• 25193
  • 4
  • 1
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Рене Декарт

Адам ақылы туралы: оны тану денені тануға қарағанда оңайырақ

Кешегі ойларымнан кейін мен күмәннің тұңғиына түсіп кеткендеймін. Бірақ ол күмәндардан арылудың жолын да көре алар емеспін. Тап бір терең иірімге құлап кетіп, сонда не жүзе алмай, не аяғымды тіреп кейін серпілу үшін түбіне жете алмай шыр айналып жүргендеймін. Сонда да өзімді алып шыққым келеді, бірақ қайтадан кешегі жолға тап болам. Ол – титімдей болса да күмән туғызған нәрсені анық жалған нәрсе сияқты көріп жоққа шығару жолы. Мен осы бетіммен рас нәрсені тапқанша жүре бермекпін, мейлі ол ақыры рас ештеңе жоқ екендігінің растығы болып шыға берсін. Архимедке де Жерді орнынан қозғау үшін қозғалмайтын жалғыз нүкте қажет болған. Мейлі, болмашы болса да мызғымас, рас бір нәрсе таба алсам, мен де алдыма дәл сондай ұлы мұраттар қоя алар едім.

Олай болса, мен өзім көріп тұрған нәрсенің бәрі жалған деген ойдамын. Алдамшы жадым көрсетіп отырған заттардың ешқайсысы ешқашан рас болмаған деп сенем. Менде сезім жоқ; дене, бейне, кеңістік, қозғалыс, орын – бұлардың ешбірі шынтуайында жоқ. Сонда шын рас нәрсе не болмақ? Бәлкім, бір ғана нәрсе: әлемде рас ештеңенің жоқтығы ғана шығар?

Алайда жаңа тізіп шыққан нәрселерден басқа, күмән келтіру еш мүмкін емес нәрсе жоқ екендігін мен қайдан білем? Жаңағы ойларды маған салып отырған бір құдырет жоқ па? Мейлі, оны Құдай дейік, басқаша атайық, маған бәрібір. Бірақ ол ойларды шығарып отырған өзім болсам, маған ол құдіреттің қажеті не? Басқасы солай болғанда менің өзім ше, менің өзім бір нәрсе емеспін бе? Өзімдегі әлдебір сезім, әлдебір денеден бас тартқан өзім емес пе? Тоқтайық! Бұдан қандай қорытынды шығады? Мен дене мен сезімдерге оларсыз өмір сүре алмайтындай дәрежеде мықты байлаулымын ба? Бірақ мен әлемде ештеңе жоқ, аспан да, жер де, ақыл да, дене де жоқ деп өзімді сендіріп қойдым... Сонда қалай, мен өзім де жоқпын ба? Тіпті де олай емес! Өзімді бір нәрсеге сендірген кезде мен бар болғам, ол анық. Сосын ылғи мені адастырумен келе жатқан бір аса құдіретті және айлакер алдаушы және бар. Сонда қалай? Ол мені ақымақ қылып жүреді, ал менің өзім жоқпын! Мен өзімнің әйтеуір бір нәрсе ретінде бар екенімді біліп, ойлап тұрғанымда, ол мені жоқ деуге ешқандай өтірігімен сендіре алмақ емес. Қазір осы нәрселердің бәрі әбден ақылға салынған кезде мынаны мойындауымыз қажет: егер «аз есмь», яғни «мен бармын» деген пайымды мен айтсам, немесе ол менің ақылымда тұрған болса, онда пайым рас, яғни мен бармын деген сөз.

Десек те, бар болып отырған «меннің» кім екенін әлі анық біле алмай отырмын. Енді мен өзім үшін барынша рас, барынша анық болуы тиіс білімге жетіп тұрып, өз орныма басқа біреуді қойып жібермеуді, соның салдарынан ақиқаттан ауып кетпеуді ойлауым керек. Сондықтан осы ойларға келмей тұрғанда өзімді кім деп санағаным туралы тағы ойланайын, сосын одан манағы дәйектер бойынша титтей де болса күмән тудыратын нәрселерді шетінен алып тастап отырайын, сөйтсем ақырында ең рас және ең нық нәрсе қалатын болады.

