Қазақстандағы қарт азаматтарды әлеуметтік қолдауға 7 миллиардтан астам теңге бағытталған
Қарттар күнін мерекелеу аясында бір жолғы материалдық көмекке 3,2 млрд теңге бөлу жоспарлануда. Бұл ретте, 1,2 млрд теңге санаториялық-курорттық емделуге, 1 млн-нан астам теңге қоғамдық көлік, дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуге, тіс протездеуге бағытталады. 1,5 млрд теңгеден астам соманы басқа көмек түрлеріне бөлу жоспарлануда.
«Ағымдағы жылы жергілікті бюджеттің мүмкіндіктерін ескере отырып және бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі аясында қарт адамдарды әлеуметтік қолдауға 7 миллиардтан астам теңге бөлу жоспарлануда. Біржолғы материалдық көмекке – 3,2 млрд. теңге, қоғамдық көліктерде жеңілдетілген жол жүру ақысына – 471,2 млн. теңге, дәрі-дәрмекпен жеңілдікпен қамтамасыз етуге – 352,4 млн. теңге, тіс протездеуге – 187,5 млн. теңге, 2 млрд. теңге, үйді жөндеуге – 19,8 млн. теңге, отынмен қамтамасыз етуге – 176,1 млн. теңге, азық-түлік пакетін ұсынуға – 341,3 млн. теңге, басқа да көмек түрлеріне – 636,8 млн. теңге», – деді Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Ақмади Сарбасов.
Ол, сондай-ақ, аға буын өкілдері – елдің алтын қоры, салт-дәстүрдің қорғаушылары, отансүйгіштіктің, адалдықтың, шыдамдылық пен оптимизмнің үлгісі болып табылатынын атап өтті.
«Әрбір азаматтың лайықты қартаюын қамтамасыз ету – ҚР Үкіметінің әлеуметтік саясатының негізгі міндеттерінің бірі. Аға буын өкілдерін әлеуметтік қорғау шаралары орталық деңгейде де, өңірлік деңгейде де іске асырылады. Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі құрамдас бөлігі зейнетақымен қамтамасыз ету болып табылады», – деді Ақмади Сарбасов.
1998 жылы Қазақстан зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін реформалауды бастап, ұрпақтардың біртіндеп ынтымақтасуының әлеуметтік қағидаларынан жеке зейнетақы жинақтары қағидатына көшті. Қазақстанда жүргізілген реформаның нәтижесінде базалық, бірлескен және қаржыландырылатын құрамдас бөліктерді қамтитын көп деңгейлі зейнетақы жүйесі құрылып, жұмыс істеуде.
Базалық деңгейде зейнеткерлік жасқа жеткен адамдарға базалық зейнетақы төленеді (ер адамдар – 63 жас, әйелдер – 59/63 жас). 2018 жылғы 1 шілдеден бастап оның мөлшері зейнетақы жүйесіндегі жұмыс өтіліне байланысты болады. Осыған байланысты орын алған барлық зейнеткерлерге базалық зейнетақы қайта есептелді, оның нәтижелері бойынша ең төмен күнкөріс деңгейінің 100% мөлшерінде – 46,7% алушылардың 74-тен 100%-ға дейін, ең төмен күнкөріс деңгейінің – 43,2% алушылардың 56-дан 74%-ке дейін, ең төмен күнкөріс деңгейінің – 7,4% алушылардың 54%, ең төмен күнкөріс деңгейінің – 2,7%-ға дейін алды.
«Бұл шара еңбек өтілі үлкен, бірақ зейнетақының төмен (немесе ең аз) мөлшері жағдайында әлеуметтік әділеттілікті қамтамасыз етуге, оның мөлшерін анықтауға бірыңғай көзқарасты белгілеуге, зейнетақы жүйесіне қатысуды және еңбек қатынастарын формальдауды ынталандыруға мүмкіндік берді», – деп атап өтті вице-министр.
