--- title: "ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ТЕРРОРИЗМГЕ ЖӘНЕ ДІНИ ЭКСТРЕМИЗМГЕ ҚАРСЫ ІС-ҚИМЫЛДАҒЫ ҚҰҚЫҚТЫҚ САЯСАТЫ" description: "Қазіргі әлемде елдің ұлттық қауіпсіздігіне нақты қауіп төніп тұр - экстремизм мен терроризм. Олар қа..." author: "Janalyqtar-Novosti" published: "2022-10-12T16:41:53+00:00" modified: "2022-10-12T17:36:52+00:00" locale: "ru" canonical_url: "https://yvision.kz/post/aza-stan-respublikasyny-terrorizmge-zh-ne-dini-ekstremizmge-arsy-is-imylda-y-y-ty-sayasaty-976086" markdown_url: "https://yvision.kz/post/aza-stan-respublikasyny-terrorizmge-zh-ne-dini-ekstremizmge-arsy-is-imylda-y-y-ty-sayasaty-976086/markdown" site_name: "Yvision.kz" --- # ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ТЕРРОРИЗМГЕ ЖӘНЕ ДІНИ ЭКСТРЕМИЗМГЕ ҚАРСЫ ІС-ҚИМЫЛДАҒЫ ҚҰҚЫҚТЫҚ САЯСАТЫ > Қазіргі әлемде елдің ұлттық қауіпсіздігіне нақты қауіп төніп тұр - экстремизм мен терроризм. Олар қа... Қазіргі әлемде елдің ұлттық қауіпсіздігіне нақты қауіп төніп тұр - экстремизм мен терроризм. Олар қазіргі заманның ең қауіпті және өткір мәселелерінің бірі. Қазір олар жеке құбылыстардан тұратын жүйелік проблемаға айналды. Экстремизм мен терроризм бүкіл елдер мен аймақтардың болашағына қауіп төндіреді. Оларға қарсы күрес құқық қорғау органдарының ғана емес, мемлекеттер мен мемлекеттер одақтарының да бірінші кезектегі міндетіне айналуда. Бұл мәселе БҰҰ деңгейіне көтерілді, онда жақында БҰҰ Бас хатшысының орынбасары-терроризмге қарсы басқарма басшысы лауазымы құрылды. Өкінішке орай, Қазақстан да ерекшелік болған жоқ. Біздің елімізде терроризм мен экстремизмге қарсы күрес жүргізілуде. Президент Н. Ә. Назарбаев өзінің "сыни онжылдық" кітабында: "жекелеген террористер немесе террористік топтар тұлғасында терроризмнің пайда болуының геосаяси себептері қандай болмасын, терроризм ақыры әлемдік және өңірлік державалардың бақылауынан шықты.» Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету контексінде терроризм мен діни экстремизм қаупін сезіне отырып, осындай қылмыстарға қарсы күрестің құқықтық негіздерін ұдайы жетілдіріп отырады. Мемлекеттік жүйені құлатуға бағытталған құқық бұзушылықтарды (бірқатар ауыр қылмыстарды қоса алғанда) зерттеу жүйелі тәсілді қолдануды білдіреді. Терроризм мен діни экстремизмді жан-жақты зерттеу үшін олардың анықтаушы принциптерін ашып, олардың маңызды белгілерін анықтау және олардың анықтамаларын тұжырымдау үшін осы құбылыстарды басқа құбылыстармен салыстыру қажет екені анық. Мақала атауының контекстінде "терроризмнің алдын алу"ұғымын анықтауға ерекше назар аудару керек. Осы Тұжырымдаманың кеңейтілген анықтамасын тұжырымдау үшін оған жақын ұғымдардың анықтамаларын зерттеу қажет, мысалы, "терроризм", "экстремизм", "қылмыстық құқық бұзушылықтың алдын алу", "пенитенциарлық профилактика" және т.б. ең алдымен, біз терроризм мен экстремизмнің анықтамаларын тұжырымдауға тырысамыз. Жалпы алғанда, заңды дереккөздерде бұл ұғымдардың араласуы бар. Өкінішке орай, бүгінгі таңда заң әдебиеттерінде бұл құбылыстарға жалпы көзқарас жоқ және бұл қарастырылып отырған проблемаларды жоюдың тиімді шараларын жасауға кедергі келтіреді Ішкі терроризмге жататын Террористік жоспардың белгілі бір көрінісі бар: * Террористік акциямен ұштасқан әрекеттер (кәсіпорын, жоспар құру, ұйымдастыру және жүзеге асыру); * терроризмнің әртүрлі көріністерін қоздыру; * террористік акциялар жасау мақсатында сол немесе заңға қайшы құралымдарды ұйымдастыру, сондай-ақ оларға жәрдемдесу; * террористерді жалдау, қару-жарақ, оқыту және қолдану арқылы көрінетін көмекші әсерлер; * қаржыландыру және терроризмге басқа да көмек. Қазақстандағы терроризмге, сондай-ақ діни экстремизмге қарсы тұру профилактикалық бағытқа ие және елдің ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі бағыттардың бірі болып табылады. 