место в рейтинге
  • 22543
  • 0
  • 0
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Бауыржан Нұрмоллаұлы, аудармашы: Аудармадағы ала-құлалықты аластауға күш салудамыз

ПЕКИН. 28 қыркүйек. BAQ.KZ – Бір тілде бейнеленген мазмұнды екінші бір тілде нақты әрі жетік тілмен толық түсіндіретін аударма ісінің қажеттілігі бүгінгі таңда күн сайын артып отыр. Тіл ғалымдарының деректеріне сүйенсек, қазіргі таңда дүниеде 2796 тіл бар екен. Қытайдағы қандастарымыздың саяси сауаттылығын арттыруда, жаһан жаңалықтары мен алып елдің ақпаратын қазақ тілінде сөйлетуде аянбай қызмет жасап жақан санаулы қазақ азаматтарының еңбегі елеулі. Әңгімемізді Пекинде орналасқан Қытай ұлттар аударма мекемесінің қазақ бөлімі жайлы өрбітсек.


– Бауыржан Нұрмоллаұлы, сұхбатымызды Қытай ұлттар аударма мекемесін таныстырудан бастасақ?
– ҚХР астанасы Пекин қаласында орналасқан Қытай ұлттар аударма орталығы 1955 жылы 12 желтоқсанда Қытайдың тұңғыш Премьер министрі Жу Ынлайдың бекітуімен құрылған. Бүгінгі таңда қазақ, моңғол, тибет, ұйғыр, изу, жуаңзу, кәріс сияқты жеті ұлттың аударма бөлімдерінен құрам тапқан мекемеде 270-ке тарта аудармашы жұмыс жасайды. Аудармашы, профессор Жарқын Сағатұлының басқаруындағы біздің қазақ аударма бөлімінде үш профессор, бес доцент, бес аудармашы және бес аударма көмекшісі атағындағы 17 қазақ азаматы бар.
– Сонда Қытай ұлттар аударма орталығының қазақ бөлімі қандай аудармалармен айналысады?
– Біз көбінесе саяси құжаттар мен ақпараттарды аударамыз. Атап айтар болсам, Қытайдың жыл сайын екі рет өткізетін құрылтайының құжаттарын, заңдар жинағын, заңдық құжаттар мен түсіндірмелерді қазақ тіліне аударамыз. Одан қалса, «Ұлттар» журналын қазақшаға аудару және редакциялау, «Халық» торабының күнделікі хабарын қазақшаға аудару жұмыстары бізге жүктелген. Қазірге дейінгі қазақ тілінде жарық көрген саяси тұлғалар жайлы туындылар мен саяси еңбектердің барлығы дерлік біздің қазақ бөлімі жағынан аударылып басылған. Бұған қазақ тілінде жарық көрген Лениннің, Маркстың, Мао Цзэдунның шығармаларын мысалға келтіруге болады. 
– Жақында қазақша нұсқасы жарық көрген «Ұлттар әдебиеті» журналын да сіздер аударасыздар ғой?
– Иә, дұрыс айтасың. Қытай жазушылар одағы жағынан шығарылатын «Ұлттар әдебиетінің» жауапты аудармашысы қызметін Жарқын Сағатұлы екеуіміз алып отырмыз. Біз басқа ұлттардың қытай тілінде жазылған таңдаулы әдеби шығармаларын аударумен қатар, осындағы белгілі қазақ ақын, жазушыларымен бірге қазақ әдеби туындыларын да редакциялаймыз.
– Қытайдағы қазақ аударма ісі қалай пайда болды?
– Қытайдағы қазақ аудармасы ертеректе басталса да нақты даму кезеңге өтуі 1949 жылы Қытай азат болғаннан кейін бір арнаға түсті деп айтуға болады. Осы уақыттан бастап Қытайдағы аз санды ұлттардың аударма ісіне мемлекет тарапынан қолдау көрсетіліп, өркен жая бастады. Осының нәтижесінде Қытай қазақтары арасында мықты аудармашылар мен кесек туындылар жарыққа шықты. Ол бүгінгі күнге дейін жұрт көңілінен өшкен емес. Алғашында «Ұлттар» баспасындағы аудармашылармен бірлесіп жұмыс бастаған біздің қазақ бөлім 1975 жылға келгенде толық құрыла бастады. Марқасқа ағаларымыздың ізін жалғап отырған қазіргі аударма жұмысымыз жемісті болып келеді. Жылына бір рет біздің бөлімнің ұйымдастыруымен Қытайда аударма саласымен айналысып жүрген қазақ аудармашыларының басын қосып талқы жиналысын өткізіп тұрамыз. Сол арқылы атау-терминдерді дұрыс қолдану жөнінде ақылдасып, Қазақстанда және Қытайдағы аудармашылардың қолданып жүрген терминдерін бір арнаға тоғыстырып отыру жағына күш салудамыз.
– Қытайдағы қазақ аударма ісінің жай-күйі қалай?
– Қазақ тілі Қытайда бесінші орында тұратын тіл ретінде мемлекет тарапынан қолданылуы мен дамуына айтарлықтай қолдаулар көресетіліп келеді. Осының арқасында ала-құла аудармаға жол бермеу жолында күресіп отырмыз. Барлық сөзді қазақ тіліне аударамыз деп қателескен кезіміз де болды. Мысалы, компьютер сөзін электронды ми, электронды есептеуіш деп аударсақ та компьютердің не екенін қазақтарға түк түсіндіріп берген жоқпыз. Сондықтан, қазақ тілінде бұрын еш негізі болмаған шетелден келген атауларды сол қалпынша өз сөзімізге икемдеп қолдану керектігін түсіндік. Төселген, тәжірибелі аудармашыларымыздың көңілі толмайтын бір жайт байқалып келеді. Ол болса қазіргі кездегі жас аудармашылардың өз ана тілін жетік білмеуі. Олар адал аудармаға ақау түсіріп жүргенін жасыра алмаймыз. Сондықтан да біз жоғарыда айтып өткен басқосуларды жиі ұйымдастыруға күш салудамыз. 
– Аудармашылық ауыр кәсіптің әр уақыт жемісін көріңіздер. Әңгімеңізге рахмет!

