Недолюбленные девочки и залюбленные мальчики

Gulnara Bazhkenova 2014-10-11 02:23
6839
57
33
0

Дом какого-нибудь дяди, наполненный сытыми и довольными гостями, и один из двоюродных братьев - распустившим хвост павлином - в центре их одобрительного внимания. Джигит! Маладес! Апчу! - и все в...

Дом какого-нибудь дяди, наполненный сытыми и довольными гостями, и один из двоюродных братьев - распустившим хвост павлином - в центре их одобрительного внимания. "Джигит! Маладес! Апчу!" - и все в таком роде. А по стеночке невидимыми тенями многочисленные двоюродные сестры.

Это картинка из моего детства, она навсегда осталась в моем сознании. Девочек, куда бы мы с родителями не приезжали в гости, всегда было много - работящие, прилежные, серьезные, подчеркнуто небалованные и не капризные, они производили удивительно "взрослое" впечатление. А рядом всегда бегали их залюбленные братья.

Девочки не были затурканы, в смысле жестокого обращения или чего-то такого, а мальчики избалованы вседозволенностью - не поймите превратно. Нет, всего навсего - одни получали избыточное внимание и любовь взрослых, а другие, откровенно говоря, ничего. Одних постоянно ласкали старики, а с другими обращались, я бы даже сказала, сурово. Не жестоко, не бессердечно, но без видимой теплоты. Не припомню случая, когда в центре дастархана, за которым собрался весь аул, оказалась бы девочка, и все одобрительно цокали языками, а она довольная улыбалась.

Все поколения казахских женщин, вплоть до 2000-х годов - 
это поколения женщин, недолюбленных в детстве. Я не буду тут расписывать, что это значит для национального характера - тема давно раскрыта психологами.

Меня эта закономерность начала раздражать задолго до того как я прочитала первую книжку по психологии. Мне было лет 5, когда я поставила подножку кузену, который бежал самодовольный с огромной горстью конфет после стариковского дастархан-бенефиса. В другой раз пролила на кого-то горячий чай, потом дала кулаком под дых. Иногда разодравшись со всеми, я бежала к бабушке, и тогда она, обняв меня и жалея, приговаривала: "Э-э-э-й, бай-гыз, озынде де бар". Может быть, она была права. Я и сейчас, отражая словесные удары, объединившихся в стаю мужичков, иногда думаю - эээй, озынде де бар.

Но каждый должен вести свою битву, как может!

Со всемирным Днем девочек вас! Выпьем за то, чтобы в Казахстане не осталось ни одной недолюбленной девочки!

Оцените пост

33

Комментарии

0
Мнение женщины для казахов ничего не значит....
Были великие женщины у ногаев/татар, - Сююмбике...
Были великие женщины и у киргизов, - Курманджан Датка...
У казахов таких не было...

Кодекс казахской женщины (если не трудно переведи)

