Ауыл әйелінің бір күні...

Нургуль Шатекова 2013 M05 17
736
0
2
0

Менің ауылым. Ол сондай әсем, оған қаланың ешбірі жетпейді. Мен ауылымда еркін әрі еркелеп өскен сары қызымын. Маған ауылымның әр күні, әр адамы, әр үйі, жалпы, несі болмасын тым жақын, өте ыстық...

Менің ауылым. Ол сондай әсем, оған қаланың ешбірі жетпейді. Мен ауылымда еркін әрі еркелеп өскен сары қызымын. Маған ауылымның әр күні, әр адамы, әр үйі, жалпы, несі болмасын тым жақын, өте ыстық. Өйткені ауыл өз баласына еркіндікті, мейірімділікті, жарқындықты, тазалықты, қамқорлықты дарытады, жалпы адами қасиеттерге байытады. Алайда, мұны ауылдың қадірін білмейтін түсінбейтіні анық. Қазіргі гүлденіп келе жатқан еліміздің ауылы бейшара халде. Ондағы әрбір тұрғын өз күнін көруге әбден төселген. Ауылда жұмыс болмаған соң, мал-жанды жинап, қысы-жазы қуқы өмірдің күйбеніне қуырылып жатады...

Ауылдағы нәзік жандылар сол «нәзіктікті» әлдеқашан белбеуге түйіп, ауыр жұмысқа кірісіп кеткелі қашан... Боянып-сыланып отыратын уақыт жоқ, өмірінде болған да емес. Қаланың ханымдары хош иісті болса, ауылдың әйелдері ыстың, малдың, қара жұмыстың, күннің иісіне бөккен. Ерте таңнан мал саууға тұрған ауыл әйелі содан тыным көрмей күндікке тырп-тырп етіп үй мен даланың шаруасын илеп жатады да, тұрады да. Анығында ауыл әйелінің бір күні былай: таңғы 5-терде мал саууға тұрады, бала-шағаның қамы деп қазір әрбір үйде 6-7 сиыр малынан кем емес, одан да көптері бар. Жә, сол сауылған көл-көсір сүтті қол машинасымен тартып, оны қаймаққа айналдырады. Қатырып, май шайқайды. Далаға пеш жағып, таңғы асты дайындайды, балаларын мал бағуға, отағасын шөп шабуға шығарып салады. Күн көтеріле даладан жайылымнан келген биелерді ұстап, сауымға байлайды. Әп-сәтте бие сауынының уақыты келеді. Әрі оны 1,5 сағат сайын сауып отыру абзал және кешке дейін. Қымыз болмаса, ауылды елестету қиын. Түскі тамақ тағы да сол даладағы пеште, ол пештің оттығын кепкен малдың тезегімен жағу үшін, қора-қопсықтан соны жинайтыны тағы бар. Жайылымға кеткен бала-шағаның тамағын аттандырып, тағы да пеш жағуға кіріседі. Бұл жолы нан салатын пеш. Әсіресе жазда нан салатын пеш күнара жағылады... Содан кешкі астың қамы, өрістен қайтқан малды қарсы алу, тағы сауын, тағы азан-қазан. Кешкі тамақ, кір-қонды жуу. Бала-шағаны ұйқыға жатқызу. Тағы сол сияқты жұмыстар. Бір таңқаларлығы – қанша шаршаса да ең соңында ұйқыға жатады... Бітпейтін, жауыр боп кеткен үй шаруалары. Осылай жыл он екі ай өтіп жатыр. Қазіргі ауылдың өмірі қайсар мінезді, өр жанды әйелдің қолынан ғана келетіні анық. Басқа шыдауы екі талай...

Қала әйелдерінің бір күндік өмірін жіпке тізбесе де болады, ол қарақтарым дайынға шаршап жүреді ғой қарап жүріп (өзімнің туысқандарымнан білемін де).

Ауылдың әйелі өмірі үкіметтің жұмысын атқарып көрмеген. Қайдан?! Ауылдың күйрегені қашан. Өзіңді бақ, өз күніңді өзің көр деген үкіметтен күдер үзілгені қашан. Аттай 20 жыл болған. Бары мен жоғын білдірмей, үкіметке сүйенбей, бала-шағасы үшін аянбай тер төккен ауыл әйелі жарық кеңседе, жұмсақ орындықта отырып, бір-екі қағаздың басын қайыратын ақ саусақты әйелден қарағанда ай сайын шытырлатып ақша санамайды, ол байғұс сүтін, қаймақ-майын, құрт-ірімшігін сатып, әркімге жалынышты болып ақша табады. Оны аузынан жырмыштап, үйдің тамағын толтырады. Одан кейін қомақты ақшаны күзгі уақытта үш-төрт тұяқтыны пұлдағанда, әбдіреге саларда көреді. Оның өзі қысқа көмір, балаға киім-кешек, азық-түлік алуға ғана шығындалады. Өзі үстіне сол бала-шағадан қалғанды іліп алып жүре береді.

Қайран ауыл әйелі. Қалай болғанда да өмірің бір жағынан қарағанда сондай қызықты, бір жағынан алып қарағанда өмірің ауыр әрі күрделі, азапты десем де артық айтқаным емес шығар. Енді келіп үкімет әйелдердің зейнетке шығу жасын 63-ке ұлғайту керек дейді. Бұл не сандырақ? Бұл не мазақ? Бұл қай сасқандары? Бұл ақылға сыймайтын, айтарға сөз таптырмайтын үкіметтің «былшылы» нені көксеп, нені меңзеп отыр сонда. Ауыл жанын, ауыл адамын, ауылдың қажыған адамдарын ойлайтын, қамын жейтін, солардың азапты күніне араша түсетін есті біреуі қалмағаны ма сонда?! Неден састың, үкімет? Жыртығыңды жамап отырған ауыл екенін естен шығармасаңшы! Ауыл әйелінің зейнетке шығу жасына бәрі бір-ау, алайда өмірінде тиын-тебенді табаны таусылып табатын әйелге ең болмаса сол 58 жасында берсең, нең кемиді?! Неден қысыласың? Араша түсіп, жанашырлық танытатын қайда ерлер? Осындайда «Ереуіл атқа ер салмай, Егеулі найза қолға алмай, Еңку-еңку жер шалмай... Халыққа тентек атанбай, Ерлердің ісі бітер ме?!» деп жырлаған Махамбет Өтемісұлының ұранды сөздері көкейге оралады екен. Үкіметтің үкілегендері ауылды көрмек түгіл, маңайына жуымайды ғой. Сол себептен ондағы өмір оларға беймәлім. Халықтың қалаулылары деген атқа лайық болуды қойған ба деймін. Нарығы мен заманы апшыны қуырғанда ауылым адырдың астында қалып бара жатыр, шөгіп жатыр...

Ауылдың жарқын әр таңы,

Басталар содан сарсаңы.

Ауылға келіп кетсеңші,

Ауылды біліп кетсеңші.

Ауылдың қиын өмірі,

Сонда да жарқын көңілі.

Ауылды ұмыт қалдырып,

Үкімет нені көкседі?!

Зейнеттің жасын ұлғайтып,

Әйелді мүлде қарайтып,

Неден сонша қысылды,

Бастап мына кесірді?!..

Оцените пост

2
Дальше