Жыл сайынғы ең төмен күнкөріс деңгейінің өсуіне байланысты базалық зейнетақының мөлшері де артып келеді. Осылайша, 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап базалық зейнетақы 5% -ға өсіп отыр.
Екінші міндетті деңгейде ынтымақты және жинақтаушы зейнетақы төленеді. Ағымдағы жылы ынтымақты зейнетақы инфляциядан 2%-ға оза отырып, 7% -ға өсіп отыр. Бұл өсім 2 миллионнан астам зейнеткерге оң әсерін тигізді. 2019 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша базалық зейнетақы төлемін ескере отырып зейнетақының орташа мөлшері 85 679 теңгені құраса, базалық зейнетақы төлемін ескере отырып, ең төменгі зейнетақы мөлшері 52 145 теңгені құрады.
Жинақтаушы зейнетақы ең төменгі жалақының 50 еселенген мөлшері шегінде қызметкердің табысынан ұсталатын жұмыс берушілердің 10% міндетті зейнетақы жарналары есебінен және зиянды еңбек жағдайларында жұмыс істейтін қызметкерлер үшін жұмыс берушілер төлейтін міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарының 5% есебінен қалыптастырылады.
Үшінші деңгейде зейнетақы төлемдері қызметкерлер мен жұмыс берушілердің ерікті зейнетақы жарналары есебінен жүзеге асырылады.
Қабылданған шаралар жоғалған кірістердің орнын Халықаралық зейнетақы ұйымының (40%) ұсынымынан төмен емес зейнетақы төлемдерімен алмастыруды қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Осылайша, ол 2019 жылғы 1 қыркүйекте 52,7% құрады.
Бүгінде Қазақстанда жасы бойынша 2 млн 190 мыңнан астам зейнеткер тұратынын естеріңізге саламыз.
Жыл сайын 1 қазан күні Қазақстанда 1990 жылы 14 желтоқсанда БҰҰ Бас Ассамблеясы белгілеген Халықаралық қарттар күні аталып өтеді.
Бұл мерекенің мақсаты егде жастағы адамдардың мәселелеріне қоғамның назарын аудару, қоғамның демографиялық қартаю проблемасы, Қарт адамдардың жеке және әлеуметтік қажеттіліктері, олардың қоғамның дамуына қосқан үлесі туралы жұртшылықты ақпараттандыру деңгейін арттыру, егде жастағы адамдарды қоғам өміріне қатысуын қамтамасыз ету, ішкі әлеуетті іске асыру үшін жағдай жасау болып табылады.
Бұл күні республиканың түкпір-түкпірінде, қарт адамдарға қамқорлық көрсетуге арналған, қалыптасқан дәстүр бойынша бір айға созылатын іс-шаралар өткізіледі.
------------------------------------------------------------
Порядка 3,2 млрд тенге планируется выделить на единовременную материальную помощь в рамках празднования Дня пожилых людей. При этом порядка 1,2 млрд тенге будет направлено на предоставление санаторно-курортного лечения, свыше 1 млн – на оказание услуг общественного транспорта, лекарственное обеспечение, зубопротезирование. Более 1,5 млрд тенге планируется выделить на другие виды помощи.
«В текущем году с учетом возможностей местных бюджетов и в рамках социальной ответственности бизнеса на социальную поддержку пожилых людей планируется направить свыше 7 млрд тенге. На единовременную материальную помощь – 3,2 млрд тенге, предоставление льготного проезда на транспорте общего пользования – 471,2 млн тенге, льготное лекарственное обеспечение – 352,4 млн тенге, зубопротезирование – 187,5 млн тенге, предоставление санаторно-курортного лечения – 1,2 млрд тенге, ремонт жилья – 19,8 млн тенге, обеспечение топливом – 176,1 млн тенге, предоставление продуктовых наборов – 341,3 млн тенге, другие виды помощи – 636,8 млн тенге», – рассказал вице-министр труда и социальной защиты населения РК Акмади Сарбасов.