Қара суды жағалай қаз барады,
Анасынан айырылып қыз барады.
Қара суға қан кұйсаң, ағар- кетер,
Жат кісіге қыз берсең, алар-кетер!
- Жылама, бикем, жылама,
Көзіңнің жасын бұлама!
Ұл боп тусаң әйелден
Сені мұндай қыла ма?!
Бүркендіріп қоя ма,
Көздің жасын бояма,
Біз бермейік десек те,
Мал бергенін қоя ма?!
Ол кеңеске кірмессің,
Тұр десек те, тұрмассың,
Өзіңе билік тиген соң ,
Жұртыңа тұлға болмассың!
Сен жылайсың: «Үйім!» - деп,
«Жиғаным- қызыл бұйым!» - деп.
Әкең сенің ойлайды:
«Отырғаны баламқиын!»-деп.
Сен ойлайсың: «Барсам!» - деп,
«Бір үйге тұлға болсам!» - деп.
«Өз алдыма мал салып,
Адамшылық құрсам!» - деп.
«Жас отауға кірсем!» - деп,
«Барша манат кисем!» - деп,
Тілеуің бекем алдыңда:
«Әлдилеп бала сүйсем!» - деп,
Сәрсенбі күні тойыңыз,
Құтты болсын тойыңыз,
Тілеулі құтты тойыңда
Көп жылауды қойыңыз!
Жыламай құлақ салыңыз,
Бұл сөзіме наныңыз!
Мен айтамын өсиет
Тыңдап, ұғып алыңыз!
Мұнан көшіп кетерсің,
Шын еліңе жетерсің!
Тең құрбың шықса алдыңнан,
Ойнап, ойлап өтерсің.
Тең кұрбың келіп сөйлесер,
Қалжыңдасып ойнасар,
Жақсы-жаман екеніңді
Ойнаған болып барласар!
Құрбың келсе, күлгейсің,
Әдеппенен жүргейсің!
Салмақпенен сөз сөйлеп,
Жақсы жауап бергейсің!
Бұл барғаннан барарсың.
Ата-енеңе барарсың!
Дүниесін құрметтеп,
Қабағына қарарсың!
Құлдай малын баққайсың,
Күндей жұмыс қылғайсың!
Ата-енеңе жаққайсың!
Ата-енең айтар: «Келінім!» - деп,
«Келінім жақсы елім!»-деп,
«Бөтен жақ жат жұртына
Жақсылығың білінер!» - деп.
Қораңа бөліп мал берер,
Алдыңа келіп дәм берер!
Арқан есіп, жүн түтіп,
Адамшылық құра бер!
Адам болсаң, өлмессің ,
Еш жамандық көрмессің!
Жақсы болсаң, білерсің!
Жаман болсаң, білмессің!
Күйеуіңді күткейсің,
Өз басын құрмет еткейсің!
Қанша көңілің қалса да,
Біріңе-бірің түтпейсің (тұтпайсың)!
Жыртық қылма киімін,
Шашпа жиған бұйымын!
Күйеуің келсе бір жақтан,
Оңай қылып тұр қиынын!
Біріңді-бірің құрметтеп
Қызықпенен күнелтсең!
Келістіріп дүниесін,
Ақ сұңқардай түлетсең!
Шариғаттың белгісін,
Білсең жақсы үлгісін!
Сөзге сынық қылдырмай,
Күтсең жақсы құрбысын!
Аз асыңды көп етсең,
Көп асыңды көл етсең,
Бар асыңды даяр қып,
Қонақты сыйлап жөнелтсең,
«Мұнша қызмет қылды!»-деп,
Күйеуің көңілі жай болар:
«Малым адал болды!» - деп.
Кұл жұмсасаң, қорлама,
Тіл алмаса, зорлама!
Тәтті, дәмді асыңды
Одан бөлек ұрлама!
Құл жұмсасаң, ұрмаңыз,
Оған қорлық қылмаңыз,
Жетім хақын ойлаңыз!
Бұл сөзіме наныңыз!
Өзің сараң болмаңыз,
Сараңдық атақ алмаңыз,
Қонақ қонса үйіңе,
Табағына шек-қарын салмаңыз!
Жаман қатын белгісі:
Әр неден жоқ үлгісі,
Қатты болар ұйқысы,
Шірік болар терісі.
Жаман қатынның белгісі:
Әр неден жоқ үлгісі,
Сасық болар үй-іші,
Одан жаман өз иісі,
Еш келмейді келісі!
Талқан түйіп, қиып берер,
Қарны тойсын деп берер,
От басылық боқтығын
Төр алдына ап келер!
Аяқ болар құмғаны,
Қолын малып жуғаны.
Үсті-басы боқ болар,
Қас құдайдың ұрғаны!
Шашы жүрер жалбаңдап,
Балағы жүрер салбаңдап.
Маңдайдан шашы бұрқырар,
Екі емшегі салақтап!
Ол - адамнан ұялмас,
Өзінің дүниелігін жия алмас!
Өзінің малын танымас,
Қатын болып дәнемеге жарамас!
Заманының азғаны,
Аттап байтал озғаны,
Некесізден хан тұрып ,
