• 2191
  • 0
  • 0
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Бөгенбай батыр

Бөгенбай батыр

Қанжығалы Бөгенбай – қазақтың атақты батыры, қолбасшысы.

Ол 1680 жылы Сырдария өзенінің жағасында дүниеге келген.

Қазақ жауынгерлері арасында зор беделдісі болған. Атасы – Әлдекүн, әкесі – Ақша қанжағалы руы ішіндегі белгілі адамдар болған. Әкесін айтар болсық, Ақша батыр бойында ақындық, айтыскерлік, ұсталық қасиеті бар тұлға болған. Бөгенбай батырға да әкесінің ақындық, шешендік өнері дарыған. Елде кейбір айтыс секілді шешендік сайыстарда жүлдеге иеленіп жүрген.

Тәуке хан елді билеп тұрған кезде, 1710 жылы Қарақұмда Төле, Қазыбек, Әйтеке билер қатысқан жиында қазақ әскерлерінің қолбасшысы ретінде Қанжығалы Бөгенбайды сайлаған. Бұған дейін Тәуке хан Бөгенбай батырдың әкесі Ақша батырға 80 мың адамнан тұратын әскерді, ал Есім хан билеген кезде атасы Әлдекүнге қалың қолды сеніп тапсырған. Ал Бөгенбайдың бұдан да көп әскерге басшылық етуге себеп – 1710 жылғы Сары Кеңгір өзені жағасындағы жоңғар ноянымен болған айқаста көрсеткен ерлігі.

Қазақ басшылары сол қиыншылық кездерде, шапқыншылық кезеңдңрде бір шешімге келе алмай, араларында туындаған. Бірі жауға қарсы тұрамыз десе, кейбіреулері жоңғар хандығы жағына шығайық деген.

Осындай дау кезінде Қанжығалы Бөгенбай ақсақалдардың алдына шығып, семсерін аяғының  астына тастап, көйлегінің алдын жыртып, кеудесін ашып:

-         Жауымыздан есемізді қайтарамыз, тоналған жайлауымызды, тұтқындалған балаларымызды көріп қарап отыра алмаймыз, өлсек, қолымызға қару алып өлеміз. Қыпшақ даласының батырлары қай кезеңде бастарын төмен түсірген? Мен қолымды жауымның қанына бояған кезде сақалыма әлі ақ түспеген еді! Қазіргі келімсектердің зорлығына қалай шыдаймын. Біз әлі жүйрік аттардан кенде емеспіз. Әлі қорамсақта өткір ұшты жебеміз бар,- деген.

Бөгенбай бабамыз жоғарыда айтып кеткендей жастайынан атқа отырып, жауға қарсы шыққан. Сол кездегі өзімізбен қатар, 15 жастан жаңа асқан ержүрек бабамыздың ерлігіне қалай таңғалмаймыз?!...

Қазақ әскерлеріне қолбасшылық еткен кезде Қанжығалы Бөгенбай Ақмола облысының маңындағы, Астанадан солтүстік-шығысқа қарай 156 шақырым қашықтықта жатқан Ерейментау қаласында да қалмақтарға тойтарыс беріп, оларға қарсы шабуыл жасаған. Сол Ерейментау  жайлы біраз мәлімет бере кеткен жөн.

Ертедегі аты – Ерментау. Негізі 1948 жылы қаланған. 1965 жылы халық санына байланысты қала статусын алған. Осы қалада 1991 жылы Бөгенбай батырдың 300 жылдығына арнап ескерткіш қойылған.

Ең бастысы, қазақ жерін жауға таптатпай, ел намысын қорғаған Бөгенбай бабамыздың басына киген дулығасы Ерейментау қаласының тұрғыны, бабамыздың ұрпағының  ұйінді сақталған. Ол -  атадан – балаға жеткізіліп кележатқан дүние. Әрине, 3 ғасырдан астам уақыт бойы сақталып келе жатқан темір дулыға баз қалпын жоғалтқан. Дегенмен де, ол дулыға қасиетін, құдіретін жоғалтпаған. Оны өз қолымызбен ұстап, басымызға кигенде, ерекше бір сезімде болдық. Бабамыздың өзі бізге «ки!» деп ұсынып тұрғандай болды. Дулығаның көлемі мен ауырлығына қарағанда , қазақ халқының жігіттерінң алыптығын, күштілігін көруге болады.

Өзіміз тікелей алған сұхбатта дулығаның қазіргі иесі атадан - балаға келе жатқан мұрасын мұражайға бергісі келмейді екенін айтты. Бұдан да батырдың ұрпағының бойындағы аманатқа қиянат жасаму секілді, уәдеге беріктік сияқты, яғни қазаққа тән жақсы қасиеттерді көруге болады.

