место в рейтинге
  • 67717
  • 110
  • 10
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Әшекей бұйымдарды эстетика тұрғысынан таңдайсыз ба? Бұл туралы Зергер Болат Атыраубаев не дейді екен?

Қолөнеріміздің салтын суалтпай келе жатқан зергерлеріміздің бірісіз. Бұл салаға қалай келдіңіз?
– Бастапқыда портрет салып, гобелен тоқып жүрдім. Қазір басы бүтін зергерлікке ден қойдым. Атамнан қалған мирас өнерді үкілеп келе жатқан жайым бар.
– Сақ дәуірінен сыр шертетін құнды жәдігерлердің дәрежесіне әлі күнге дейін жете алмай келе жатқанымыз анық. Өзіндік стиль қалыптастырдыңыз ба?
– Дұрыс айтасыз, зергерлік өнер сақ дәуірінде өте жоғары деңгейде болды. Қазіргідей газ құрылғылары жоқ болса да, сол кезгі зергерлер ағаш, көмірді пайдаланып-ақ тамаша туындылар тудырды. Көне дәстүр құндылығының тарихы классикада жатыр. Қазақтың зергерлік өнері XVIII-XX ғасырларда дамыған. Өкінішке қарай, Кеңес одағының ықпалына енген соң ұлттық танымымыздан айырылып, ата-бабамыздан қалған өнер сабақтастығы үзіліп қалды. Енді ғана аяғынан тұрып келеді. Ұлттық өнерге деген қызығушылықтың артуы қуантады. Қазір екінің бірі кезіндегідей әшекей бұйымдарын жасай алмайды. Бабаларымыздан қалған мұраны жаңғыртып, дәстүрлі стилді ұстанамын. Сұранысқа байланысты заманауи әшекей заттарды жасаймын. Авторлық бұйымдарым да бар. Әр өңірдің ерекшелігіне байланысты батыстың монументальды, кең әдісі көрініс табады. Жалпы белгілі зергерлердің бұйымдарына қарап, қолтаңбасын ажырата аламын.
– Зергерлік бұйымдарға салынатын арнайы оюлар болатынын естіген едім. Ол қандай өрнектер?
– Бүгінде талқыланып жатқан орынды сұрақ. Иә, зергерлік бұйымдарға көбінесе қошқар мүйіз, шаңырақ, кереге белгісін, өсімдік ою-өрнектерін пайдалануға болады.  Геометриялық өрнектерден үшбұрыш аспан, жер, адамды білдірсе, төртбұрыш «төрт құбылаң тең болсын» дегенді білдіреді. Аңдық стильдегі космогониялық өрнектер жойылып кетті. Мысалы, өңіржиекке дән, балықкөз секілді ою-өрнектерді ғана қолдануға болады. Еуропаның зергерлері эстетикаға мән берсе, біз мән-мағынаға ерекше ден қоямыз. Ата-бабамыз әрбір іске дәретпен ғана кірісіп, тіл-көзден сақтасын, береке-ырыс әкелсін деген ниетпен әшекей бұйымдарын жасаған. Мен де сол бағытты ұстанып, этнобұйымның тарихымен зергерлік өнер туралы кітаптардан етене танысқаннан кейін ғана іске кірісемін. Қателесуге болмайды.
– Әшекейге қарап қыз-келіншектің жас мөлшерін шамалаған екен. Осы жөнінде айта кетсеңіз...
– Кезінде шашбау мен шолпыны кері күштерді үркітеді деген сеніммен жасайтын болған. Салмағымен шашын артқа тартып, өсуіне ықпалы болады. Оған қоса бойын тік ұстап, жүрісінің келісті болғанына септігі тиеді. Ата-бабамыз шолпысының сылдырынан-ақ, қай үйдің қызы екенін біліп, сылдыры қатты сыңғырлап кетсе, қатаң ескерту жасап отырған. Көшеде шолпы таққан қыздарды көрген қандай керемет! Бойжеткендеріміздің қолынан бесбілезікті аңғарып қалсаң, аңтарылып қарамасыңа болмайды. Осылайша қызды көз тиюден сақтайды. Құдағи жүзік екі жастың басын біріктірген парасатты аналарға ғана арналған. Құс тұмсық жүзікті тұрмысқа шықпаған қыздар «құстай басы бос» деген белгімен тұмсығын төмен қаратып тағатын болған. Отау жүзіктің төртбұрышы төрт құбыласы тең болсын деген ниетпен жасалса, бидайлары өсіп-өну, ұрпақ белгісін білдірген. Қазір батыстан келген неке жүзігінің орнына отау жүзікті қолданған дұрыс болар еді деп ойлаймын.
–  Көрікпен жұмыс жасау әдісін кімнен үйрендіңіз?
– Арал жақта Құдайберген ағамыздан көрік жасау әдісін үйреніп, батасын алдым. Өзінің көрігін маған сыйға тартты. Ол кісі секілді кәнігі шебердің бар екенін әлі күнге дейін естіген емеспін. Әлде де ескі әдіспен зергерлік бұйымдарды дайындайды. Айта кету керек, зергер мен ювелирді шатастыратындар көп. Зергер бүкіл өмірін зергерлікке арнайды. Хобби деуге келмейді, өз алдына бір бағыт.
– Суретшілікпен айналысасыз ба? Жеке қорыңызда қанша туындыңыз бар?
– Шабыт келгенде, сұраныс болған жағдайда сурет саламын. Бірақ отпен жұмыс істеудің әсері бөлек. Ақтөбеде «Мәдени мұра» бағдарламасы бойынша ұйымдастырылған көрмеге мемлекет басшысы келіп, қолдан жасалған гобелендерге таң қалып, кәнігі шеберлердің шеберлігін байқаған болатын. Жеке қорымдағы суреттерімнің нақпа-нақ санын айту қиындау. Санаған емеспін. Тұс кілемдерді қосқан кезде 200-ден асып қалатын шығар. АҚШ, Польша, Әзірбайжан, Ресей, Қытайдың көрмелерінде гобелендерім сақтаулы.
– Өзіңізге әшекей бұйымдар жасадыңыз ба?
– «Етікші бізге жарымайды». Өзімнің жеке жүзігімді жасаймын деп жүргеніме біраз болды.

