место в рейтинге
  • 22571
  • 0
  • 0
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Адастырмаған арман

«Армансыз адам қанатсыз құс». Адам баласын алыс сапарларға аттандырып, биік шыңдарға шығуға жетелейтін осы арман екен. Сапар алыс немесе жақын болуы, сәтті де, сәтсіз де аяқталуы мүмкін. Шыңға шығар жолдың қиын қиялары мен бұта-бүргенсіз жазықтары да жетерлік сияқты, байқағаным. Қандай болғанда да сол арманға талпыныс төзім мен қайраттан, ыстық махаббаттан айырыла алмайтынына көзім жетті. Онсыз арман дегенің құр далбаса, нүктесіз бос қиял деп айтар едім сұрағанға.

Мен де кішкентайымнан жан-жағыма еліктеп, биіктерге қолымды созып өстім. Есейе келе мені мазалайтын сұрақтар да көбейді. Мен қазақпын, бірақ мен не үшін Қазақстанда туылмадым, не үшін онда тұрмаймын? Қазақстандағы қазақтармен біздің арамыз неге сонша алыс? Теледидардан көргенімде олардың киім киісі мен сөйлеу мәнері де бізден басқаша болатыны қалай? Сол қазақ жерінде туылмасам да сонда барып тұрсам ғой. Олар бізден алыс болса да үлкен болғанда барамын. Мұхтар Шаханды, Фариза Оңғарсынованы, Роза Рымбаеваны өз көзіммен көретін күн туса деп қиялдадым. «Қыз Жібекті» көріп Жібектің дауысына салып та сөйлеп көрдім. Бірақ арманым онымен орындалар түрі жоқ. Осылайша сансыз сұрақтардан менің асыл армандарымның бірі туындай бастады. Жылдар жылжыған сайын оның мәнін де түсіне бастадым. Түсініктерім арманыма жетуге асықтырып, талпыныстарды туғыза бастады. 8-сыныпта жүріп-ақ кирилл әліпбиін үйрендім. Қолыма түскен кириллицада жазылған кітаптарды оқи бастадым. Ол орысша ма, қазақшама шаруам болмады, оқи беремін. Әрине орысшаны түсінбеймін. Әріптерді шатастырмай оқу – мақсатым. Интернетке амалын тауып барып қалсам Қазақстанның сайттарын іздеймін. Ол кезде интернет клубқа тек қана «жаман» балалар барады, түсінігімізде. Қазақ елінің қазақтары мен тұрымыс-тіршілігі, таңғажайып табиғаты, бәрі-бәрі мен үшін сырлы, қызықты болды да тұрды. Одан бері 10 жыл өте шықты. 
Осыларды жазып отырғанымда ойыма Қазақстан Республикасының егемен ел болғанына 21 жыл болғаны оралды. «Осы азат елдің азаматы қатарында мен бармын. Мен қазақстандықпын! Мен қазақпын!!!» деген мақтаныш кеудемді кере бастады...
Қазақстанның алыс емес екенін түсіндім. Бірақ оған жету сапарым алыс та, қиын болды. Ата-анамның жалғыз қызы болғаннан гөрі біреудің көп ұлының бірі болсамшы деп те өкінген күндерім болды. Неге осы университетке оқуға түсіп кеттім екен, оданда түспей қалды деген сылтаумен Қазақстанға кетіп қалсам болмас па еді? Сауалдар санадан арылмайды. Қазақстанға деген ыстық махаббатым күн өткен сайын жалындай түсуде. Дамыған аждаһа Қытайдың ештеңесі де қызықтырмады. Күн де жетті қолды бірақ сілтейтін. Ештеңеге қарамадым. Оқулықтар мен кітаптарға толы сумкамды әзер көтеріп шекарадан өтіп келе жатырмын. Жалғыз. 5 жыл бұрын. Алғаш маған құшағын ашқан әсем қала Алматы болды... 
Бала шақтан мазалаған арманның себебі не екенін уақыт өте келе түсінгендеймін. Қайда барсаң да алдыңнан шығатын қазақтар. Автобустың жүргізушісі мен кондукторы да ана тілімде тіл қатады маған. Көше аттары қалай тамаша, барлығы дерлік қазақ ұлыларының атымен аталады. Базарларға барсаңыз, дүкендерге кірсеңіз қазақша әндер еріксіз елітіп әкетеді. Ұлт ретінде кемел болашаққа ұмтылатын жаңа бір арман жетелеп келеді енді. Өзіңді қазақ деп шынайы сезініп, сақтап қалған ұлттық рухыңды емін-еркін дамытуға мүмкіндіктер болғаннан артық бақыт жоқ екен. Мен соған ұмтылыппын. Осыған ұмтылған, мен кешкен бақыт бұйырмай Қытайда жүрген қазақ қаншама?! Бір шаңырақтың астына жиналғанды аңсайтын ағайын өзге елдерде де толып жүр. «Өзге елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол» дегенді ата-бабамыз тегіннен тегін айтпаса керек. Қазақ еліндемін. Өмірімнің соңына дейін қазақ үшін қызмет етерім анық. Ертең балаларым да осында болады. Ол қазақша тәрбие алып, қазаққа қызмет етеді. Әрине, Қазақстандағы білім беру мен тіл саясаты өз жалғасын адаспай тапса. 
