место в рейтинге
  • 4929
  • 1
  • 2
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Оқу озаттары vs Өмір озаттары

Әртүрлі адамдарды салыстырып қарайтын болсақ, мектепті үздік бағамен бітіргендердің көбі үлгілі ұстаз, мұғалім, ғалым немесе белгілі бір саланың сапалы маманы болып қызмет етіп жүр. Олардың өмірін нашар дей айтуға келмес, дегенмен, мұндай азаматтар көп жағдайда, қаржылық тапшылықта жүреді, іздеген дүниесіне жылдар санап жетеді.

Ал тез арада байып кеткен немесе үлкен лауазымды қызметтерде отырған адамдардың өмірбаянына көз шалсақ, олардың басым бөлігі мектепте ақтер-көктер болып оқымаған. Билл Гейтсті Гарвард университеті оқудан шығарып жіберген, ал Стив Джобс өз еркімен альма-матерін тастап кеткен. Алайда, ол екеуі де үлкен жетістікке жетіп, әлемнің ең бай адамдарының қатарына кіре алды. Сонымен, мәселе неде? Өмірде жетістікке жету үшін сабақ оқу міндетті емес пе?

Бүгінгі күнге дейін білім жүйесі оқушыға жан-жақты білім беруге тырысып келді. Бар күшін бір салаға жұмсап, бүге-шүгесіне дейін меңгерудің орнына жас білім алушылар «әмбебап сарбазға» айналу мақсатында барлық пәнді оқиды, көптеген үйірмелерге қатысады. Біз аз-аздан бәрін білеміз: Сенегал елінің қай жерде орналасқанын (география), Пифагор теоремасын математика), күкірт қышқылының формуласын (химия), Ньютон заңдарын (физика) және т.б. Алайда осылардың ішінен ешқайсысын батыс ғалымдарымен бәсекеге түсетіндей терең білмейміз.

Шында да, химия пәнін зерттеп жүрген америкалық студенттен «Қазақстан қайда?» - деп сұрасаң, – «Білмеймін» деп жауап береді. Біз таңғаламыз, қалай осындай үлкен мемлекетті білмеуге болады, картаны мүлдем қарамай ма дегендей. Бірақ ол химиядан біздегі кез келген химиктерді шаң қаптыра алады, өйткені ол бүкіл қуат-жігерін, тіпті қажет болса, бос уақытын да сол химияға арнайды, қосымша нәрсемен миын шаршатпайды.  Осы тұрғыдан алғанда, біздегі бүгінгі білім жүйесі біршама ескіргенін байқауға болады. Әрине, бірқатар арнайы мамандандырылған мектептер бар, дегенмен жалпы масса сол баяғы тәртіппен білім беріп келеді.

Ал сабақ үлгерімі нашар балалар сабақта өткен тақырыпты түсінбей, көбіне өмірлік тәжірибеден сабақ алады және жетістікке жетуде де осы өмірлік тәжірибенің маңызы мектептің шектеулі білімін басып түседі.

Олар мектеп кезінен адамдармен тіл табысуға, екі жақты тиімді келісім жасауға икемделеді. Сабаққа дайындалмай келген бала, үздік оқушының көңілін аулап, сабақ сұрайды, содан көмек алады, не болмаса мұғалімнің қатаң сынына ұшырамау үшін неше түрлі креативті қадамдарға барады. Нәтижесінде, ол шын өмірге бейім келеді және жеңілістің дәмін ерте бастан сезеді. Ал жақсы оқитын оқушы, үй және сынып тапсырмасын тап-түйнақтай етіп орындап, сабаққа әрдайым дайын келеді және ылғи үздіктер қатарынан табылады. Оған өзге біреумен тіл табысудың өмірлік маңызы мектеп кезінде төмен болады және ол ешқашан жеңіліп те көрмеген. Негізінде, мектеп психологтары да осы жақсы оқитын оқушылардан қорқады, себебі олар стрессті жағдайларға бейімдеу.

Неге мектепті 3 пен 4-ке бітірген балалар кәсіпкерге жиі айналады?

Кәсіпкерлік, сауда тәуекелді қажет ететін салалар. Ал тәуекел деген оңай шаруа емес. Сабақ үлгерімі жақсы баланың білімі терең, ол ЖОО-ға түседі, оны қызыл дипломмен бітіреді, сосын өзінің қалауы бойынша, жақсы жұмысқа орналасып, ай сайын тұрақты жалақы алып тұрады. Оған тәуекелге барудың қажеттілігі де шамалы. Осы логикадан ол өмір бойы бір жалақыға қарап өмір сүруі мүмкін.

Ал үлгерімі нашарлау балада мұндай таңдау бар ма? Жоқ! Ол өзінің «үздік» сыныптасы секілді жетістікке жеткісі келеді, бірақ оның мүмкіншілігі аз. Таңдау аз болуы адамды тәуекел етуге итермелейді. Нәтижесінде, сабақты тек 5-пен оқығандар ғалым болады, ұстаз атанады, бірақ бай болмайды. Ал ылғи жалтақтап, айналасындағы ортадан өмірлік тәжірибе алатын екінші оқушы тәуекелге барып бай атанады.

Алайда бұл сабақ оқымау керек екендігін білдірмейді. Тәуекел дегеніміз әрдайым сәттілік емес және сабақ үлгерімі нашар балалардың бәрі жетістікке жетеді деген сөз емес. Есесіне үлгерімі жақсы бала өзін кепілді орташа өмірмен қамтамасыз ете алады.

