место в рейтинге
  • 70590
  • 110
  • 10
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Әшекей бұйымдарды эстетика тұрғысынан таңдайсыз ба? Бұл туралы Зергер Болат Атыраубаев не дейді екен?

Қолөнеріміздің салтын суалтпай келе жатқан зергерлеріміздің бірісіз. Бұл салаға қалай келдіңіз?
– Бастапқыда портрет салып, гобелен тоқып жүрдім. Қазір басы бүтін зергерлікке ден қойдым. Атамнан қалған мирас өнерді үкілеп келе жатқан жайым бар.
– Сақ дәуірінен сыр шертетін құнды жәдігерлердің дәрежесіне әлі күнге дейін жете алмай келе жатқанымыз анық. Өзіндік стиль қалыптастырдыңыз ба?
– Дұрыс айтасыз, зергерлік өнер сақ дәуірінде өте жоғары деңгейде болды. Қазіргідей газ құрылғылары жоқ болса да, сол кезгі зергерлер ағаш, көмірді пайдаланып-ақ тамаша туындылар тудырды. Көне дәстүр құндылығының тарихы классикада жатыр. Қазақтың зергерлік өнері XVIII-XX ғасырларда дамыған. Өкінішке қарай, Кеңес одағының ықпалына енген соң ұлттық танымымыздан айырылып, ата-бабамыздан қалған өнер сабақтастығы үзіліп қалды. Енді ғана аяғынан тұрып келеді. Ұлттық өнерге деген қызығушылықтың артуы қуантады. Қазір екінің бірі кезіндегідей әшекей бұйымдарын жасай алмайды. Бабаларымыздан қалған мұраны жаңғыртып, дәстүрлі стилді ұстанамын. Сұранысқа байланысты заманауи әшекей заттарды жасаймын. Авторлық бұйымдарым да бар. Әр өңірдің ерекшелігіне байланысты батыстың монументальды, кең әдісі көрініс табады. Жалпы белгілі зергерлердің бұйымдарына қарап, қолтаңбасын ажырата аламын.
– Зергерлік бұйымдарға салынатын арнайы оюлар болатынын естіген едім. Ол қандай өрнектер?
– Бүгінде талқыланып жатқан орынды сұрақ. Иә, зергерлік бұйымдарға көбінесе қошқар мүйіз, шаңырақ, кереге белгісін, өсімдік ою-өрнектерін пайдалануға болады.  Геометриялық өрнектерден үшбұрыш аспан, жер, адамды білдірсе, төртбұрыш «төрт құбылаң тең болсын» дегенді білдіреді. Аңдық стильдегі космогониялық өрнектер жойылып кетті. Мысалы, өңіржиекке дән, балықкөз секілді ою-өрнектерді ғана қолдануға болады. Еуропаның зергерлері эстетикаға мән берсе, біз мән-мағынаға ерекше ден қоямыз. Ата-бабамыз әрбір іске дәретпен ғана кірісіп, тіл-көзден сақтасын, береке-ырыс әкелсін деген ниетпен әшекей бұйымдарын жасаған. Мен де сол бағытты ұстанып, этнобұйымның тарихымен зергерлік өнер туралы кітаптардан етене танысқаннан кейін ғана іске кірісемін. Қателесуге болмайды.
– Әшекейге қарап қыз-келіншектің жас мөлшерін шамалаған екен. Осы жөнінде айта кетсеңіз...
– Кезінде шашбау мен шолпыны кері күштерді үркітеді деген сеніммен жасайтын болған. Салмағымен шашын артқа тартып, өсуіне ықпалы болады. Оған қоса бойын тік ұстап, жүрісінің келісті болғанына септігі тиеді. Ата-бабамыз шолпысының сылдырынан-ақ, қай үйдің қызы екенін біліп, сылдыры қатты сыңғырлап кетсе, қатаң ескерту жасап отырған. Көшеде шолпы таққан қыздарды көрген қандай керемет! Бойжеткендеріміздің қолынан бесбілезікті аңғарып қалсаң, аңтарылып қарамасыңа болмайды. Осылайша қызды көз тиюден сақтайды. Құдағи жүзік екі жастың басын біріктірген парасатты аналарға ғана арналған. Құс тұмсық жүзікті тұрмысқа шықпаған қыздар «құстай басы бос» деген белгімен тұмсығын төмен қаратып тағатын болған. Отау жүзіктің төртбұрышы төрт құбыласы тең болсын деген ниетпен жасалса, бидайлары өсіп-өну, ұрпақ белгісін білдірген. Қазір батыстан келген неке жүзігінің орнына отау жүзікті қолданған дұрыс болар еді деп ойлаймын.
–  Көрікпен жұмыс жасау әдісін кімнен үйрендіңіз?
– Арал жақта Құдайберген ағамыздан көрік жасау әдісін үйреніп, батасын алдым. Өзінің көрігін маған сыйға тартты. Ол кісі секілді кәнігі шебердің бар екенін әлі күнге дейін естіген емеспін. Әлде де ескі әдіспен зергерлік бұйымдарды дайындайды. Айта кету керек, зергер мен ювелирді шатастыратындар көп. Зергер бүкіл өмірін зергерлікке арнайды. Хобби деуге келмейді, өз алдына бір бағыт.
– Суретшілікпен айналысасыз ба? Жеке қорыңызда қанша туындыңыз бар?
– Шабыт келгенде, сұраныс болған жағдайда сурет саламын. Бірақ отпен жұмыс істеудің әсері бөлек. Ақтөбеде «Мәдени мұра» бағдарламасы бойынша ұйымдастырылған көрмеге мемлекет басшысы келіп, қолдан жасалған гобелендерге таң қалып, кәнігі шеберлердің шеберлігін байқаған болатын. Жеке қорымдағы суреттерімнің нақпа-нақ санын айту қиындау. Санаған емеспін. Тұс кілемдерді қосқан кезде 200-ден асып қалатын шығар. АҚШ, Польша, Әзірбайжан, Ресей, Қытайдың көрмелерінде гобелендерім сақтаулы.
– Өзіңізге әшекей бұйымдар жасадыңыз ба?
– «Етікші бізге жарымайды». Өзімнің жеке жүзігімді жасаймын деп жүргеніме біраз болды.

