• 10633
  • 1
  • 0
Нравится блог?
Подписывайтесь!

ҚАЗАҚСТАН-ИРАН ҚАТЫНАСТАРЫ (жалғасы)

3. Иранның уранды байытуына Қазақстанның көзқарасы қандай болуы керек?

Қазақстанның соңғы бірнеше жылға дейін Иранның уран байыту бағдарламасын қолдамаса да, оған қатысты «бейтарап» позицияда болып келгендігін жоғарыда атап өттік. Алайда 2012 жылдан бастап Астана бұл позициясын өзгертіп, Иранның уран байыту бағдарламасын қолдамайтындығын ашық білдіре бастады. Қазақстан ядролық қарудан өз еркімен бас тартқан (ядролық қарудан алғаш бас тартқан ел ОАР), оның зардабын шеккен ел ретінде Иранның атом бағдарламасын сынауға көшті. Астананың бұлай позициясын өзгертуі қаншалықты орынды?

Халықаралық қауымдастық түрлі санкциялар салғанына қарамастан Иран уранды байытуды жалғастырып келеді және райларынан қайтар түрі де байқалмайды... Ресми Тегеран өздерінің «бейбіт мақсатта, яғни энергетикалық мақсатта» уранды байытып отырғандығын айтады (әрине ешқандай елдің «әскери мақсатта» атомды зерттеп отырмыз деп айтпаса анық). Ендеше оған кінә арту қиын, өйткені Қазақстанның өзі де атом қаруынан өз еркімен бас тартқанымен соңғы жылдары АЭС салуға құлшынып отыр. Ондай жағдайда Иранға «АЭС салма» деп айту әбестік болар, дегенмен Тегеран ертең уранды байытуды үйреніп алған соң, атом қаруын жасап жүрмей ме?! Бұл сұрақ барлығын мазалайтыны анық. Өйткені оған ешқандай кепілдік жоқ, егер атом қаруын жасайтын болса оны алыстағы АҚШ-қа жеткізерлік ракета әзірге Иранда жоқ, алайда Қазақстанға жеткізе алатын ракеталары бар... Қазақстан мен Иранның арасында кейбір келіспеушіліктердің, әсіресе Каспий мәселесінде алшақ ұстанымның бар екені анық. Олай болса, ертең күтпеген жерден екі елдің арасы суып кетсе, атомы бар оқтұмсықтың қалай қарай бұрылатынын болжау қиын... Сондықтан Иранның атомды байытуына қарсы болуымыз түсінікті де.

Алайда бұл жерде туындайтын басқа бір мәселе бар, санкцияларға қарамастан Иран уранды байытуды жалғастыруда. Мүмкін Батыстық державалардың қысымымен бұл жолы да уран байытуды тағы да «бірнеше жылға» тоқтатқанның өзінде (осыған дейін мұндай қысымдардың нәтижесінде Иран уран бағдарламасын «қатырып» қойғаны белгілі), Тегеран бірнеше жыл мұнай сатып қайтадан қорын қаржыға қампайтып алған соң оны жалғастыруы ықтимал. Сондықтан ерте ме, кеш пе Иран діттеген мақсатына жетуді көздеп отыр. Олай болса Қазақстанның басқалармен бірігіп оған кедергі болуға тырысуынан түк өнбейді...

Оның үстіне Қазақстан «атомды бейбіт мақсатта пайдалануды қолдаймыз, алайда оны таратуға қарсымыз», деген позиция ұстап келеді. Демек, «бейбіт мақсатта» уран байытып отырмыз деп жариялаған Иранның бағдарламасы Қазақстанның позициясымен сәйкес келеді. Сондықтан Қазақстанның бәз баяғыша «сен тимесең мен тиме бадыраң көз» деп бейтарап қалпын сақтағаны жөн сияқты.

