Қазақстан соттарына сот істерінің бейнехаттамаларын қарап отыру міндеттелді – ҚР Жоғарғы соты
Қазақстан Республикасы Жоғарғы сотының төрағасы Қайрат Мәми облыстық сот төрағаларына соттардың жұмыс сапасын арттыру мақсатында бұрын өткізілген сот істері бойынша отырыстардың дыбыс және бейне жазбаларын қарап отыруды міндеттеді. Бұл туралы ол еліміздің соттарының 2015 жылы атқарған жұмыстарының қорытындысы бойынша Жоғарғы сотта өткен кеңейтілген мәжілісінде мәлім етті.
«Жекелеген судьялар сот ісін қарауға дайындықты талапқа сай өткізеді деп айта алмаймыз. Сот отырыстары кешігіп басталып, оған қатысушылар материалдарды толық білмейді, ал кейбір сот өкілдері өзгелердің этикаға сай келмейтін әрекеттерін тыйып отырмақ түлігі өздері де әдептілік талаптарын орындамайды. Келесі бір судьялар болса, сот үдерісі барысында ұялы телефонмен сөйлескен, олар дыбыс және бейнежазу құралдарында жазылып қалған»,-деді Қ.Мәми.
Осыған байланысты, Жоғарғы сот төрағасы облыстық соттардың башыларына бұрын қаралған істер бойынша сот отырыстарының дыбыс және бейнежазбаларын қарап отыруды міндеттеді.
«Осы сияқты кемшіліктер орын алған жағдайда, мұндай материалдарды сот этикасы жөніндегі комиссияға жолдау қажет. Нақты істер бойынша аппеляциялық деңгейде қаралатын төменгі сатыдағы сот отырыстарының дыбыс және бейнежазбаларын міндетті түрде қарап отыруды тәжірибеге енгізу қажет»,-деді ол.
Қ.Мәми осы сияқты шаралардың сот үдерістерінің жалпы мәдени деңгейін көтеріп, соттарға деген азаматтардың сенімдерін арттыратындығын айтты.
Сондай-ақ, осы отырыста 2015 жылдың бірінші жартысында Қазақстан соттары 12 мың 777 қылмыстық істі қарап, олар бойынша үкім шығарды, деп хабарлады Жоғарғы соттың Қылмыстық істер бойынша қадағалаушы сот алқасының төрағасы Абай Рахметулин.
Оның сөзінше, Жоғарғы сот тарапынан қабылданған шаралар мен тұрақты мониторинг жұмыстары олардың қызметтерінде жаңа заңнама бойынша қандай да бір проблемалардың орын алуының алдын ала отырып, соттардың қызметтеріне жағымды әсер етті. Бұны статистикалық мәліметтер де растайды.
«Осылайша, 2015 жылдың бірінші жартыжылдығында соттар 12 мың 777 қылмыстық істі қарап, олар бойынша үкім шығарған, бұл өткен жылдың сәйкес мерзімінен 18 пайызға көп. Қаралған істердің арасында 641 үкім немесе үкімдердің 5 пайызы жаңа қылмыстық-процессуалдық заңнамаларды қолдану арқылы шығарылған. Қылмыстық әрекеттері үшін 3 мың 943 адам жауапқа тартылған. Осылайша, есепті кезеңде, соттар тарапынан сотталған азаматтарды шартты-шұғыл түрде жауапкершіліктен босату туралы 7 мың 350 материал, жауапкершілігін жұмсарту туралы 4 мың 313 материал, заңның қайтарым күшін пайдалану туралы бапты қолдана отырып, сот актілерін қылмыстық кодекстің нормаларына келтіру жөніндегі 17 мыңнан астам материал қаралған»,-деді А.Рахметулин.
Қадағалаушы сот алқасының төрағасы сонымен қатар сотталғандардың саны 1,8 пайызға артқанымен, 2014 жылдың бірнші жартыжылдығымен салыстырғанда ақталып шыққандар саны 30,5 пайызға көбейгендігін атап өтті.
«Егер бұрындары 2014 жылдың соңында Қазақстан тарихында алғаш рет түрме халқы 48 мыңға азайды деп айтылғанымен, жаңартылған қылмыстық заңнама мен соттардың дұрыс тәжірибесі негізінде бас бостандығынан айырылған азаматтардың үлес салмағы 11,3 пайызға кеміді. Бүгінде бас бостандығынан айыру жауапкершілігі 26,2 пайызды құрайды, бұрындары бұл көрсеткіш 37,7 пайыз болған»,-деді Жоғарғы сот өкілі.
Оның сөзінше, аталған көрсеткіштер сөз жоқ Қазақстанның жаһандық бәсекеге қабілеттілік индексі бойынша орнына әсер етеді.