• 53873
  • 93
  • 14
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Балалық шақтың «фольклоры»

Кім бала болмады дейсіз? Балалық шақ бәріне ортақ ностальгия. Сондықтан, сонда жиі қонақ болып, есалаң кездерді еске түсіріп, тентектігімізді айтып бір марқайып қаламыз. Ол кезде істегеніңнің бәрі жарасады. Қазір ғой, қарқылдап күлсең де, дарақыланып дауыс көтерсең де, айқайлап ән айтсаң да жағымсыз көрінесің.

Қарап отырсақ, көпшілігінің балалық шағы ұқсас келеді (ауылда өскендердікі әрине). Бірақ, қанша ұқсас болғанмен, соншалықты қызық. Ол кездегі қулығың да сыпайы көрінеді, тентектігің де сүйкімді келеді. Сол көпшілігінің басында бар ұқсастықтардың бәрін жіпке тізбесем де, ойыма оралғандарын ұсынып отырмын.

******

Біздің ауылда «ғұлы-ғұлы» деген бар. Құм жерлерді кішкене ұйық қылып қазып ап, астында тығылып жатады. Атын әлі күнге дейін білмеймін. Ауылдағылар оны осы күнге шейін «ғұлы-ғұлы» деп атайды. Сол ғұлы-ғұлыны құрығымызға түсіріп, оны өлтіріп табанымызға жағатынбыз. Желаяқ боласың дейді үлкендер. Ол үшін алдымен құмырсқа ұстап аламыз да, ғұлы-ғұлы ұйығына тастап жібереміз. Сосын әлгі «зынданнан» шығу үшін құмырсқа айналасын қазып тыпырлай бастайды. Сол кезде құмның астындағы ғұлы-ғұлы құмырсқаның аяғынан тартып, өзінің бар екенінен хабар береді. Біздің қармағымызға да осы жағдайда ілінетін. Балалық аңғалдықпен қанша ғұлы-ғұлыны құрбан еткенім есімде жоқ, бірақ табаныма жағудан шаршамайтынмын. Содан желаяқ болып кеткенім жоқ бірақ. Біздің ауылда әлі күнге дейін Усейн Болтты кішкентайында аяғына ғұлы-ғұлыны көп жаққан-ау деп таңырқап отыратындар бар. Мұндай әрекетті Шиелі ауданының бірнеше ауылында әлі күнге дейін күшін жоймағанын естіп, қызыға, тамсана қарадым.

******

«Құрбақа өлтірсең, жел тұрып, жауын жауады» дейтінбіз. Құрбақаның да пайда болатын кезі белгілі. Ол кезде жаңбыр табиғатқа өң бермейді, керісінше егінге кері әсерін тигізеді. Бірдеңені біліп айтады екенбіз ғой.

******

Молаға қарап қол шошайтпайтынбыз. Егер байқаусызда саусағымызды сол жаққа бағыттай қалсақ, сол саусақты ауырғанша тістеп, табанымызға басатынбыз.  Әруақты риясыз құрметтеу деген осы шығар.

******

Бала кезде әжетхана дегенді білмеуші едік. Көрінге жерге әжетімізді өтеп жүре береміз. Бірақ, үлкен дәретке отырғанда ешқашан бір-біріміздің әурет жерімізді көрсетпейтінбіз. «Егер көріп қойған жағдайда, шешеңнің емшегінен сүт шықпай қалады» дейтін кеудеде үрей тұратын. Бүгінгі кейбір қылығымызға қарап, балалық шағымызда ақылдырақ болған екенбіз ғой дейміз. Нағыз этикаға баулитын балалық «тиым» емес пе?!

******

Кездейсоқ араның (біз жақта «әре» дейді) ұясына тап болғанда «Пышағым бар, балтам бар» деп қашатынбыз. Соған қарамастан араға талай таландық. Бірақ, әлгі сөзде бір құдырет бардай қайта-қайта айтушы едік. Осы сөзді Талдықорған жақта жел тұрғанда айтады екен. Қызық.

******

Бала күндерімізде ертеден кешке дейін далада жүреміз. Сонда жас жыңғылдардың шыбығын сындырып ап, балшықтан жұмбаз ұрып, кішігірім үй тұрғызатынбыз. Содан кеш батқанда, таңертеңнен бері еңбекпен салған үйімізді түнде шайтан пайдаланып кетпесін деген оймен «Мен ойнаған жоқпын, шайтан ойнады» деп бұзып кететінбіз. Ертесіне сол дағдыға қайта көшеміз.

******

Біздің жақта құмырсқаның екі түрі болатын (басқа да түрлері көп қой, бірақ біз осы екеуін бөлек қоятынбыз). Бірінің қимылы ауыр әрі қоңыр түсті, ал, екіншісі қап-қара әрі жылдам. Бірін совет, бірін фашист дейтінбіз. Екеуін ұстап алып бір-біріне қарсы қойсаң, міне қызық! Фашист қашқанша алысатын. Бір қызығы, фашистке фашисті қарсы қойсаң, немесе советке советті айдап салсаң да ешқашан қарсыласпайды. Кеңестік кезеңнің ықпалы ғой, қазіргі балалар олай істемейді. Істеген күнде «жеңімпаз құмырсқаға» қазақ деген ат беруші еді...

     
28 августа 2012, 18:56
5468

Загрузка...