Бұлай айтуымда да мән бар. Қазақ азат болғанына 21 жыл болды. Ол тәп-тәуір уақыт. Әрине, тарих қойнауына жасырып жіберсек түкке тұрмайды да. Бірақ, 21 жыл бір адамның ғұмыры болуы мүмкін. Кемелденген жастың ата-ана атанып, ұрпақ тәрбиелейтін сәті. Егеменбіз. Ерен елміз. Білімділігімізбен, біліктілігімізбен әлемге танылып жатырмыз. Кереметімізбен төрткүл дүниені жалт қарата да білдік. Алайда, ана тілінде сөйлей білмейтін, ұлттық мәдениетті жабайылыққа балайтын, дәстүрлі дініміздің берекесін қашырған қарттардың емес, жастардың қатары 21 жылды өткерген қазақтың жерінде азаймай отырғаны ызаға булықтырып, ашындыратынын айта кетпесем болмас. Қазақша сөйлесең орысша жауап береді. «Қазақсың ба?» десең беттері бүлк етпестен «чистый казакпын» деп кердеңдейді. Олардың бұндай тағдырына кім кінәлі? Қоғам ба, ата-ана ма, мектеп пе? «Жүректеріне әмір жүрмейтін» дүбара ұлт болуға бел байлады ма, әлде? Қырықтың қырқасындағы азамат Совет Одағының «солақай» саясатының салқыны сейіле қоймағандығын көлденең тартады. 21 жыл ғұмыры босқа өткен «асыл» азаматтарымызды түсінейік. Бес жастағы былдырлаған қазақ баласының ана тілінде ауыз аша алмайтынын көргенде түсінуге шамаң жетпейді екен. Еліміздегі жолға қойылған салиқалы саясатымыз жүзеге жүз пайыз асып, кемелдене түсетін болса бәрі де оңалар деп сендірейік өзімізді.
Қытайдағы қазақ арманына жете алмай жүр дедім. Оларда төзім мен қайрат, ыстық махаббат жоқ па? Бар. Ертеңін ойлаған естілерінің кеудесін барған сайын осы үшеуі керіп бара жатыр. Жасырары жоқ. Қасында ата-анасы қазақша сөйлеп жүрсе арланатын ұрпақтар тобы өсіп келеді. Білім сапасы мен техниканың ұшқырлығына көз жұма алмаймын. Сауаттылығынан сағы сынбаса да, ұлтының қандай екенін, қандай болғанын сезінбей өскен жеткіншек болашақта өзін кіммін деп есептейді? Талап солай. Қытай тілін еркін меңгермеген өзге ұлт қолына таяқ қана ұстап бес қойының артынан еруге мәжбүр. Қайдам? Сол бес қой да, бес қойды бағатын жер де жоқ қазіргі Қытайдағы қазаққа. Кең көсілген жайлауға қош айтқан. Таулы өңірдегі жасыл желек жамылған жайлаулар саяхат орындарын ашу үшін мемлекетке қайтарылған қазақтар тарапынан. Ауылдарға зауыттар мен фермаларды салып жатыр. Мысалы, өзім туып өскен ауылдың қасындағы 2-3 шақырым жерде уран, қорғасын өндіретін зауыт бой көтеріпті. Одан шыққан ыс пен түтін айналасындағы адамдардың орташа ғұмыр жасын 35-тен асырмайтын көрінеді. Ішкі Қытайға сыймаған халқын ең кең провинция Шыңжаңға көшіруді бастағалы да бірнеше жыл болған. Осы жағдайды көріп-біліп отырған қазақ баласын қалай қытайша оқытпасқа. Қазақ мектептерінің қос тілді мектептерге айналғанына да 2-3 жыл өте шықты. Қазақтықтан айырылғысы келмейтін қазақтың баласы осы күйді кеше бастаса, олардың ұрпақтары кім болып қалмақ? 
Бұл әңгімеден кейін Қазақстанға отандастарымыздың оралып жатқан себебін білуімізге болады ғой. Асыл армандарын арқалап келген топтың ішінен әрқашан өзімді көре алатыныма қуанамын. Дүние жүзіндегі бүкіл қазақ осы қуаныш пен бақытты толық сезінетін күн туғанда ғана Қазақ елі ештеңеге алаңдамайтын болар, мүмкін!