Сұхбаттасқан: Майгүл СҰЛТАН

BAQ.KZ

18 ноября 2013, 15:03
429

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

Инцидент с пьяным киргизским гостем на борту Air Astana, наверное, остался бы только во внутренних сводках авиакомпании, если бы г-н Доган, не поднял громкий крик о государственном языке.
openqazaqstan
17 авг. 2017 / 14:43
  • 11741
  • 177
Казахский национализм раньше выглядел несовременно. Теперь он другой

Казахский национализм раньше выглядел несовременно. Теперь он другой

Националисты стали совсем другими. По-английски хорошо говорят, русскую классику цитируют. Очень современные, образованные, адекватные. А после Крыма в националисты уже чуть ли не любой казах готов был записаться.
Aidan_Karibzhanov
16 авг. 2017 / 16:52
Дайте Байбеку сломать и переделать город. Он хочет шагнуть вверх, а не бабло украсть

Дайте Байбеку сломать и переделать город. Он хочет шагнуть вверх, а не бабло украсть

Я в тогдашней Алма-Ате родился, вырос. В школу начал ходить пешком. Весь центр опползал. Все эти знаковые места помню как ещё не знаковые места. Никаких этих ностальгических страданий у меня нет.
Aidan_Karibzhanov
вчера / 16:25
  • 3382
  • 28
Имеющий уши да услышит. Латиница касается только казахского языка

Имеющий уши да услышит. Латиница касается только казахского языка

Президент Назарбаев наконец-то разъяснил для всех, кто ещё не понял, очевидный вопрос, который всем в Казахстане очевиден. Елбасы повторил: на латиницу мы переводим казахский язык, и это не означает отказ от русского языка.
openqazaqstan
18 авг. 2017 / 16:23
  • 3420
  • 52
«Доехать до Алтын Орды» – как мошенники обманывают алматинцев

«Доехать до Алтын Орды» – как мошенники обманывают алматинцев

Из множества грустных откровений постепенно сложился перечень самых распространённых уловок охотников за нашими деньгами. В нём ожидаемо лидировали профессиональные попрошайки.
caravan_kz
16 авг. 2017 / 15:05
  • 2306
  • 4
Надо научиться видеть скрытые экономические процессы за вспышкой национального гнева

Надо научиться видеть скрытые экономические процессы за вспышкой национального гнева

При полном отсутствии бюджетного жилищного строительства, целые аулы оседают в ветхих домишках, сквозь заборы которых насмешливо возвышаются башни "коктемов", "риц карлтонов" и "есентаев".
niyazov
19 авг. 2017 / 11:16
  • 2471
  • 67
В Кокшетау строят два парка для молодёжи. Будут учтены интересы и любителей спорта

В Кокшетау строят два парка для молодёжи. Будут учтены интересы и любителей спорта

Общая площадь парка составляет 25 гектаров. На территории предусмотрено устройство прогулочных дорожек, площадок для установки аттракционов и павильонов различного назначения, цветников.
zhasakmola
17 авг. 2017 / 17:13
  • 2123
  • 1
Подземная Акмечеть Бекет-Ата в Атырауской области – одно из самых сакральных мест

Подземная Акмечеть Бекет-Ата в Атырауской области – одно из самых сакральных мест

Его отцом был Мырзагул, матерью Жания, оба глубоко верующие. По рассказам, Бекет-Ата обладал богатырской силой, что в том числе помогало выбивать мечети в крепких скалах.
theYakov
вчера / 17:21
  • 1965
  • 3
«Нас и здесь неплохо кормят», или почему я не собираюсь уезжать из Казахстана

«Нас и здесь неплохо кормят», или почему я не собираюсь уезжать из Казахстана

Я всегда теряюсь, когда слышу этот вопрос, потому что я так и не сумел выразить причину одной фразой. Давайте рассмотрим популярные варианты, и я объясню, что именно мне в них не нравится.
convoluted
вчера / 12:29