Ертедегі ата-бабамыздың қандай алып денелі, қара күш иесі болғанын бір сөзбен айтып жеткізу қиын. Сол денелерін жау турап тастамайынша, қазақ жерін жаудың аяғына таптатпай, аналарымызды, балаларымызды қорғап отырған батырларымыздың ерлігіне сан жетпейді. Осындай намысқой деп танылған қазақ халқының қазіргі кейпі қандай?! Қазіргі жастар, керісінше, бір сөзбен айтқанда, азайып барады. Мен қазіргі жастарға сын айтатын жаста емеспін. Дегенмен де, сол жаугершілік заманда елін, жерін, халқын жауға бермеген бабаларымыздың ісінен үлгі алып, патриоттық сезімдері оянып, жерімізді қорғау арқылы  еліміздің дамуына зор үлесін тигізеді деп ойлаймын.

   
nurnurnur
15 июля 2013, 2:54
1867

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

«Алматы – город, летящий под откос», или Кто заказал утку у российского блогера

«Алматы – город, летящий под откос», или Кто заказал утку у российского блогера

Некий блогер Сергей Никитский неустанно пишет о Казахстане, Астане, Экспо и посвящает два материала Алматы, причём подчёркнуто называет город Алма-Ата.
Langdon
19 июля 2017 / 15:44
  • 3699
  • 58
«Язык мой – враг мой», или 7 причин никогда не разговаривать с полицией

«Язык мой – враг мой», или 7 причин никогда не разговаривать с полицией

На этот раз пост очень важный и необходим к прочтению каждым! Не поленитесь и уделите время прочтению. Ни в коем случае, не разговаривайте с полицейскими до прихода вашего адвоката!
asselsabekova
18 июля 2017 / 14:19
  • 3415
  • 32
Один из способов выиграть суд против коллекторов

Один из способов выиграть суд против коллекторов

Сегодня в своем посте я постараюсь рассказать, как выиграть суд против некоторых коллекторских компании в нашей стране. Чем отличается коллекторское агенство от обычного банка?
Advokot
18 июля 2017 / 15:31
  • 3082
  • 10
Что происходит в казахстанской правоохранительной системе под видом борьбы с коррупцией

Что происходит в казахстанской правоохранительной системе под видом борьбы с коррупцией

За день до своей гибели прямо около памятника жертвам политических репрессий 1937-го Жампозов сказал жене, что он – жертва точно таких же репрессий.
openqazaqstan
вчера / 10:18
  • 2445
  • 7
Книга, которая сэкономит вам 150 тысяч долларов и два года жизни

Книга, которая сэкономит вам 150 тысяч долларов и два года жизни

Автор утверждает, что программы МБА не дают никакого позитивного выхлопа, если ты уже не являешься владельцем или наследником прибыльного бизнеса. Знания МБА можно получить бесплатно, уверяет он.
Aks_Ras
19 июля 2017 / 16:28
  • 2745
  • 2
Госорганы, ответственные за жизни детей, хранят молчание. У них в отчетах все хорошо

Госорганы, ответственные за жизни детей, хранят молчание. У них в отчетах все хорошо

Вчера все информационные агентства страны передали сообщение, которое заставило забиться в ужасе сердца всех матерей страны. В мусорном контейнере города Сатпаев было обнаружено тело новорожденной девочки.
AliyaSadyrbaeva
19 июля 2017 / 11:06
  • 2343
  • 18
Почему путь к любимому Иссык-Кулю из года в год не становится легче

Почему путь к любимому Иссык-Кулю из года в год не становится легче

Минувшие выходные для казахстанских туристов, рвущихся от алматинской жары к иссык-кульской прохладе, снова обернулись настоящим кошмаром.
caravan_kz
19 июля 2017 / 18:39
  • 1813
  • 4
Наша новая рубрика «Топ-5»: самые красивые актрисы Казахстана

Наша новая рубрика «Топ-5»: самые красивые актрисы Казахстана

Решили сделать топ-5 красивых актрис Казахстана. Очень долго спорили о первых трех местах и даже чуть не подрались. Было очень тяжело выбирать.
asdbqwe
20 июля 2017 / 14:24
  • 1817
  • 41
Легендарный вокалист «Linkin Park» унёс за собой молодость десятков тысяч людей

Легендарный вокалист «Linkin Park» унёс за собой молодость десятков тысяч людей

Самое грустное, что, как и всегда в таких случаях, скоро на Честера начнут изливаться потоки грязи - что он был наркоманом, или что-то подобное (как в случае со многими знаменитостями).
demonica
21 июля 2017 / 15:13
  • 1832
  • 49