Қазақстанның еңбек нарығы жастарды жоғалтуда
Қазақстанда жас жұмыс күшінің жалпы саны 6,7% -ға төмендеді. Жыл ішінде 15-28 жас аралығындағы қызметкерлердің саны 7% -ға азайды. Қазақстан Республикасындағы өзін-өзі жұмыспен қамтыған жастар 4% -дан аз. Ағымдағы жылдың үшінші тоқсанының қорытындысы бойынша 15-28 жас аралығындағы қызметкерлердің жалпы саны 1,5 млн. адамды құрады. Бұл 7,6% немесе 125,8 мың адам, бұл 2016 жылдың үшінші тоқсанындағыдан аз. Сонымен қатар, өзін-өзі жұмыспен қамтыған жас қазақстандықтардың саны азайды, 4,1% немесе 21,5 мың адамға. Жастар арасындағы жұмыспен қамтылу деңгейінің төмендеуі жұмыс күшінің жалпы құлдырауы аясында орын алады - минус 6,7%, өткен жылмен салыстырғанда.
Елдегі ең қолайлы экономикалық жағдайдың жоқтығына қарамастан, ҚР жас азаматтары белсенді түрде оқуды бастады - күндізгі оқыту үрдісіне байланысты еңбек нарығында болмаған 15-28 жастағы тұрғындар жыл бойы 62,4 мың адамға өсті немесе 5,4%. Үстіміздегі жылдың үшінші тоқсанында мұндай жастардың саны 1,2 миллионнан асты.
2016 жылдың үшінші тоқсанымен салыстырғанда жұмыспен қамтылған жастардың саны 16-дан 11-ке дейін төмендеді. Алматы облысында жұмыспен қамтылғандар саны (54,9 мың адам немесе 18%), ОҚО (-31,9 мың адам немесе 10,7%) және Астана (-29,6% %, немесе 19,3%).
Сонымен бірге, Алматыда, керісінше, жалдамалы немесе өзін-өзі жұмыспен қамтыған жастардың саны 14 мың адамға немесе 5,7% -ға артты. Жамбылда (+5,3 мың адам), Ақтөбеде (+5 мың адам), Павлодарда (+1,6 мың адам) және Батыс Қазақстан облыстарында (+1,4 мың адам) жастарды жұмыспен қамту мәселесі де түзетілуіне шаралар қолданылуда, алайда олар республикалық нәтижеге елеулі әсер етіп жатқан жоқ.
Ауыл шаруашылығында жастар үшін жұмыс орындары (-44,7 мың адам), құрылыс (-31,8 мың адам), көтерме және бөлшек сауда (-27,9 мың адам), көлік және логистика секторы (-21, 9 мың адам) және білім беруде (-20,4 мың адам) қысқарды. Жастарды жұмыспен қамтуды тиімді арттыру Үшінші модернизация шеңберінде ұлттық еңбек нарығындағы ахуалды реттеуге арналған мемлекеттік әдістерді реформалаудың негізгі принциптерінің бірі болып табылады.
Атап айтқанда, биылғы жылдан бастап елімізде 2021 жылға дейін әзірленген Өнімді жұмыспен қамту және кəсіпкерлікті дамыту бағдарламасы іске қосылды. Толық емес жыл үшін осы бағдарламаның алғашқы нәтижелері шықты. ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің баспасөз қызметі хабарлағандай, 61 мыңнан астам қазақстандық қысқа мерзімді тренингтерді 26 мың жоспармен аяқтады. Бұл курстар қысқа уақыт ішінде жұмыссыз азаматтарды еңбек нарығында кәсіби білім мен дағдыларға сұранысқа оқытуды болжайды. Оқыту ұжымдық оқыту орталықтары арқылы қолданыстағы колледждер, кәсіпорындарда, сондай-ақ шалғайдағы қауымдастықтар арқылы оқыту орталықтары арқылы жүргізіледі. Бағдарламаға қатысушылар стипендия, саяхат, тұрғын үймен қамтамасыз етіледі. Еңбек министрлігінің мәліметі бойынша, 23 мың адам оқудан өтіп, 9,5 мың адам жұмысқа орналасты. Сонымен қатар, олардың 70% -ы жұмыспен қамту орталықтарының көмегімен жұмысқа орналасты, 30% - өз бетінше жұмыс тапты.
