Абай Құнанбаевтың мұрасы
2020 жылы Қазақстанда Абай күні жаңа мерекесі бекітілді. Философ, ақын және ағартушы Абай Құнанбаев 29 шілдеде ескі стиль бойынша немесе 1845 жылы 10 тамызда Жидебайда (Шығыс Қазақстан облысындағы Семейден 180 шақырым жерде) туған. Ақынның әкесі Құнанбай Өскенбаев аға сұлтан қызметін атқарған. Оның төрт әйелі болды. Екінші Ұлжаннан Абай дүниеге келді. Ақынның шын аты-ИбраҺим. Абай деп әжесі Зере атады. Қазақ тілінен "абай " " мұқият " және "сақ" деп аударылады. Абай алғаш рет 17 жасында әке болды. Оның үш әйелінен он баласы болды. Абай білімін Семейдегі молла Ахмет Ризаның медресесінде Фирдоуси, Низами, Саади және Хафиз араб және парсы әдебиеттерін оқыған. Поэзиядан басқа Абай музыкамен әуестеніп, өз өлеңдеріне арнап композициялар жазып, оларды әндерге айналдырды. Олардың көпшілігі халық арасында сүйікті болып, әлі күнге дейін орындалып келеді. "Ақынның шығармалары он тілге аударылып, әлемнің үздік кітапханаларына бағытталған. Шетелдегі елшіліктеріміздің жанынан Абай орталықтары ашылды. Бірақ бұл тек алғашқы қадам. Болашақта Абай институттарын аша аламыз деп ойлаймын. Гумилев атындағы ЕҰУ жанынан Абай академиясы құрылды, онда ақынның шығармашылығын жүйелі түрде зерттейтін болады. "Абай" телеарнасы хабар таратуды бастады. Жоғары оқу орындарында "Абайтану" курсын оқыту енгізілді. Қазақ қоғамының қалыптасуында ерекше рөл атқарған Семей қаласы тарихи орталық болып танылды. Мұның бәрі жас ұрпақты ұлы ойшылдың баға жетпес мұрасына баулу үшін жасалды. Біз Абай философиясын түркі әлемінде ілгерілетуде айтарлықтай жетістіктерге жеттік", - деді Президент Қасым-Жомарт Тоқаев. Президенттің айтуынша, Абай-мемлекет мүддесін қорғаушы, халық бірлігі идеясының жақтаушысы. Ол өз шығармаларымен елдің дамуына үлкен үлес қосты. Шынында да, Абай өз шығармаларында өмір шындығын және оны қоршаған ортада көргендерінің бәрін сипаттады. Ол қазақ өмірінің мектептер ашудағы, ғылымдарды танудағы, халықты ағартудағы, оның мәдениетін арттырудағы прогрессивті жолдарын көрді. Қазақ өлеңіне жаңа өлшемдер, рифмалар мен поэтикалық формалар енгізді: сегіз және алты жол. Абай 170-ке жуық өлең, 56 аударма жазып, "Қара сөздер" ("Қара сөздер") атты поэма жазған. Абай өз мүдделерінен жоғары болуға, тәжірибе мен білімді ұлттың өркендеуі үшін пайдалануға шақырды. Абайдың дана қара сөздері қазақ халқының мәңгілік өнегелі тірегі болып қала береді. *** В 2020 году в Казахстане утвердили новый праздник День Абая. Философ, поэт и просветитель Абай Кунанбаев родился 29 июля по старому стилю, или 10 августа по новому, 1845 года в Жидебае (180 километров от Семея в Восточно-Казахстанской области) был рожден в знатной семье рода Тобыкты. Отец поэта Кунанбай Оскенбаев занимал пост старшего султана. У него было четыре жены. От второй Улжан и родился Абай. Настоящее имя поэта – Ибрагим. Абаем его назвала бабушка Зере. С казахского языка "абай" переводится как "внимательный" и "осторожный". Абай впервые стал отцом в 17 лет. Всего у него было десять детей от трех жен. Образование Абай получил в медресе муллы Ахмета Ризы в Семипалатинске, где изучал арабскую и персидскую литературу Фирдоуси, Низами, Саади и Хафиза. Помимо поэзии Абай увлекался музыкой и писал композиции для собственных стихов, превращая их в песни. Большинство из них стали любимы среди народа и исполняются до сих пор. "Произведения поэта изданы в переводе на десять языков и направлены в лучшие библиотеки мира. При наших посольствах за рубежом открыты центры Абая. Но это только первый шаг. Думаю, в будущем мы сможем открыть институты Абая. При ЕНУ имени Гумилева создана академия Абая, в которой будут систематически исследовать творчество поэта. Начал вещание телеканал "Абай". В высших учебных заведениях введено преподавание курса "абаеведение". Город Семей, сыгравший особую роль в становлении казахского общества, был признан историческим центром. Все это было сделано для того, чтобы приобщить молодое поколение к бесценному наследию великого мыслителя. Мы добились значительного прогресса в продвижении философии Абая в тюркском мире", -так прокомментировал Президент Касым-Жомарт Токаев введение нового праздника. По словам Президента, Абай - защитник интересов государства, сторонник идеи единства народа. Своими произведениями он внес большой вклад в развитие страны. Действительно Абай описывал в своих произведениях жизненные реалии и все, что он видел в окружающей его обстановке. Он видел прогрессивные пути изменения казахской жизни в открытии школ, в познании наук, в просвещении народа, в повышении его культуры. Ввёл в казахское стихосложение новые размеры, рифмы и стихотворные формы: восьмистишия и шестистишия. Абаем создано около 170 стихотворений и 56 переводов, написаны поэмы, «Слова назидания» («Қара сөздер»). Абай призывал быть выше собственных интересов, использовать опыт и знания для процветания нации. Мудрые слова назидания Абая останутся вечной нравственной опорой казахского народа.