2020 жылға қарай Қазақстанда тұратын қазақстандықтардың 90% қазақ тілін білетін болады
Қазіргі таңда үшінші кезең (2017-2019 жж.) іске асырыла бастады. Мемлекеттік бағдарламаны жаңарту мақсатында «100 нақты қадам» Ұлт жоспарына сәйкес білім берудің үш тілдік моделін әзірлеуге толықтырулар енгізілді. Бағдарламаны жүзеге асыру үш кезеңнен тұрады. Бірінші және екінші кезеңдер бойынша жоспарланған іс-шаралар аяқталды. Сонымен қатар, Мемлекет басшысының «Болашаққа бағдар: қоғамдық сананы жаңғырту» мемлекеттік бағдарламасының «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілін дамыту және жұмыс істеудің 2011-2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы» қаулысының жобасы бойынша, қазақ тілін латын жазуына көшіру міндеттері пысықталды.
Бүгінгі күні мемлекеттік тілде белгілі бір деңгейде сөйлейтін ересектердің үлесі 82,3% -ды құрады.
Мемлекеттік бағдарлама мемлекеттік тілді иеленетін халықтың үлесін 2020 жылға қарай 90% -ға дейін ұлғайтуды көздейді. Бұл көрсеткішке жетудің негізгі тетіктерінің бірі Қазтест жүйесіндегі мекемелер қызметкерлеріне мемлекеттік қызметшілер мен ведомстволық ұйымдар қызметкерлерінің қазақ тілін білу болып табылады.
ҚАЗТЕСТ тілдік білімін бағалау жүйесі халықаралық TOEFL, IELTS және т.б. қағидаттарына негізделген. 2017 жылдың 2 қаңтарынан 12 қазанына дейін ҚАЗТЕСТ жүйесі бойынша 77393 адам бүкіл ел бойынша сыналды. ҚАЗТЕСТ жүйесі бойынша сертификаттау тестілеуінде 6553 адам қатысты. C1 деңгейінде қазақ тілін білетін тестілеу пәндерінің үлесі 7,6% -ды (502 адам) құрады.
Қазақ тілін оқытудың инфрақұрылымы өсіп келеді. Халқы еліміздегі мемлекеттік тілдерді оқытудың 87 өңірлік орталығына қызмет көрсетеді. Бұл орталықтарда қазақ тілімен қатар, ағылшын, орыс тілдері мен сұраныс бойынша этникалық тілдерді үйрену мүмкіндігі бар. Бағдарлама аясында ірі инновациялық жобалар әзірленіп, халыққа оқу-әдістемелік кешендер, мемлекеттік тілді дамытуға бағытталған әлемдік әдебиеттің аудармасы ұсынылды.
Қазақ тіліндегі БАҚ-тың үлесі 71% -ды құрады. Мемлекеттік тілдегі жаңа телевизиялық жобалардың саны мемлекеттік БАҚ-тарда көбейтілді. Интернетте балалар мен жұртшылықты қазақ тіліне оқытуға арналған анимациялық фильмдер сериясы әзірленді және орналастырылды.
«Электрондық үкімет» шеңберінде электрондық қызметтердің барлық деңгейлері қазақ тілінде қолданылуда.
Қазақ тіліндегі терминологиялық қордың реттелген үлесі 60% -ды құрады. Нәтижесінде 10 томдық қазақ-орыс, орыс-қазақ терминологиялық сөздігі әзірленіп, республикалық кітап қорына енгізілді, 106 мың сөзден және 48 мың сөз тіркестерінен және басқа салалық сөздіктерден тұратын «Қазақ тілі» атты біртұтас түсіндірме сөздігі шығарылды. Терминдерді біріктіру заманауи қолданбалы ғылым тілі ретінде мемлекеттік тілдің рөлін кеңейтуге мүмкіндік береді.
Мемлекеттік тілдің қолданылуын кеңейту мақсатында «Tilalemi.kz» порталы, «Emle.kz» электронды емлесі деректер базасы, «Atau.kz» электрондық ономастикалық дерекқоры, «Termincom.kz» электрондық терминологиялық базасы құрылды және ұсынылды. Сондай-ақ ағымдағы жылы үш тілде «Talalemi.kz» электрондық дерекқоры іске қосылды.
Еліміздегі елді мекендер мен көшелердің атауын өзгерту және қайта атау үшін 239 нысан, 492 көше мен 90 станция қайта аталды және бекітілді.
Дәстүр бойынша, шетелде тұратын отандастарымыздың қолдауына арналған «Қазақстан халқы тілдері күні», «Славян жазбалары күндері» жаппай іс-шаралар да аталып өтеді.
Орыс тілді халық санының өсу қарқыны динамикасы тұрақты болып қалды - 89,4%.
Қазақстан халқының тілдік капиталын дамыту мақсатында этномәдени бірлестіктердегі жексенбілік мектептерге оқу құралдарын шығаруға мемлекеттік қолдау көрсетіледі.
Шетелде тұратын қазақ диаспорасының байланыстары мен қолдауын нығайту мақсатында Дүниежүзілік қазақтар қауымдастығымен тиісті жұмыс жүргізілуде.
Үш тілге (мемлекеттік, орыс, ағылшын) ие халықтың үлесі 20,5% -ды құрады. Елде ағылшын тілін оқыту курстарын ұйымдастырады, сондай-ақ ынталандыру шараларын өткізеді.
Ақпарат және коммуникация министрі Дәурен Абаев «Хабар» телеарнасы бойынша ашық диалог барысында қазақ тіліне қатысты емтихандардағы өзгерістер туралы әңгімелеп өткен еді. Оның пікірінше, Білім және ғылым министрлігі осы тақырыптың рөлін нығайтты. Қазақ тілінің мәртебесінің өсуіне бұл шара да өз септігін тигізер деген пікір басым.
«Білім және ғылым министрлігінің мәселелері Қазақстанның әрбір азаматына қатысты. Тіл және жер туралы мәселе біздің қоғамымызға әсіресе сезімтал мәселелер екені белгілі. Қазақ тіліне келетін болсақ, қазақ әдебиеті әрдайым жоғары деңгейде болады.
ҰБТ-дан қазақ тілін алып тастау туралы мәселе бойынша ҚР БҒМ-ге толық ақпарат берілді. Керісінше, олар емтихан тапсырған кезде қазақ тілінің рөлін күшейтті. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі ҰБТ-ны екі бөлікке бөлді - қорытынды емтихандар мен кіріспе емтихандар. Қорытынды емтихандарда қазақ тілі сақталды, ол сертификатқа әсер етеді. Мектепті бітірген адамдар жоғары оқу орындарына түсетіндерден әлдеқайда көп. Бұл дегеніміз, қазақ тілінің мәртебесі бұдан да көбірек өсетін болады», - деді ақпараттық және коммуникация министрі Дәурен Абаев.
Осы аптада үлкен ақпараттар ағымынан министр жеке өзі Вячеслав Поповтың қазақ тілін меңгерген мәлімдемесін атап өтті. Дәурен Абаев бұл серпілісті бақылауға уәде берді. Бірақ ол бұқаралық ақпарат құралдарының бұл жаңалықты жеткілікті түрде жарияламағанына таң қалды.
«Маған, ақпараттандыру және байланыс министрі ретінде, бұл да жаңалық таңқаларлық болды. Қазақ тілін зерттеу мәселесі белсенді түрде талқыланып жатыр және біздің азаматтарымыз арасында тілді оқуға аса қызығушылық байқалмайды», - деді министр.