителей общественных объединений «Үміт-Надежда» и «Казахское общество слепых» и представителей СМИ, проведен рейд по объектам г.Костанай на предмет обеспеченности доступностью объектов для лиц с ограниченными возможностями (посетили КГУ им. Байтурсынова, госучреждения по адресу ул. Гоголя, 75, магазин «Мир сладости», аптека «Цветная» находящиеся по адресу ул. Гоголя, 85 и городской филиал партии «Нур-Отан»). Данный рейд показал, что доступность на указанные объекты для лиц с инвалидностью не отвечает необходимым требованиям.
Также проведен рейд по обеспечению доступной транспортной среды. Здесь имеются положительные моменты. В одном из костанайских автобусных парков, обслуживающих маршруты №3 и №25 появились переносные пандусы для инвалидов, передвигающихся на кресло-колясках. Все 36 автобусов, находящихся в данном автобусном парке оборудованы такими приспособлениями. На каждом из таких автобусов на входе и внутри имеется кнопка вызова, при нажатии кнопки выходит водитель, выносит переносной пандус и помогает попасть в автобус или выйти. Вместе с тем, данные автобусы не адаптированы для людей с инвалидностью по слуху и зрению. Указанные замечания приняты во внимание.
Подытоживая своё выступление можно ещё сказать, что в вопросах создания доступной, безбарьерной среды для людей с инвалидностью существует ещё ряд вопросов, требующие их разрешения совместными силами государства, общества и содействия со стороны общественных объединений.
Проблемы:
Строительство частными застройщиками многоэтажных домов не имеющие доступ для людей с инвалидностью;
Строительство, реконструкция СМП объектов под бизнес не всегда учитывающие потребности людей с инвалидностью;
Не всегда учитывание госорганами при реконструкции проездных путей (в частности в настоящее время внутри дворовые территории) доступный проезд для инвалидов.
Не отслеживание работы звуковых сигнализаторов на перекрёстках города Костанай и их отсутствие в других регионах области для людей с нарушением зрения.
Слабый доступ в общественный городской транспорт и практически его полное отсутствие по внутриобластным перевозкам.
Слабое понимание должностных лиц государственных органов о правильной доступной безбарьерной среде для людей с инвалидностью.
Слабая активность общественных объединений, людей с инвалидностью по отстаиванию своих законных прав в данном вопросе.