место в рейтинге
  • 335275
  • 251
  • 44
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Ұлттық спорт түрлеріне фотоэкскурс

Осы үлкен фотосессия барысында жастардың ұлттық спортты сүйетіндері мені қуантты. Көкпар, асық ату, қыз қуу, тоғыз-құмалақты ойнайтын жастар болашақта осы спорттың дамуына үлес қосатынына сенімдімін. Олардың ынтасынан осыны байқадым. Кейбіреулері тіпті жылқының жанында болып, үстіне бір рет міну үшін келеді екен ипподромға.

Теңге ілу - ұлттық спорт түрі. Ойынға қатысушылар екі топқа бөлінеді. Ойынды бастаушы жүргізеді. Бастысы жерде жатқанды іліп алып кету.

Бәйге - ұлттық спорт ойындарының бір түрі. Ат спортының бұл түрі түркі тектес басқа халықтарда да бар. Мысалы, Бәйгеөзбектерде “пайга”, қырғыздарда “чабыш” деп аталады.

Кейбір деректер бойынша, 15 ғ-дың 70-жылдарында Керей мен Жәнібексұлтандар Қазақ хандығын құрғанда, Шу өзенінің жағасында, Тұлпарсаз деген жерде Бәйге ұйымдастырған. Осы кезден бастап Бәйге қазақ халқының алқалы жиындарының (тойлардың, астардың, т.б.) ажырамас құрамдас бөлігіне айналған (қ. Сауын айту). (Уикипедиядан алынған ақпарат).

Тоғыз - құмалақ - Тоғыз-құмалақ ойыны әлемнің бірнеше елінде бар. Дұрысы ол ойында біздің ұлттық ойынға ұқсастығы бар. Мысалы жаңа айтып кеткен Африкада осы ойынның 90 түрі кездеседі. Марокко елінде бұл ойынды "сиг" деп атайды.

Алғаш рет ағылшын Р. Перри, 1936 жылы бұл ойын туралы кең тарқатып берген болатын. Ал Гана елінде бұл ойын "варри" деп аталады екен. Оның ерекшелігі әйелдер ойыны ер азаматтардың ойынынан бөлектеу екен. Сол секілді Либерияда бұл "поо" ойыны болса, Сенегал елінде "капо кунго" деп аталады екен.

Меніңше ең қызықтысы Зимбабведе. "Исафу" деп аталатын ойында 60 отау болады екен, және осын бір мезетте 10 адам ойнайтын көрінеді.

Ғалымдардың айтуынша тоғыз-құмалақ ойыны 4 мың жыл бұрын пайда болған. Өткен ғасырда кең тараған, көпшілік сүйіп ойнайтын ойындарының бірі болды.


Асық ату - біздің халқтың дәстүрлі ойыны. Бұл ойынды күндіз де түнде де ойнауға болатыныны білдіңіз бе?

Күндізгісі – мергендікке, түнгісі – ептілікке баулиды. Асық ойынының халық арасына кең тараған, басқа да түрлері бар. Кезінде бірәз түрін білетінмін, алайда есие келе есімнен шығып кетті. Бұл ұлттық спорт түрі туралы кең ақпаратты уикипедия сайтынан тауып алуға болады.

Аударыспақ — спортшыдан үлкен ептілікті, күштілікті, төзімділік пен батылдықты талап ететін ұлттық спорттың бір түрі. Мақсат қарсыласты аттан түсіріп тастау.

Аударыспаққа тәртіп бойынша ат үстіндегі айқасты жақсы меңгерген, тиянақты дайындығы бар спортшылар ғана қатынаса алады. Ал дайындығы жеткіліксіз, тәжірибесі аз спортшылар үшін бұл өте қиын. Сондықтан қазіргі тәртіп бойынша сайысқа 18 жасқа толғандар ғана қатынастырылады. Сайысқа қатынасушылар үш салмақтық категорияға бөлінеді. Аударыспақ салмақтық категорияға бөлінеді.