2017 жылғы 30 қаңтарда ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаев халыққа жыл сайынғы Жолдауында "Цифрлық Қазақстан" мемлекеттік бағдарламасымен сөз сөйледі, онда үшінші жаңғырудың бесінші басымдығында ол киберқылмыспен, діни экстремизммен және терроризммен күрес қажеттігін атап өтті. "Қазіргі жағдайда адамзат терроризмнің өсуіне тап болды. Мұнда деструктивті күштерді қаржыландыруға және шетелдік террористік ұйымдармен байланыстарға қарсы күрес мәселелері шешуші болып табылады. Діни экстремизмді, оның ішінде Интернетте және әлеуметтік желілерде насихаттаудың алдын алу бойынша жұмыс жүргізу қажет. Қоғамда радикалды көріністермен байланысты кез келген іс - әрекетке, әсіресе діни қатынастар саласында нөлдік төзімділікті қалыптастыру қажет", - деді Назарбаев. 2017-2020 жылдарға арналған Қазақстанның Ұлттық қауіпсіздік комитеті еліміздің мемлекеттік органдарымен бірлесіп ҚР-дағы діни экстремизм мен терроризмге қарсы іс-қимыл жөніндегі мемлекеттік бағдарламаның жобасын әзірледі. Жобада атап өтілгендей, бағдарламаның мақсаты 2020 жылдың соңына қарай діни араздықты немесе алауыздықты қоздыру бойынша экстремистік идеялармен бөлісетін адамдар санын 20% - ға (2016 жылмен салыстырғанда) төмендету болып табылады. 2020 жылдың соңына қарай Қазақстан аумағында зорлық-зомбылық сипатындағы экстремистік көріністер мен террористік актілерге жол бермеу бойынша арнайы және құқық қорғау органдары жұмысының тиімділігін 95% - ға дейін жеткізу жоспарлануда. Құжатқа сәйкес, 2020 жылдың соңына қарай терроризм актілеріне ден қоюға, сондай-ақ терроризм салдарын азайтуға, жоюға дайындық деңгейі 95% - ға жетеді. Бағдарламаны іске асыруға республикалық және жергілікті бюджеттердің қаражатын, сондай-ақ "ҚР заңнамасында тыйым салынбаған басқа да қаражатты"бағыттау жоспарлануда. Даму барысында Ресей, Норвегия, Финляндия, Канада, АҚШ және БАӘ-нің оң тәжірибесі зерттелді. Терроризмнің түрлері Мемлекеттік егемендікті сақтаудың қазіргі жағдайында азаматтардың құқықтарын кез-келген қауіп-қатерден қорғау тетігі қажет, бұл мемлекеттік және қоғамдық дамудың үстемдігін анықтауға мүмкіндік береді Экстремизм-бұл экстремалды көзқарастарға, әсіресе шараларға деген міндеттеме. Мұндай шаралардың ішінде тәртіпсіздіктерді, азаматтық бағынбауды, террористік әрекеттерді, партизандық соғыс әдістерін атап өтуге болады. Ал "діни" префиксі кез келген нәрсеге адалдықты білдіреді Терроризм-бұл зорлық-зомбылық идеологиясы және мемлекеттік органдардың, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының немесе халықаралық ұйымдардың халықты қорқытуға байланысты және жеке адамға, қоғамға және мемлекетке зиян келтіруге бағытталған зорлық-зомбылық және (немесе) өзге де қылмыстық әрекеттерді жасау не жасаймын деп қорқыту арқылы шешім қабылдауына ықпал ету практикасы. Терроризмнің ең көп таралған түрлері: бұл саяси, ұлтшыл және діни терроризм. Ұйымдастырушылар көбінесе террористік актіні азаматтық немесе басқа құқықтарды қорғаудың "жалғыз мүмкін, ең тиімді" әдісі ретінде ұсынады. Мақсат-билікке немесе нақты саяси көшбасшыларға олар жүргізетін саясатты өзгерту үшін тікелей қысым жасау. Біздің еліміздегі терраризмге қарсы күрес Біздің еліміз терроризмге қарсы күрес жөніндегі халықаралық әмбебап конвенцияларды ратификациялады. Қазақстан Республикасы конфессияаралық келісім мен этносаралық толеранттылықты қамтамасыз ету мақсатында қажеттінің бәрін жасайды. Экстремизм мен терроризмнің алғышарттарын анықтау және жолын кесу үшін заңнамалық және ұйымдастырушылық базаны құру және жетілдіру жөнінде елеулі жұмыстар атқарылды, қоғамның терроризм қаупінен қауіпсіздігін қамтамасыз ету шараларының жүйесі әзірленді, оның тиімділігі дәйекті түрде артып келеді. Терроризмге қарсы күрес туралы Шанхай конвенциясында терроризмнің анықтамасы берілген. Терроризм-қарулы қақтығыс жағдайында әскери іс-қимылдарға белсенді қатыспайтын қандай да бір бейбіт адамның немесе кез келген басқа адамның өліміне әкеп соқтыруға немесе оған ауыр дене жарақатын келтіруге бағытталған әрекет. 2001 жылғы 14 маусымдағы Терроризмге, сепаратизмге және экстремизмге қарсы Шанхай конвенциясы URL: http://kremlin.ru/supplement/3405. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев, ҚХР Төрағасы Цзян Цзэминем, Қырғызстан президенті Асқар Акаев, Ресей президенті Владимир Путин, Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмонов, Өзбекстан президенті Ислам Каримов 2001 жылғы 15 маусымда Шанхайда қол қойды Қазақстан Республикасы, Қытай Халық Республикасы, Қырғыз Республикасы, Ресей Федерациясы, Тәжікстан Республикасы және Өзбекстан Республикасы (бұдан әрі-Тараптар), БҰҰ Жарғысының мақсаттары мен қағидаттарын басшылыққа ала отырып, ең алдымен халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдауға, мемлекеттер арасындағы достық қатынастар мен ынтымақтастықты дамытуға қатысты; Терроризм, сепаратизм және экстремизм халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікке, мемлекеттер арасындағы достық қатынастардың дамуына, сондай-ақ адамның негізгі құқықтары мен бостандықтарын жүзеге асыруға қауіп төндіретінін түсіне отырып; аталған құбылыстар Тараптардың аумақтық тұтастығы мен қауіпсіздігіне, сондай-ақ олардың саяси, экономикалық және әлеуметтік тұрақтылығына елеулі қатер төндіретінін мойындай отырып 1998 жылғы 3 шілдедегі Алматы бірлескен мәлімдемесінің, 1999 жылғы 25 тамыздағы Бішкек декларациясының, 2000 жылғы 5 шілдедегі Душанбе декларациясының және 2001 жылғы 15 маусымдағы "Шанхай Ынтымақтастық Ұйымын" құру туралы декларацияның қағидаттарын басшылыққа ала отырып; Терроризм, сепаратизм және экстремизм, олар осы Конвенцияда айқындалғандай, олардың себептеріне қарамастан, ешбір жағдайда ақталмайтынына нық сенімді бола отырып, Ал Мұндай әрекеттерді жасауға кінәлі адамдар заңға сәйкес жауапқа тартылуы тиіс; Осы Конвенция шеңберіндегі Тараптардың бірлескен күш-жігері Терроризмге, сепаратизмге және экстремизмге қарсы күрестің тиімді нысаны болып табылатынына сенімді бола отырып. «материал подготовлен в рамках участия в конкурсе журналистов, организованный Управлением по делам религии города Алматы» --- Source: [https://yvision.kz/post/aza-stan-respublikasyny-terrorizmge-zh-ne-dini-ekstremizmge-arsy-is-imylda-y-y-ty-sayasaty-976086](https://yvision.kz/post/aza-stan-respublikasyny-terrorizmge-zh-ne-dini-ekstremizmge-arsy-is-imylda-y-y-ty-sayasaty-976086)