 

Автор: Майгүл СҰЛТАН

BAQ.KZ

18 ноября 2013, 14:43
667

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

Инцидент с пьяным киргизским гостем на борту Air Astana, наверное, остался бы только во внутренних сводках авиакомпании, если бы г-н Доган, не поднял громкий крик о государственном языке.
openqazaqstan
17 авг. 2017 / 14:43
  • 12370
  • 178
Дайте Байбеку сломать и переделать город. Он хочет шагнуть вверх, а не бабло украсть

Дайте Байбеку сломать и переделать город. Он хочет шагнуть вверх, а не бабло украсть

Я в тогдашней Алма-Ате родился, вырос. В школу начал ходить пешком. Весь центр опползал. Все эти знаковые места помню как ещё не знаковые места. Никаких этих ностальгических страданий у меня нет.
Aidan_Karibzhanov
21 авг. 2017 / 16:25
  • 8258
  • 35
Байбек замахнулся на то, о чём давным-давно писали и говорили – «город для людей»

Байбек замахнулся на то, о чём давным-давно писали и говорили – «город для людей»

Какой «золотой квадрат»? Вам действительно это место кажется лучшим?! Вот когда Байбеку удастся воплотить в реальность скверы и парки, тогда я буду согласен называть старый центр золотым квадратом.
openqazaqstan
вчера / 16:53
  • 4283
  • 65
Подземная Акмечеть Бекет-Ата в Атырауской области – одно из самых сакральных мест

Подземная Акмечеть Бекет-Ата в Атырауской области – одно из самых сакральных мест

Его отцом был Мырзагул, матерью Жания, оба глубоко верующие. По рассказам, Бекет-Ата обладал богатырской силой, что в том числе помогало выбивать мечети в крепких скалах.
theYakov
21 авг. 2017 / 17:21
  • 3523
  • 3
Имеющий уши да услышит. Латиница касается только казахского языка

Имеющий уши да услышит. Латиница касается только казахского языка

Президент Назарбаев наконец-то разъяснил для всех, кто ещё не понял, очевидный вопрос, который всем в Казахстане очевиден. Елбасы повторил: на латиницу мы переводим казахский язык, и это не означает отказ от русского языка.
openqazaqstan
18 авг. 2017 / 16:23
  • 3604
  • 52
«Нас и здесь неплохо кормят», или почему я не собираюсь уезжать из Казахстана

«Нас и здесь неплохо кормят», или почему я не собираюсь уезжать из Казахстана

Я всегда теряюсь, когда слышу этот вопрос, потому что я так и не сумел выразить причину одной фразой. Давайте рассмотрим популярные варианты, и я объясню, что именно мне в них не нравится.
convoluted
21 авг. 2017 / 12:29
Казахский язык выбирает алфавит, который считает необходимым. Дело не в латинице

Казахский язык выбирает алфавит, который считает необходимым. Дело не в латинице

У русскоязычных казахов два варианта, один - срочно отдавать детей в казахские школы, если видят их будущее в стране. Русскоязычным неказахам ещё меньше выбора. Надо становиться казахами.
Aidan_Karibzhanov
22 авг. 2017 / 18:08
  • 2731
  • 63
Надо научиться видеть скрытые экономические процессы за вспышкой национального гнева

Надо научиться видеть скрытые экономические процессы за вспышкой национального гнева

При полном отсутствии бюджетного жилищного строительства, целые аулы оседают в ветхих домишках, сквозь заборы которых насмешливо возвышаются башни "коктемов", "риц карлтонов" и "есентаев".
niyazov
19 авг. 2017 / 11:16
  • 2647
  • 68
В Кокшетау строят два парка для молодёжи. Будут учтены интересы и любителей спорта

В Кокшетау строят два парка для молодёжи. Будут учтены интересы и любителей спорта

Общая площадь парка составляет 25 гектаров. На территории предусмотрено устройство прогулочных дорожек, площадок для установки аттракционов и павильонов различного назначения, цветников.
zhasakmola
17 авг. 2017 / 17:13
  • 2237
  • 1