Ал мен бұрын өзімді не деп санаушы едім? Әлбетте, адам деп санадым. Бірақ адам деген не? Ақылы бар хайуан деуім керек пе? Жоқ, онда хайуан деген не, ақылы бар деген не деген сұрақт........................

http://nurmura.org/news/ekіnshі-tolganys

nurmura
20 июня 2013, 15:33
754

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Школа High Tech High – дети здесь самостоятельны так же, как и профессионалы в офисах

Школа High Tech High – дети здесь самостоятельны так же, как и профессионалы в офисах

Известный казахстанский бизнесмен становится первопроходцем и создает школу, о которой можно только мечтать. То, что мы, как взрослые, делаем в бизнесе, дети будут делать в этой школе.
Zhumanova
24 апр. 2017 / 16:29
  • 21765
  • 5
Кому в Казахстане жить хорошо? Почему мы остаёмся в топ-5 стран мира по числу самоубийств

Кому в Казахстане жить хорошо? Почему мы остаёмся в топ-5 стран мира по числу самоубийств

Всё ли так хорошо у жителей Казахстана? Почему-то наша страна сохраняет твёрдые позиции в первых строчках мировых рейтингов по числу самоубийств.
openqazaqstan
24 апр. 2017 / 16:54
  • 4287
  • 20
«Казпочта» отжигает. Редкий шанс вспомнить агрессивные советские очереди

«Казпочта» отжигает. Редкий шанс вспомнить агрессивные советские очереди

Люди старшего и среднего поколений помнят шумные, недобрые, грубо ругающиеся очереди советских лет. Увидеть, как это было, можно теперь разве что в каком-нибудь фильме. Хотя не только.
openqazaqstan
26 апр. 2017 / 16:14
  • 2976
  • 33
Любовница. «Мне часто доставались мужчины, поломанные браком»

Любовница. «Мне часто доставались мужчины, поломанные браком»

Мне часто доставались мужчины, поломанные браком. Таких почти сразу видно – у них маска состоявшегося мужчины по швам трещит. И каждый из них реагирует по-своему. Поясню на паре примеров.
Jamiklisa
28 апр. 2017 / 14:21
Президент велел делиться. Почему бы казахстанским миллиардерам не послушаться?

Президент велел делиться. Почему бы казахстанским миллиардерам не послушаться?

Президент Назарбаев призвал крупных бизнесменов делиться с народом, следуя примеру своих коллег из развитых стран. В Казахстане, действительно, сегодня много богатых людей.
openqazaqstan
27 апр. 2017 / 14:09
  • 2513
  • 26
Юный алматинец покорил Первый канал на шоу Максима Галкина

Юный алматинец покорил Первый канал на шоу Максима Галкина

Житель Алматы по имени Марк Усачев недавно оказался на телепрограмме "Лучше всех", с успехом идущей на Первом канале России. 9-летний алматинец покорил публику своими недюжинными знаниями.
Seattle
24 апр. 2017 / 16:59
  • 2637
  • 2
Преподаватели и ЭКСПО: «Пока газеты пишут одно, нас заставляют покупать билеты на выставку»

Преподаватели и ЭКСПО: «Пока газеты пишут одно, нас заставляют покупать билеты на выставку»

Чтобы вы знали, чем занимаются в сфере образования - педагоги являются основой массовок. Какое отношение к учителям со стороны государства, такого же уровня и качество образования.
SaukovV
26 апр. 2017 / 16:05
  • 2438
  • 16
Инстаграм – это «рынок девушек» и он круче любой базы данных

Инстаграм – это «рынок девушек» и он круче любой базы данных

Для меня Инстаграм – это рынок. Почему? Ничего не изменилось, девушки все так же бьются в попытках наиболее выгодно себя продать, посредством привлечения внимания.
Annette_Scherer
24 апр. 2017 / 22:35
  • 2455
  • 5
Как стать караоке-шлюхой в Корее? Твои обязанности – развлекать гостя, вот и всё

Как стать караоке-шлюхой в Корее? Твои обязанности – развлекать гостя, вот и всё

Я думаю, многие видели различные объявления в интернете о наборе девушек в караоке-клубы в Южную Корею. Садитесь поудобнее, я вам сейчас расскажу что это за шняга.
savira6
28 апр. 2017 / 17:02
  • 2374
  • 20