• 26988
  • 4
  • 1
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Рене Декарт

Адам ақылы туралы: оны тану денені тануға қарағанда оңайырақ

Кешегі ойларымнан кейін мен күмәннің тұңғиына түсіп кеткендеймін. Бірақ ол күмәндардан арылудың жолын да көре алар емеспін. Тап бір терең иірімге құлап кетіп, сонда не жүзе алмай, не аяғымды тіреп кейін серпілу үшін түбіне жете алмай шыр айналып жүргендеймін. Сонда да өзімді алып шыққым келеді, бірақ қайтадан кешегі жолға тап болам. Ол – титімдей болса да күмән туғызған нәрсені анық жалған нәрсе сияқты көріп жоққа шығару жолы. Мен осы бетіммен рас нәрсені тапқанша жүре бермекпін, мейлі ол ақыры рас ештеңе жоқ екендігінің растығы болып шыға берсін. Архимедке де Жерді орнынан қозғау үшін қозғалмайтын жалғыз нүкте қажет болған. Мейлі, болмашы болса да мызғымас, рас бір нәрсе таба алсам, мен де алдыма дәл сондай ұлы мұраттар қоя алар едім.

Олай болса, мен өзім көріп тұрған нәрсенің бәрі жалған деген ойдамын. Алдамшы жадым көрсетіп отырған заттардың ешқайсысы ешқашан рас болмаған деп сенем. Менде сезім жоқ; дене, бейне, кеңістік, қозғалыс, орын – бұлардың ешбірі шынтуайында жоқ. Сонда шын рас нәрсе не болмақ? Бәлкім, бір ғана нәрсе: әлемде рас ештеңенің жоқтығы ғана шығар?

Алайда жаңа тізіп шыққан нәрселерден басқа, күмән келтіру еш мүмкін емес нәрсе жоқ екендігін мен қайдан білем? Жаңағы ойларды маған салып отырған бір құдырет жоқ па? Мейлі, оны Құдай дейік, басқаша атайық, маған бәрібір. Бірақ ол ойларды шығарып отырған өзім болсам, маған ол құдіреттің қажеті не? Басқасы солай болғанда менің өзім ше, менің өзім бір нәрсе емеспін бе? Өзімдегі әлдебір сезім, әлдебір денеден бас тартқан өзім емес пе? Тоқтайық! Бұдан қандай қорытынды шығады? Мен дене мен сезімдерге оларсыз өмір сүре алмайтындай дәрежеде мықты байлаулымын ба? Бірақ мен әлемде ештеңе жоқ, аспан да, жер де, ақыл да, дене де жоқ деп өзімді сендіріп қойдым... Сонда қалай, мен өзім де жоқпын ба? Тіпті де олай емес! Өзімді бір нәрсеге сендірген кезде мен бар болғам, ол анық. Сосын ылғи мені адастырумен келе жатқан бір аса құдіретті және айлакер алдаушы және бар. Сонда қалай? Ол мені ақымақ қылып жүреді, ал менің өзім жоқпын! Мен өзімнің әйтеуір бір нәрсе ретінде бар екенімді біліп, ойлап тұрғанымда, ол мені жоқ деуге ешқандай өтірігімен сендіре алмақ емес. Қазір осы нәрселердің бәрі әбден ақылға салынған кезде мынаны мойындауымыз қажет: егер «аз есмь», яғни «мен бармын» деген пайымды мен айтсам, немесе ол менің ақылымда тұрған болса, онда пайым рас, яғни мен бармын деген сөз.

Десек те, бар болып отырған «меннің» кім екенін әлі анық біле алмай отырмын. Енді мен өзім үшін барынша рас, барынша анық болуы тиіс білімге жетіп тұрып, өз орныма басқа біреуді қойып жібермеуді, соның салдарынан ақиқаттан ауып кетпеуді ойлауым керек. Сондықтан осы ойларға келмей тұрғанда өзімді кім деп санағаным туралы тағы ойланайын, сосын одан манағы дәйектер бойынша титтей де болса күмән тудыратын нәрселерді шетінен алып тастап отырайын, сөйтсем ақырында ең рас және ең нық нәрсе қалатын болады.