Негізі, Қазақстанның позициясының соңғы жылдары бұлай өзгере қалуы халықаралық саясаттың ықпалы екені анық, Батыстық мемлекеттермен де араны алшақтатпауды ойлайтын, көпвекторлы саясат ұстанатын Астана жаһандық акторлармен арасын суытып алмауды, олардың көңілін табу арқылы өзінің басқа мүдделерін іске асыруды ойлайды. Сол себепті Қазақстан тарапынан айтылған қарсылықтың астында «зілі» жоғын, тек мүдде үшін айтылып отырғандығын Тегеран да түсінеді. Сондықтан екі елдің арасындағы қатынас бәз-баяғыша жалғасуда. Өзара қарым-қатынастар барысында бірі «айтпағандық» қалып көрсетсе, екінші «естімегендік» күй танытып келеді.

10 апреля 2013, 12:37
294

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Инструкция для аллергиков. Как бороться с аллергией в период обострения

Инструкция для аллергиков. Как бороться с аллергией в период обострения

Я аллергик с детства. Имею аллергию на пыльцу березы, липы, полыни (выяснил это благодаря кожным пробам), а также пищевую аллергию на горчицу. Свои проблемы знаю, однако это меня не спасло.
Romeo_17
15 авг. 2017 / 17:21
  • 38557
  • 63
СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

Инцидент с пьяным киргизским гостем на борту Air Astana, наверное, остался бы только во внутренних сводках авиакомпании, если бы г-н Доган, не поднял громкий крик о государственном языке.
openqazaqstan
17 авг. 2017 / 14:43
Алматы предложили сделать центром секс-туризма

Алматы предложили сделать центром секс-туризма

Известный политолог России Андрей Карпов предложил сделать Алматы центром секс-туризма. Но для этого сперва нужно легализовать проституцию в стране.
tala03
13 авг. 2017 / 14:48
Казахский национализм раньше выглядел несовременно. Теперь он другой

Казахский национализм раньше выглядел несовременно. Теперь он другой

Националисты стали совсем другими. По-английски хорошо говорят, русскую классику цитируют. Очень современные, образованные, адекватные. А после Крыма в националисты уже чуть ли не любой казах готов был записаться.
Aidan_Karibzhanov
16 авг. 2017 / 16:52
«Доехать до Алтын Орды» – как мошенники обманывают алматинцев

«Доехать до Алтын Орды» – как мошенники обманывают алматинцев

Из множества грустных откровений постепенно сложился перечень самых распространённых уловок охотников за нашими деньгами. В нём ожидаемо лидировали профессиональные попрошайки.
caravan_kz
16 авг. 2017 / 15:05
  • 1864
  • 2
В Кокшетау строят два парка для молодёжи. Будут учтены интересы и любителей спорта

В Кокшетау строят два парка для молодёжи. Будут учтены интересы и любителей спорта

Общая площадь парка составляет 25 гектаров. На территории предусмотрено устройство прогулочных дорожек, площадок для установки аттракционов и павильонов различного назначения, цветников.
zhasakmola
17 авг. 2017 / 17:13
  • 1657
  • 1
Недоразумение с грантами в ВУЗы: «медалисты» до сих пор имеют преимущество

Недоразумение с грантами в ВУЗы: «медалисты» до сих пор имеют преимущество

Многие способные выпускники без Алтын Белги готовились к тестированию, чтобы в честной борьбе попытать счастья на гранты без ущемления со стороны якобы "золотых" выпускников.
DanaJarlygapova
14 авг. 2017 / 14:35
На EXPO через Балхаш и Боровое своим ходом

На EXPO через Балхаш и Боровое своим ходом

Мы объехали по кругу озеро Иссык-Куль, о чем повествует предыдущий пост, и вернувшись из поездки подумали, а почему бы нам не рвануть на наше озеро, не менее прекрасное?
yelenasergiyenko
13 авг. 2017 / 13:13
  • 1400
  • 6
Новый конкурс на грантовое финансирование – разочарование для казахстанских ученых

Новый конкурс на грантовое финансирование – разочарование для казахстанских ученых

Обсуждение новых условий началось ещё давно, но стоит ли ожидать качественного улучшения результатов научно-исследовательской деятельности, если система управления наукой не была модернизирована?
ermekuss
17 авг. 2017 / 12:23
  • 1357
  • 1