Ең үлкен қателік – қорытындыға санаулы мысал негізінде келу. Билл Гейтс болсын, Стив Джобс болсын олар мыңнан, тіпті миллионнан бір адамдар. Сабақ оқи алмағандардың массасы не жалдамалы қара жұмыс, кәсіби біліктілікті қажет етпейтін қарапайым қызмет, не базардағы сатушыдан бастап, жүк тасушыға дейінгі түрлі жұмыстарда жүр.

Жоғарыда көрсетілген пирамида осы жағдайдың шағын көрінісін сипаттайды. Фигураның жоғары бөлігінде сабақтан гөрі өздерінің алғырлығынан, харизмасынан, пысықтығынан және тәуекелге бел буғандығынан жетістікке жеткендер. Бұлар сабақ оқуды бірінші орынға қоймағандар деп айтсақ та болады. Ал сабақтың бәрін жақсы оқып, оқу-біліммен айналысып, өз саласының маманы атанғандар ортаға жайғасқан. Олар бай емес, үлкен бастық емес, бірақ олар қара жұмысшы емес, тамағы тоқ және т.б. Пирамиданың төменгі бөлігінде де жоғарыдағы санатқа кіретін адамдар орналасқан. Алайда бұлар өмірде салыстырмалы түрде жолы болмағандар, алғырлығы мен пысықтығы және кейбір қабілеттері жетіспегендер.

Осылайша, оқу-оқымау туралы мәселеге былайша түйіндеме жасауға болады:

Әркім өзі таңдау жасауы тиіс, сабақты терең оқымай-ақ  өмірде біршама белестерді бағындыруға болады, алайда мұндай жағдайдың орын алу мүмкіндігі өте сирек. Егер жолыңыз болып кетсе, сіз бақыттысыз, өйткені сіз пирамиданың жоғары бөлігіне көтерілесіз. Ал егер сіз мүмкіндіктер теориясына сенбесеңіз, тәуекелден қорқатын болсаңыз, сабағыңызды жақсылап тұрып оқыңыз!

 
Дархан Өмірбек darkhan_omirbek
28 октября 2013, 11:42
1121

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Нет ничего более вдохновляющего, чем видеть стада сайгаков. Не зря их называют «киелі»

Нет ничего более вдохновляющего, чем видеть стада сайгаков. Не зря их называют «киелі»

В начале 2000-х годов в уральской популяции оставалось только 2500 сайгаков. Сейчас благодаря охране от браконьеров их численность выросла до 100 тысяч.
theYakov
17 июля 2017 / 17:55
  • 8583
  • 3
Ресторанный консенсус в Казахстане: мужчина платит всегда

Ресторанный консенсус в Казахстане: мужчина платит всегда

Ресторанный консенсус в этой стране таков, что если речь идет именно о свидании, то оплачивает его на 100% из 100 именно мужчина. Пытаться его расшатать - это достаточно дорогое удовольствие.
convoluted
17 июля 2017 / 15:32
Решили рискнуть и обратиться к риэлторам. И этим людям мы доверяем свой ночлег?

Решили рискнуть и обратиться к риэлторам. И этим людям мы доверяем свой ночлег?

Звоним риэлтору, говорим, верните наши 15 000 тг, так как ваша клиентка нас кинула. По его словам, он вернуть деньги больше не может. Не имеет право.
decorus
17 июля 2017 / 14:48
  • 3011
  • 15
Польша – страна простых решений. Почему они смогли, а мы еще нет?

Польша – страна простых решений. Почему они смогли, а мы еще нет?

В Польше вообще очень много понятного и простого – инфраструктура, коммуникации и дороги прежде всего, льготы в образовании, поляки вообще получают его бесплатно. А урожай побольше нашего.
Shimanskaya
17 июля 2017 / 16:08
  • 3157
  • 37
Один из способов выиграть суд против коллекторов

Один из способов выиграть суд против коллекторов

Сегодня в своем посте я постараюсь рассказать, как выиграть суд против некоторых коллекторских компании в нашей стране. Чем отличается коллекторское агенство от обычного банка?
Advokot
18 июля 2017 / 15:31
  • 2536
  • 9
«Язык мой – враг мой», или 7 причин никогда не разговаривать с полицией

«Язык мой – враг мой», или 7 причин никогда не разговаривать с полицией

На этот раз пост очень важный и необходим к прочтению каждым! Не поленитесь и уделите время прочтению. Ни в коем случае, не разговаривайте с полицейскими до прихода вашего адвоката!
asselsabekova
18 июля 2017 / 14:19
  • 2646
  • 31
«Алматы – город, летящий под откос», или Кто заказал утку у российского блогера

«Алматы – город, летящий под откос», или Кто заказал утку у российского блогера

Некий блогер Сергей Никитский неустанно пишет о Казахстане, Астане, Экспо и посвящает два материала Алматы, причём подчёркнуто называет город Алма-Ата.
Langdon
19 июля 2017 / 15:44
  • 2388
  • 50
Госорганы, ответственные за жизни детей, хранят молчание. У них в отчетах все хорошо

Госорганы, ответственные за жизни детей, хранят молчание. У них в отчетах все хорошо

Вчера все информационные агентства страны передали сообщение, которое заставило забиться в ужасе сердца всех матерей страны. В мусорном контейнере города Сатпаев было обнаружено тело новорожденной девочки.
AliyaSadyrbaeva
19 июля 2017 / 11:06
  • 2038
  • 17
Книга, которая сэкономит вам 150 тысяч долларов и два года жизни

Книга, которая сэкономит вам 150 тысяч долларов и два года жизни

Автор утверждает, что программы МБА не дают никакого позитивного выхлопа, если ты уже не являешься владельцем или наследником прибыльного бизнеса. Знания МБА можно получить бесплатно, уверяет он.
Aks_Ras
19 июля 2017 / 16:28
  • 2042
  • 2