Сұхбаттасқан – Салтанат Сүгір

http://www.halyksozi.kz/news/view/id/2517

11 октября 2013, 15:40
1440

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Прогноз эксперта: в Казахстане будут жить 5 миллионов китайцев

Прогноз эксперта: в Казахстане будут жить 5 миллионов китайцев

В ближайшие годы в Центральной Азии будут проживать восемь миллионов китайцев, считает заведующий отделением востоковедения национального исследовательского университета высшей школы экономики.
kurmanovainur
сегодня / 11:23
  • 28083
  • 10
Они сделали это! Kaspi Bank презентовал свое мобильное приложение

Они сделали это! Kaspi Bank презентовал свое мобильное приложение

Изучив ошибки предшественников и собрав воедино новейшие идеи онлайн-банкинга, Kaspi Bank наконец выпустил... свое мобильное приложение!
niyazov
20 июня 2017 / 15:05
  • 8143
  • 5
Кайрат Келимбетов об азербайджанской инвестиции: «Вернется и «тело», и проценты»!

Кайрат Келимбетов об азербайджанской инвестиции: «Вернется и «тело», и проценты»!

Мы записали уникальное интервью с Кайратом Келимбетовым. Предлагаю вам посмотреть первую часть, где мы постарались по возможности поставить все точки на «I» именно по Азербайджанскому вопросу.
Zhumanova
19 июня 2017 / 12:00
  • 5868
  • 7
Почему мы должны быть благодарны журналисту Джеймсу Палмеру за критику ЭКСПО

Почему мы должны быть благодарны журналисту Джеймсу Палмеру за критику ЭКСПО

Как одним критичным постом зарубежному журналисту Джеймсу Палмеру удалось вскрыть сразу несколько гнойников казахстанского общества.
anotherblogger
21 июня 2017 / 0:39
  • 5617
  • 56
Долговое рабство: почему казахстанцы берут кредиты под 1330%

Долговое рабство: почему казахстанцы берут кредиты под 1330%

Эти кабальные займы никакой пользы для экономики не несут, при этом ухудшают финансовые возможности населения, пополняют ряды новых неплательщиков, тем самым создавая социальную напряженность в...
Armanjan
18 июня 2017 / 15:43
  • 3840
  • 28
Инфантильный миф о «молодом народе Казахстана» опасен. В 21-м веке ни у кого нет форы

Инфантильный миф о «молодом народе Казахстана» опасен. В 21-м веке ни у кого нет форы

Терпеть не могу миф о том, что мы "молодой народ, окруженный старыми нациями" и у нас еще есть время на развитие. Это чушь! Мы что - на миллион лет позже эволюционировали из обезьян?
Aks_Ras
18 июня 2017 / 10:16
  • 3083
  • 18
В Казахстане заблокировали сайт, раскритиковавший EXPO в «захолустной» Астане

В Казахстане заблокировали сайт, раскритиковавший EXPO в «захолустной» Астане

Все помнят Медузу и ЖЖ. Теперь в этот "особенный" список попал сайт Foreign policy. Предполагается, что причиной блокировки стала нелицеприятная заметка Джеймса Палмера об EXPO в Астане.
Seattle
19 июня 2017 / 15:40
В каких случаях у вас могут изъять удостоверение личности?

В каких случаях у вас могут изъять удостоверение личности?

Недавно один знакомый задал вопрос: «Я сейчас выступаю как свидетель по одному делу. У меня забрали удостоверение личности (УЛ) в РУВД и не вернули обратно. Так можно?». Я сразу задалась вопросом...
asselsabekova
21 июня 2017 / 10:17
  • 2018
  • 10
Инструкции по сопроводительному письму и собеседованию, которые подойдут всем

Инструкции по сопроводительному письму и собеседованию, которые подойдут всем

Наткнулась на статью Ассоциации юристов Новой Зеландии, в которой они дают советы выпускникам юрфака по поиску работы. Статья меня поразила, поскольку там описано все до мелочей, а их советы подойдут абсолютно всем.
asselsabekova
20 июня 2017 / 16:10
  • 2155
  • 6