Ал мен бұрын өзімді не деп санаушы едім? Әлбетте, адам деп санадым. Бірақ адам деген не? Ақылы бар хайуан деуім керек пе? Жоқ, онда хайуан деген не, ақылы бар деген не деген сұрақт........................

http://nurmura.org/news/ekіnshі-tolganys

nurmura
20 июня 2013, 15:33
826

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Юрист, пришедший в школу учителем по зову души, о главной проблеме системы образования

Юрист, пришедший в школу учителем по зову души, о главной проблеме системы образования

Алматинский учитель поставил диагноз системе, частью которой является образование. Будучи успешным юристом, имевший степень МВА, он вдруг развернул траекторию своей карьеры, став обычным учителем.
Zhumanova
22 сент. 2017 / 16:26
  • 8573
  • 17
«Это будут твои большие похороны». Гуф высказался о Скриптоните и Басте

«Это будут твои большие похороны». Гуф высказался о Скриптоните и Басте

Досталось и Скриптониту, который ранее опубликовал запись, о том, что больше не будет сниматься в клипе Гуфа и Тимати. "Я тебя ни о чем больше не попрошу, казах ты мой дорогой" - высказался рэпер.
tala03
21 сент. 2017 / 15:48
  • 4079
  • 12
Почему депутат Божко хочет ограничить приток сельской молодёжи в города?

Почему депутат Божко хочет ограничить приток сельской молодёжи в города?

Вице-спикер Мажилиса Владимир Божко остановился на некоторых деталях известного конфликта в Астане возле строящегося «Абу Даби Плаза», затронув проблему «многочисленной сельской молодёжи»...
openqazaqstan
19 сент. 2017 / 13:16
  • 2807
  • 64
«Моя депрессия длилась больше двух лет». История о том, как я была готова сдаться

«Моя депрессия длилась больше двух лет». История о том, как я была готова сдаться

По данным статистики 2017 года Казахстан занимает 4 место по самоубийствам. Говорить об этом - социальное табу. Мы игнорируем разговоры о депрессиях. Потому что нам страшно.
goribaldi
18 сент. 2017 / 15:45
  • 2779
  • 91
«Папина принцесса» или «обезьяна с гранатой»? Случай в бассейне

«Папина принцесса» или «обезьяна с гранатой»? Случай в бассейне

Мужчины спокойно подчиняются логичным правилам, большинство женщин пытаются выторговать себе особые условия. Я убеждалась в этом много раз.
ValentinaVladimirska
18 сент. 2017 / 14:25
  • 2240
  • 35
Лайфхаки для путешественников. Как я не заплатила ни цента за проживание в Испании

Лайфхаки для путешественников. Как я не заплатила ни цента за проживание в Испании

Бесплатное проживание и завтрак в Испании, как прокачать иностранный язык и где поймать бесплатные ништяки в Европе. Если вы backpacker, который пересекает границу разных стран каждую неделю -...
dianaobyrne
18 сент. 2017 / 12:16
  • 2809
  • 1
Мой опыт вегетарианства: «Я ела овощи, и сама стала как овощ»

Мой опыт вегетарианства: «Я ела овощи, и сама стала как овощ»

Три года назад начитавшись-наслушавшись кое-каких знаменитых людей, я решила завязать  с абсолютно любым мясом. Как же возмущались все мои близкие, это надо было видеть, но я была непреклонна.
Bonittta
18 сент. 2017 / 14:33
  • 2207
  • 33
«Честный взгляд» госслужащего: «Знала бы, что ты такой гнилой, я бы тебя не брала»

«Честный взгляд» госслужащего: «Знала бы, что ты такой гнилой, я бы тебя не брала»

Мы не такие блатные. Да, нас унижают руководители, возомнившие себя ханами, часто наши права не реализуются в должной мере. И я всегда задавался, почему на самом деле нет нормальных условий и льгот...
WriterKz
вчера / 0:41
Путешественник был шокирован полицейским беспределом в Казахстане

Путешественник был шокирован полицейским беспределом в Казахстане

Полицейский беспредел в Казахстане осудил российский блогер и путешественник Евгений Золотухин. На своей странице он рассказал, как встретился с казахстанскими полицейскими, и как они оставили не...
tala03
18 сент. 2017 / 16:58
  • 1971
  • 13