Аударыспаққа салмақтың категорияны енгізудің мақсаты — қатынасушыларға неғұрлым теңдік жағдай туғызу. Оны спорттың сайыстың бір түріне айналдыру үшін бір-біріне тең келетін салмақтық категорияны көбейту дүрыс. Бұл категорияға бөлу соңғы кезде қалыптасты. Ертеде кез келген тілек білдіруші өз еркімен қатынаса беретін болған. (Ақпарат уикипедия сайтынан алынған)

Көкпар - ұлттық ат спорты ойындарының бірі. Ойынның атауы “көк бөрте” (лақ) сөзінен шыққан.

Дәстүрлі қазақ қоғамында Көкпарға жасқа толған серкенің семізі таңдалған. Семіз серке терісі жыртылмайды. Орташа салмағы 20-30кг-дай келеді. Басқа малдың терісі жыртылғыш болғандықтан Көкпарға тартпайды.

Көкпар – Орталық Азия халықтары арасында кең тараған ойын түрі. Ол қырғызөзбек тілінде “Улак тартыш”, тәжіктілінде “бузкаши” деп аталады. Көкпар тарту сияқты ұлттық ат спорты ойындары басқа да Шығыс елдерінде де бар. Ауғанстанда кең тараған бузавиш ойыны Көкпарға өте ұқсас. Сондай-ақ, Аргентина халқының да Көкпарға ұқсас ат спорты ойыны болған. (Ақпарат уикипедия сайтынан алынған http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BF%D0%B0%D1%80)

Қыз қуу — қазақ халқының өте көне ойындарының бірі. Елімізе кең тараған ойындардың бірі. Сонау ертеден келе жатқан спорт ойыны, ертеде «Қыз қашар», «Қыз қуалар» деп аталғаны болмаса, біздің заманымызға дейін оншама өзгеріссіз жеткенін атап өтуіміз керек. Біздің заманымызға дейін өзгеріссіз қалды.

Сол заманғы тәртіп бойынша жарыс жігіт пен оның қалыңдығы арасында өткізілген (біздің заманымыздан бұрын VIII—VII ғасырларда Қазақстанның территориясын жайлаған кейбір рулардың арасында осындай тәртіп болған). Егер жігіт жарыста жеңілсе, ол өзіне қойылатын талапты ақтай алмағаны үшін оның қызбен некелесуге құқы болмаған.

Ертедегі аңыз-ертегілерге қарағанда, қазақтарда тағы бір мынадай әдет-ғұрып болған. Осы әдет бойынша жарысқа екі рудың қыз бен жігіті түскен. Жігіттің жеңілуі оған салынатын айыппен қоса, өз руында еті тірі жігіт пен жүйрік атының жоқтығы үлкен кемістік болып табылған. Егер қыз жеңілген деп табылса, оның жағының келісімі бойынша, ешқандай қалыңсыз-ақ ол жеңген жігітке тұрмысқа шығады.

Бүркітшілік – бүркітті баулып, онымен аң аулау кәсібі, саятшылықтың бір түрі. Бұл кәсіппен ертеде көшпелі түркі тектес халықтар шұғылданған. Тарихи деректер бойынша Жошы ханның 3 мың бүркітшісі болған.

Бүркітті екі түрлі жолмен ұстайды: біріншісі – балапаныны ұядан алып, қолдан баулу. Ондай бүркітті қолбала дейді. Екіншісі – бүркітті тағы күйінде ұстап үйрету. Бұлар – тірнек, тастүлек, мұзбалақ сияқты түз құстары.

Бүркіт балапанын жем беру арқылы баулиды. Ұшуға жараған кезде етке қант бүркіп, қоян, түлкі, қарсақ сияқты аңдардың терісіне орап, шыжым жіппен сүйретіп жүріп жегізеді, мұны «шырға тарту» дейді.

Бүркіт біршама қоңды, жемге шабытты, сергек күйде болу керек. Сондықтан әр бүркіттің тегіне, қырандығына, жасына қарай әр жағдайда берілетін жемдері болады. Мысалы, «қан соқта», «жылы жұмсақ», «қызыл», «тоят» деп аталатын жемдер семірту мен түлекке отырғызғанда, құстың еті төмендеп кеткенде беріледі. Бүркітші саятшылыққа бірнеше кісімен шықса, оны салбурынға шығу дейді.