Қайран қазақ тозғаны!
Сарғайып атқан сары таң
Сәуле беріп көрінді.
Оқыра жүген бурыл ат
Тұсыңда сенің бүгілді.
Мінгенде атың боз ала,
Күйеуің жап-жас бозбала,
Пайғамбар қызын ұзатқан,
Солар бір салған жол ғана!
Қыстай бір тіктің сыңсыма,
Айтарым, жар-жар, сыңсыма!
Әжептәуір бала едің,
Обалың қырық бір жылқыға!
Бұрынғы заманда «сыңсыма» -
дейтін сарт қолы бір мата болушы еді,
ұрғашылар көйлек киюші еді.
Алдыңғы «сыңсыма» дегені - сол,
соңғысы - «жылама» дегені.
Күйеуің жүр күлімдеп,
Қолына тиіп жылқысы.
Ата-енеге жақпайды
Келіннің шайпау тілдісі .
Ұзатпай сені кайтеді,
Зылиқа, Зәуре-екі апаң
Апаңның салған үлгісі!
Мінгенде атың жиренше,
Тықыршып тұрмас мінгенше,
Шын ақылың кіргенше,
Ақтайлақ шығар інгенше!
Мінгенде атың боз ала,
Күйеуің жап-жас бозбала,
Тана бір моншақ тағарсың,
Тұңғышың болсын қыз бала!
Сәрсенбі күні той етер,
Дүрілдеп, желдеп қой кетер,
Сен кетсең, шешең жүдейді,
Келіні келіп күнелтер!
Әуеден ұшқан сонадай
Саялы жерге қонады.
Артыңда сіңілің жоқ болса,
Шешеңе қиын болады!
Мінгенде атың алады,
Теңселе басып барады .
Жыламай аттан, бикем-ай,
Апарып шешең салады!
Мінгенде атың алады,
Тең құрбың мұнда калады.
Жыламай аттан, бикем-ай,
Жаз бір, күз бір барады!
Мінгенде атың теңбіл көк,
Тең кұрбың қалды мұнда кеп.
Орамал берсең, барша бер,
Мақтайды сені мына көп.
Есіктің алды құмдақ-ты,
Құмдақтан қоян зымырапты.
Атасы басқа жау жеңге
Отауға салып тыңдапты.
Есіктің алды тастақ-ты,
Тастақтан қоян бас бақты.
Атасы басқа жау жеңге
Отауға салып тастапты.
Есіктің алды шашу ойын
Шешең бір шашар шашуын!
Қалыңға берген кырық жылқы
Кешке де алар ашуын!
Жайықтан ұшқан жалғыз қаз,
Еділден ұшқан екі қаз,
Біреуі шаңқап, бірі боз,
Сандығың толған сары бөз!
Әуеден ұшқан көбелек,
Күйеуің жаман сүмелек,
Келіншек болып түскен соң,
Күн көрсетпес төпелеп.
0
а я думала это только у меня дома так. эх...
0
Почему это у казахского народа не было выдающихся женщин?
Если судить строго, то можно выделить Томирис, конечно в то время не было еще понятия казахского народа. Но если углубляться в историю, то казахи корнями уходят в то время и к тем людям.

Но если взять именно времена средневековья, и то время, когда уже было казахское ханство.
К примеру, Бопай ханым, это сестра хана Кенесары. Та казахская женщина, которая рассекала на лошади с луком и защищала казахскую степь.
0
Почему это у казахского народа не было выдающихся женщин?
Если судить строго, то можно выделить Томирис, конечно в то время не было еще понятия казахского народа. Но если углубляться в историю, то казахи корнями уходят в то время и к тем людям.

Но если взять именно времена средневековья, и то время, когда уже было казахское ханство.
К примеру, Бопай ханым, это сестра хана Кенесары. Та казахская женщина, которая рассекала на лошади с луком и защищала казахскую степь.
1
А все потому, что от сына - немере, а от дочери - жиен. Немере - продолжатель рода. Жиен - отрезанный ломоть.
Кыз - конак. Она уйдет, когда выйдет замуж. И вся ее дальнейшая судьба это судьба того дома, в который она уходит. И у ее детей будет другая фамилия.


Показать комментарии
Дальше