Сұхбаттасқан – Салтанат Сүгір

http://www.halyksozi.kz/news/view/id/2517

11 октября 2013, 15:40
1592

Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

«До какой же еще степени унижения должен дойти народ?!»

«До какой же еще степени унижения должен дойти народ?!»

Министерство труда и соцзащиты провело через парламент очередной крайне неоднозначный закон, который может вызвать всплеск недовольства в стране.
openqazaqstan
15 нояб. 2017 / 11:17
  • 27316
  • 19
Самый большой мошенник в стране: об эффективной схеме развода «Казахтелеком»

Самый большой мошенник в стране: об эффективной схеме развода «Казахтелеком»

История о том, как Народный провайдер наваривается на своих клиентах, намерено не отключая услуги, и беря лишние деньги за ненужные и не оказываемые услуги.
ligaspravedlivosti
17 нояб. 2017 / 19:12
  • 16780
  • 61
«Почему я не хочу встречаться с мужчинами-казахами»

«Почему я не хочу встречаться с мужчинами-казахами»

Заранее отпишусь, данный пост не является попыткой оскорбить собственную нацию) Как говорится о вкусах не спорят, каждому свое.
Bonittta
16 нояб. 2017 / 14:28
  • 14442
  • 366
Почему катастрофический отток интеллектуальной элиты не тревожит Астану?

Почему катастрофический отток интеллектуальной элиты не тревожит Астану?

Как сообщает телеканал КТК, только за последние девять месяцев Казахстан покинули 28200 человек, из них почти пять тысяч инженеров, около 2700 экономистов и 1700 учителей.
openqazaqstan
17 нояб. 2017 / 11:00
  • 10084
  • 50
Задержан казахстанец, продававший детей в сексуальное рабство в ОАЭ и Бахрейн

Задержан казахстанец, продававший детей в сексуальное рабство в ОАЭ и Бахрейн

Подтверждаются худшие предположения, циркулирующие в соцсетях. Периодические исчезновения детей в разных регионах Казахстана объясняются не только семейными проблемами и «синими китами».
openqazaqstan
16 нояб. 2017 / 15:46
  • 7179
  • 54
О «топ-30», «топ-50» и прочих понтах можно пока забыть

О «топ-30», «топ-50» и прочих понтах можно пока забыть

В объективности выводов швейцарского банка Credit Suisse усомниться трудно – его экономические рейтинги относятся к самым авторитетным и их явно трудно упрекнуть в предвзятости
openqazaqstan
18 нояб. 2017 / 17:21
  • 5478
  • 76
«Думай как британец»: 8 вещей, которым я научилась в Великобритании

«Думай как британец»: 8 вещей, которым я научилась в Великобритании

Как два года в Великобритании изменили мою жизнь. Несколько простых вещей, которые могли бы сделать нашу жизнь лучше.
goribaldi
13 нояб. 2017 / 16:51
  • 4351
  • 28
Мой личный рейтинг женщин: от пуританки до содержанки

Мой личный рейтинг женщин: от пуританки до содержанки

Сегодня предлагаю вашему вниманию мой личный рейтинг женщин. А вот я хочу быть домохозяйкой, правда, не пахать дома, а хозяйничать.
Mysli_v_Sluh
13 нояб. 2017 / 15:00
Российским женщинам нужны казахстанские мужчины?

Российским женщинам нужны казахстанские мужчины?

Отдельные инициативы некоторых российских чиновников вызывают в Казнете приступы просто-таки гомерического ржача. Женщин в регионе – пруд пруди, а вот мужчин, с которыми они могли бы создать семьи, не хватает.
openqazaqstan
14 нояб. 2017 / 15:55
  • 2880
  • 18