Мысалы, «қан соқта», «жылы жұмсақ», «қызыл», «тоят» деп аталатын жемдер семірту мен түлекке отырғызғанда, құстың еті төмендеп кеткенде беріледі. Бүркітші саятшылыққа бірнеше кісімен шықса, оны салбурынға шығу дейді.

Соңғы жылдары Ұллтық спорт түрлеріне "Самұрық - Қазына" Ұлттық Әл-ауқат Қоры демеушілік жасап келеді. фотосессия сол компанияның тапсырысымен жасалған. Ұлттық спорт түрлері туралы қысқа ақпарат пен фотосаяхат осымен бітпейді. Алдағы уақытта әр спортқа қатысты қызықты деректерді салып отыруға тырысамын, достар.

19 августа 2013, 12:51
22837

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Очень красивые фотки!!!
Ооо маған осы қазақтың ұлттық ойындары өте қатты ұнайды ))
Shpak
1
0
Бүркітшілік, асық және Көкпар спорт мекен?
"ненанесение умышленного вреда живым существам" - спорттың ең бас қағидаты.
Асықтарды пластиктан жасау керек, лақты синтетикадан тігу керек....
Mrojin
2
0
Міне нағыз азаматтың ісі! Құлағыңызға алтын сырға!!!
Уважаемый! а что вы скажете о корриде в Испании, родео в южных штатах США?
Не говоря о боксе, и других зубодробительных видах спорта... Эти громилы наверное, совершенно случайно и непреднамеренно разбивают друг-другу рожи..)
Shpak
1
0
Коррида спорт емес, спортқа жатпайды, ол ойын-сауық. Театрға, циркке ұқсас...
бүркітшілік деп атамайды, оны саятшылық дейді. ИМХО
Mrojin
0
0
http://kk.m.wikipedia.org/wiki/Бүркітшілік
Nekton
0
0
Фотки постановочные. Костюмы зачем то на них чистые одели с блеском начищенными туфлями. А на девушке вобще тонна косметики, приталенное платье с кучей рюшечек и кружевов и шапка, которая при скачке слетит. Не думаю, что в таких костюмах люди занимаются спортом. Такие фотки наоборот отдают фальшью. Можно же было снять с живых соревнований, нет надо делать постановки...
У нас в стране все постановочное!
Mrojin
0
0
Да, фотки постановочные, никто и не утверждал что они не постановочные. Эты была фотосессия национальных видов спорта. Я об этом в тексте написал. Поэтому ничего плохого, смертельно ошибочного в этом я не вижу. Это имеджевый продукт и сделан был по заказу, я лишь этим поделился в своем блоге. А быть тут злым и язвительным не вижу никакого смыла. Всегда можно посмотреть на эти виды спорта в оригинале, а не "ломать зрение" об постановочную фотосессию.

с уважением автор.
Nekton
0
0
Никто не злится и не язвит. Вы выставили фотки на суждение, я высказал свое мнение. Если вы снимаете спорт, то снимайте как спорт. Например, если будете снимать про футбол или бокс или бурьбу, вы же не будете снимать накрашенных накрахмаленных моделей в вечерних платьях и смокингах, а будете их снимать в той форме в которой они занимаются. (Конечно, возможна ненавязчивая косметика, но так что бы не бросалась в глаза). Эти же фотографии идут вразрез с действительностью, например неужели нужна национальная одежда, что бы играть в тогыз кумалак или ходить в музей или играть в ассыки. И никто не будет одевать приталенное платье с рюшечками и белой шапкой на скачку. От фотографий создется впечатление, что на самом деле люди этим спортом не занимаются, а только делают это для сьемок или туристов.
Спасибо вам за ваше видение имиджевой продукции. Но считаю морально не этичным указывать как нам снимать. Мы снимаем так как есть, как видит это Ассоциация Национальных видов спорта. Это творчество и наш взгляд именно такой. Вас не нравится исполнение? Сделайте по своему. Все в ваших руках. Национальные костюмы нужно закреплять как бренд. И ничего плохого нет в том что ребята их одели. Пережитка прошлого в этом я не вижу. Джинсами в наше время никого не удивишь, самобытность интересна всем. И кстати в этих видах спорта в большинстве случаев так и одеты участники.