Комментарии

братан ол ойындардын сонын биз ойнадык ко. ка ауылда кишкентай балдар ойнамайт ондайды.
қазіргі балалардың балалық шақтары біздікінен ерекше, кейде қызықсыз болып көрінсе де, еш күмәнсіз, олар сол кездерді жүректегі жылылықпен еске алады.
Керемет! Тамаша! Маған қатты ұнады! Балалық шағымның ең ғажап сәттерін еске салып, сағындырып жіберді... Әсіресе, "ғұлы-ғұлы" мен "ара" туралы дәл тауып айтылғандай.. Жүрекке жылу, жүзіңе күлкі үйіретін осындай әсерлі мақала үшін үлкен рахмет!
Балалықтың қайта келмес шақтары-ай!!!
Тiлге бай Тарактынын Тарландарынан соз артылмаган гой шiркiн.Кайта келмес балалык шакты осылай сагынышпен еске аламыз.Еш уайымсыз журетин кундер ай.Жибер Жаке
Балалык шакка билетсиз-ак барып келгендей болдым гой,керемет екен жазбаныз. Тура биздин жактын ойындары
Еххх!!! Еске түсе кетті, жоғарыда айтылғанның бәрін ойнағанбыз!

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Мысли вслух. Почему казахи перестали общаться с родственниками и ходить в гости?

Мысли вслух. Почему казахи перестали общаться с родственниками и ходить в гости?

Дастархан в те времена был скромен. Не было понятия «сынау» - осуждения кто как живет, какой в доме ремонт и т.д. Пока взрослые обсуждали задержку заработной платы, мы играли в армию, жмурки, строили городки...
socium_kzo
5 дек. 2016 / 15:19
  • 14707
  • 20
Японец о Казахстане: «Ваши девушки уж сильно себе набивают цену...»

Японец о Казахстане: «Ваши девушки уж сильно себе набивают цену...»

"Мужчины должны у вас тут права качать, ибо их процент в вашей численности населения уступает проценту женщин". Я машинально начала уверять, что у нас в стране таковых не имеется...
Sapientia
5 дек. 2016 / 10:52
  • 9495
  • 67
Распил 1 млрд долларов или спасение для Алматы? В 2017-м начнётся строительство БАКАД

Распил 1 млрд долларов или спасение для Алматы? В 2017-м начнётся строительство БАКАД

Конечно, Алматы заслужил эту дорогу. Невзирая на все издержки, которые могут возникнуть. Заслужил и как крупнейший город Казахстана, и как субъект, формирующий своими налогами около четверти всех...
merurg
вчера / 12:35
  • 5827
  • 15
10 причин, по которым я не смогла работать учителем. Не только в зарплате дело, ребята

10 причин, по которым я не смогла работать учителем. Не только в зарплате дело, ребята

Я почти год проработала в школе, и когда уходила оттуда, была самым счастливым человеком в мире. Тот год, честно говоря, я и сейчас вспоминаю с ужасом.
demonica
6 дек. 2016 / 17:21
  • 4987
  • 77
Молчание врачей. Дети ЮКО, заражённые ВИЧ 10-11 лет назад, узнают о диагнозе-приговоре

Молчание врачей. Дети ЮКО, заражённые ВИЧ 10-11 лет назад, узнают о диагнозе-приговоре

Как сообщают новостные издания, в ближайшее время в Южном Казахстане 102 детям в возрасте 11-12 лет сообщат об их страшном диагнозе. Все эти дети были заражены ВИЧ, причём большинство было инфицировано по вине врачей.
openqazaqstan
2 дек. 2016 / 13:57
  • 4462
  • 4
Почему Дональд Трамп назвал Казахстан чудом. Президент подтягивается по географии

Почему Дональд Трамп назвал Казахстан чудом. Президент подтягивается по географии

Трамп и не подозревает, что 16 декабря 1991 Казахстан не создал, а восстановил свою национальную государственность. Иначе бы он упомянул не только 25 лет, а больше чем 550 лет казахской истории.
Stehlikova
2 дек. 2016 / 9:02
  • 5119
  • 88
Мой личный опыт использования Astra Plat: мелочи в моем кармане заметно стало меньше

Мой личный опыт использования Astra Plat: мелочи в моем кармане заметно стало меньше

Давно ждал запуска электронного билетирования в общественном транспорте Астаны. В ноябре 2016 года этот день настал. Мой опыт насчитывает последние 2 недели и мне есть чем поделиться.
iamYerlan
1 дек. 2016 / 15:24
  • 3483
  • 17
На самом деле дела плохи: казахстанские школьники на 49-м, а не на 12-м месте по математике

На самом деле дела плохи: казахстанские школьники на 49-м, а не на 12-м месте по математике

О том, как масс-медиа раздула миф о казахстанских вундеркидов в розовый воздушный шар, пока его не проколола правда-иголка. Получается, что казахстанские дети не могут применить теорию в практике...
ardakzhurynov
вчера / 0:17
  • 3190
  • 22
После крупной пьяной аварии бизнесмены в Чечне отказались торговать спиртным. В Казахстане едва ли такое возможно

После крупной пьяной аварии бизнесмены в Чечне отказались торговать спиртным. В Казахстане едва ли такое возможно

После тяжкого ДТП по вине пьяного водителя в Чечне закрылись все магазины, торгующие алкоголем. Их владельцы – 14 бизнесменов – добровольно отказались от выданных им лицензий.
openqazaqstan
5 дек. 2016 / 13:09