---
title: "Мәтіндік және сандық ақпаратпен жұмыс істеу қабілетін бағалау"
description: "Сандық тесттер қорқынышты емес, егер дұрыс формулаларды білсеңіз! 📌 Пайыздық есептеулер ✔️ Бүтін санды табу, егер бөлігі мен пайызы бе..."
author: "irusgera"
published: "2025-05-26T09:00:24+00:00"
modified: "2025-05-26T09:00:24+00:00"
locale: "ru"
canonical_url: "https://yvision.kz/post/matindik-zhane-sandyk-akparatpen-zhumys-isteu-kabiletin-bagalau-1014281"
markdown_url: "https://yvision.kz/post/matindik-zhane-sandyk-akparatpen-zhumys-isteu-kabiletin-bagalau-1014281/markdown"
site_name: "Yvision.kz"
---

# Мәтіндік және сандық ақпаратпен жұмыс істеу қабілетін бағалау

> Сандық тесттер қорқынышты емес, егер дұрыс формулаларды білсеңіз! 📌 Пайыздық есептеулер ✔️ Бүтін санды табу, егер бөлігі мен пайызы бе...

Сандық тесттер қорқынышты емес, егер дұрыс формулаларды білсеңіз! 📌 Пайыздық есептеулер ✔️ Бүтін санды табу, егер бөлігі мен пайызы белгілі болса ✔️ Пайызды табу, егер бөлігі мен бүтін саны белгілі болса ✔️ Бөлікті табу, егер бүтін саны мен пайызы белгілі болса 📌 Негізгі формулалар ✔ Бүтін сан = Бөлік ÷ Пайыз × 100 ✔ Пайыз (үлес) = Бөлік ÷ Бүтін × 100 ✔ Бөлік = Пайыз × Бүтін ÷ 100 📌 Көрсеткіштің өзгеру формуласы (өсу, кему) 📊 (Жаңа мән - Бастапқы мән) ÷ Бастапқы мән × 100 Мысалы: 2021 жылы жиһаз өндірісі — 450, 2022 жылы — 500. 📈 Өсу: (500 - 450) ÷ 450 × 100 = 11,1% ⚠️ Кейде есептеудің қажеті жоқ! Жиі кездесетін қате — кесте немесе диаграмманың атауына қарамау. ❌ Сұрақ: «2016-2018 жылдары қанттың құны қанша пайызды құрады?» ✔ Диаграмманың атауы: «Қант өндірісінің көлемі». Жауап: ❌ жауап беру мүмкін емес. 🧠 Санаттар арасындағы айырмашылықты қалай тез есептеуге болады? Мысалы, ерлер мен әйелдер арасындағы білім деңгейі туралы сұрақта: ✅ Барлық ерлерді санаттар бойынша қосамыз ✅ Әйелдерді бірден шегереміз, бөлек қосудың қажеті жоқ Осылайша, уақытыңызды үнемдейсіз! ⏳ 💡 Пайыздарды жылдам есептеу Сұрақ: Егер 2019 жылы УДЗ саны 15 мың болса, ал 2020 жылы 10%-ға артса, жаңа мән қандай болады? 📲 Калькуляторда: 15 + 10% = 16,5 мың ⚠️ Маңызды! Әр түрлі калькуляторларда пайыздық есептеу әдісі әртүрлі болуы мүмкін. 📊 Өзіңізді тексеріп көріңіз! 2016 жылы автомобиль өндірісінің көлемі 2012 жылмен салыстырғанда қалай өзгерді?

![Мәтіндік және сандық ақпаратпен жұмыс істеу қабілетін бағалау](https://storage.yvision.kz/images/user/580827/319c96c09172662c9b951f426f1eaf5a.jpg?width=567&height=378)

1️⃣ 72,9%-ға азайды 2️⃣ 43,75%-ға өсті 3️⃣ 36,54%-ға азайды 4️⃣ 63,48%-ға өсті

**ШЕШІМІ:** 2016 жылы автомобиль өндірісінің 2012 жылмен салыстырғанда пайыздық мөлшерлемемен қалай өзгергенін анықтау үшін келесі қадамдарды орындаңыз: 2012 және 2016 жылдардағы автомобиль өндірісінің көлемін табамыз: 2012 жылғы өндіріс көлемі: 19,2 млн. автомобиль 2016 жылғы өндіріс көлемі: 5,2 млн. автомобиль Өндіріс көлемінің өзгеруін есептейміз: 2016 және 2012 жылдардағы өндіріс көлемінің айырмасы: 5,2−19,2=−14,0 млн. автомобиль Өндіріс көлемінің пайыздық өзгерісін есептейміз: Пайыздық өзгеріс төменде көрсетілген формула бойынша есептеледі: Пайыздық өзгеріс =(Жаңа көлем−Ескі көлем) /Ескі көлем×100% Мәденді орындарына қоямыз: Пайыздық өзгеріс =(5,2−19,2 / 19,2)×100%=(−14,019,2)×100%=−0,729×100%=−72,9% Жауабы: 2016 жылы автомобиль өндірісі 2012 жылмен салыстырғанда 72,9% - ға төмендеді.

**** Сөздегі қателіктерім үшін кешірім сұраймын. Посттарды өзім жазамын ****

---

Source: [https://yvision.kz/post/matindik-zhane-sandyk-akparatpen-zhumys-isteu-kabiletin-bagalau-1014281](https://yvision.kz/post/matindik-zhane-sandyk-akparatpen-zhumys-isteu-kabiletin-bagalau-1014281)