Он также отметил, что люди старшего поколения – это золотой фонд страны, хранители традиций, подающие пример патриотизма, преданности делу, великого терпения и оптимизма.
«Забота об обеспечении достойной старости каждого гражданина – одна из основных задач социальной политики Правительства РК. Меры социальной защиты людей старшего поколения реализуются, как на центральном, так и на региональном уровнях. Ключевым компонентом государственной политики в области социальной защиты населения является пенсионное обеспечение», –добавил Акмади Сарбасов.
В 1998 году Казахстан приступил к реформированию пенсионной системы и постепенному переходу от социального принципа солидарности поколений к принципу персональных пенсионных сбережений. По итогам проведенной реформы в Казахстане создана и функционирует многоуровневая система пенсионного обеспечения, включающая в себя базовый, солидарный и накопительный компоненты.
На базовом уровне лицам, достигшим пенсионного возраста, выплачивается базовая пенсионная выплата (мужчины – 63 года, женщины – 59/63 года). С 1 июля 2018 года ее размер зависит от стажа участия в пенсионной системе. В этой связи, всем состоявшимся пенсионерам произведен перерасчет базовой пенсии, по итогам которого ее получают в размере 100% прожиточного минимума (далее – ПМ) – 46,7% получателей, от 74 до 100% ПМ – 43,2% получателей, от 56 до 74% ПМ – 7,4% получателей, в размере 54% ПМ – 2,7% получателей.
«Эта мера позволила обеспечить социальную справедливость в случаях большого трудового стажа, но вместе с тем, низкого (или минимального) размера пенсии, установить единый подход к определению ее размеров, стимулировать участие в пенсионной системе и формализацию трудовых отношений», – подчеркнул вице-министр.
Размеры базовой пенсии ежегодно повышаются в связи с ростом величины прожиточного минимума. Так, с 1 января 2019 года базовая пенсия выросла на 5%.
На втором, обязательном, уровне выплачиваются солидарные и накопительные пенсии. В текущем году солидарные пенсии повышены на 7%, т.е. с опережением инфляции на 2%. Данное повышение коснулось более 2 млн пенсионеров. Средний размер пенсии с учетом базовой пенсионной выплаты по состоянию на 1 сентября 2019 года составил 85 679 тенге, размер минимальной пенсии с учетом базовой пенсионной выплаты – 52 145 тенге.
Накопительная пенсия формируется за счет 10%-ных обязательных пенсионных взносов работодателей, удерживаемых от доходов работника в пределах 50-кратного размера минимальной заработной платы и за счет 5% обязательных профессиональных пенсионных взносов, уплачиваемых работодателями за работников, занятых во вредных условиях труда.
На третьем уровне пенсионные выплаты осуществляются за счет добровольных пенсионных взносов работников и работодателей.
Предпринимаемые меры позволили обеспечить коэффициент замещения утраченного дохода пенсионными выплатами не ниже рекомендации Международной организации труда (40%). Так, по состоянию на 1 сентября 2019 года он составил 52,7%.
Напомним, на сегодняшний день в Казахстане проживают более 2 млн 190 тыс. пенсионеров по возрасту.
Ежегодно в Казахстане 1 октября отмечается Международный День пожилых людей, учрежденный Генеральной Ассамблеей ООН 14 декабря 1990 года.
Целью его празднования является привлечение внимания общественности к проблемам людей пожилого возраста, повышение степени информирования общественности о проблеме демографического старения общества, индивидуальных и социальных потребностях пожилых людей, их вкладе в развитие общества, обеспечение людям пожилого возраста участия в жизни общества, условий для реализации внутреннего потенциала.
В этот день в республике повсеместно проводятся мероприятия, посвященные заботе о пожилых людях, которые по доброй традиции переросли в месячник.