Сонымен қатар, жастар саясатына қатысты тағы ьір жаңалық, Бірінші министрлік кездесу жастардың проблемаларын шешуде күш біріктіру үшін Мәскеуде өтті. Қазақстан Республикасының Дін істері және азаматтық қоғам министрі Нұрлан Ермекбаев бірқатар елдердің ведомстволарының бірлескен жұмысындағы қазақстандық тәжірибенің қаншалықты пайдалы екендігін және ММУ ректорының Халықаралық жас ғалымдар одағын құру туралы ұсынысына жауап бергенін айтты. Іс-шара 14-22 қазанда Сочидегі әртүрлі елдердің жастарын біріктіретін Дүниежүзілік жастар мен студенттер фестивалі қарсаңында өтті. Өз сөзінде Қазақстан Республикасының Дін істері және азаматтық қоғамы министрі Нұрлан Ермекбаев халықаралық тұрақтылықты сақтау және жастарды үкіметте де, азаматтық қоғамда да тәрбиелеу бойынша қабылданған шаралар туралы баяндады.
«Конференцияның мақсаты - жастар саясатын жүзеге асыру мен қалыптастырудың озық тәжірибелерімен алмасу. Айта кетейік, бұл кездесу Сочидегі Дүниежүзілік жастар мен студенттер фестивалі қарсаңында өтеді, онда 150-ден астам қазақстандық жастар ұйымдары мен жастар өкілдері қатысады. Бүгін біз жастармен жұмыс істеудің тиімді мемлекеттік саясатын қалыптастыру туралы әңгімелестік. Жастарға патриоттық сезіммен, білім беруден басқа, жастар үшін деструктивті идеялардың енуіне жол бермеу керек», - деді Ермекбаев журналистерге.
Бөлім басшысы сондай-ақ, қазақстандық тәжірибе жастардың және басқа да халықаралық ұйымдардың Еуразиялық орталығын құруда маңызды рөлге ие болуы мүмкін екенін атап өтті.
«Осы министрлік кездесуде өте қызықты ұсыныстар зерттеле бастады. Мәселен, Мәскеу мемлекеттік университетінің ректоры Виктор Антонович Садовничий үнемі толыққанды ұйым ретінде жұмыс істейтін Мәскеудегі жас ғалымдардың форумы негізінде Жас ғалымдардың Халықаралық одағын құруды ұсынады. Өз тарапымыздан, біз жастар саясатын ғылыми, талдамалық негізде жасақтау үшін жастар саясатының бірнеше талдамалық құрылымы болу үшін Қазақстанның тәжірибесін ескеру пайдалы деп есептейміз. Біз Еуразия жастарының ғылыми-зерттеу орталығын құруды жоспарлап отырмыз. Бұл орталық ТМД шеңберіндегі ШЫҰ аясындағы жастар кеңесі сияқты түрлі форматтарды жинақтауы мүмкін. Бұл форматтарға қатыспайтын, бірақ жақсы тәжірибесі бар көптеген мемлекеттер бар. Қазақстанның басқа елдерге көрсетер үлгісі, басқа елдермен бөлісер тәжірибесі бар. Бүгінгі таңда 183 елдің қатарына кіретін жастар саясаты жөніндегі әлемдік рейтингте Қазақстан 61-ші орынды иеленді. Өткен жылы министрліктің уәкілетті органының басқа ведомстволармен бірлескен жұмысы нәтижесінде біз жастар ортасындағы жағдайды жақсарттық. Мысалы, жастар арасында жұмыссыздық деңгейі 10% -ға төмендеді. Білімсіз жастар саны 10 мың адамға азайған», - деп түсіндірді Ермекбаев.
Министр сондай-ақ, қазақстандық жастардың алдағы фестивальға қатысуының артықшылықтарын атап өтті.
«Біздің жастарымыз цифрландыру, жаңа технологиялар, білім беру сапасын арттыру, жастар бастамаларын дамыту, бос уақытты ұйымдастыру саласында көптеген қызықты нәрселерді тыңдай алады», - деді Ермекбаев.
Бүгінде жастар халықтың ең ұйымдастырылған, әлеуметтік белсенді сегменттерінің бірі болып табылады, ол объективті жаңа идеялар, қоғам өмірінің күші мен энергиясы генераторы болып табылады. Жастар еліміздің болашағы ғана емес, оның қатысушысы.