Спасибо.
какой бред!!! неэтично указывать как снимать? правильное замечание, между прочим, ваши фотки больше подходят под заголовок традиционные костюмы казахского народа, а не национальные виды спорта!!
Я Вас услышал, спасибо за видение нашей работы. Мы это ценим. До свидания.

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Инструкция для аллергиков. Как бороться с аллергией в период обострения

Инструкция для аллергиков. Как бороться с аллергией в период обострения

Я аллергик с детства. Имею аллергию на пыльцу березы, липы, полыни (выяснил это благодаря кожным пробам), а также пищевую аллергию на горчицу. Свои проблемы знаю, однако это меня не спасло.
Romeo_17
15 авг. 2017 / 17:21
  • 38647
  • 63
СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

Инцидент с пьяным киргизским гостем на борту Air Astana, наверное, остался бы только во внутренних сводках авиакомпании, если бы г-н Доган, не поднял громкий крик о государственном языке.
openqazaqstan
17 авг. 2017 / 14:43
  • 10342
  • 168
Алматы предложили сделать центром секс-туризма

Алматы предложили сделать центром секс-туризма

Известный политолог России Андрей Карпов предложил сделать Алматы центром секс-туризма. Но для этого сперва нужно легализовать проституцию в стране.
tala03
13 авг. 2017 / 14:48
Казахский национализм раньше выглядел несовременно. Теперь он другой

Казахский национализм раньше выглядел несовременно. Теперь он другой

Националисты стали совсем другими. По-английски хорошо говорят, русскую классику цитируют. Очень современные, образованные, адекватные. А после Крыма в националисты уже чуть ли не любой казах готов был записаться.
Aidan_Karibzhanov
16 авг. 2017 / 16:52
Имеющий уши да услышит. Латиница касается только казахского языка

Имеющий уши да услышит. Латиница касается только казахского языка

Президент Назарбаев наконец-то разъяснил для всех, кто ещё не понял, очевидный вопрос, который всем в Казахстане очевиден. Елбасы повторил: на латиницу мы переводим казахский язык, и это не означает отказ от русского языка.
openqazaqstan
вчера / 16:23
  • 2212
  • 43
«Доехать до Алтын Орды» – как мошенники обманывают алматинцев

«Доехать до Алтын Орды» – как мошенники обманывают алматинцев

Из множества грустных откровений постепенно сложился перечень самых распространённых уловок охотников за нашими деньгами. В нём ожидаемо лидировали профессиональные попрошайки.
caravan_kz
16 авг. 2017 / 15:05
  • 1985
  • 2
В Кокшетау строят два парка для молодёжи. Будут учтены интересы и любителей спорта

В Кокшетау строят два парка для молодёжи. Будут учтены интересы и любителей спорта

Общая площадь парка составляет 25 гектаров. На территории предусмотрено устройство прогулочных дорожек, площадок для установки аттракционов и павильонов различного назначения, цветников.
zhasakmola
17 авг. 2017 / 17:13
  • 1828
  • 1
Недоразумение с грантами в ВУЗы: «медалисты» до сих пор имеют преимущество

Недоразумение с грантами в ВУЗы: «медалисты» до сих пор имеют преимущество

Многие способные выпускники без Алтын Белги готовились к тестированию, чтобы в честной борьбе попытать счастья на гранты без ущемления со стороны якобы "золотых" выпускников.
DanaJarlygapova
14 авг. 2017 / 14:35
Новый конкурс на грантовое финансирование – разочарование для казахстанских ученых

Новый конкурс на грантовое финансирование – разочарование для казахстанских ученых

Обсуждение новых условий началось ещё давно, но стоит ли ожидать качественного улучшения результатов научно-исследовательской деятельности, если система управления наукой не была модернизирована?
ermekuss
17 авг. 2017 / 12:23
  • 1680
  • 1