• 108709
  • 6
  • 3
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Қазақтарды шоқындырып жібермекші болған

Астана. 5 сәуір. Baq.kz- Өткен ғасырдың басында Ресей Қазақ елін әскери, саяси және экономикалық тұрғыдан отарлап қана қоймай, қасіреті одан да зор орыстандыру саясатын көздеді. Озбыр күш қазақты тілінен, дәстүрінен, дінінен, ділінен айырып, тегіс шоқындырып жіберуді мақсат тұтты.


Ол үшін ұлтымыздың сүт бетіне шыққан қаймақтарын өз жақтарына тартуға, дала халқына солар арқылы билік жүргізуге тырысты. Бірақ, олардың сұм ойы бола қойған жоқ. Отарлаушылардың сасық пиғылын айнытпай таныған және соған барынша қарсы тұрған Алаш арыстарын енді қуғын-сүргінге ұшыратып, түбегейлі жойып жіберуге тырысты. Әлдебір деректер бойынша, 2 мыңға тарта алаштықтардан тек екеуі – Әлімхан Ермеков пен Мұхтар Әуезовтың ғана ату жазасына ілінбей, өз өлімдерімен өлуі соның айғағы. Онда да Әлімхан өмірінің 18 жылын лагерьлерде өткізуі, Мұхаңның өмір бойы басы саудада жүруі, Кеңес үкіметінің Алаш Ордаға қаншалықты өшіккенін дәлелдеп тұр...
Мұнан соң, қазақ арасына мектеп ашып, орыс тілін үйретіп, ел ішінен шыққан шолақ белсенділер арқылы «орыстың тілін, дәстүрін, дінін, рухын...», жалпы заты орыстық сананың бәрін сіңіруге тырысты. Бұл мақсатқа миссионерлерді көптеп тартты.
Орыстандыру саясатының стратегиясы бойынша «Ресейдің болашағы бұратана халықтардың қаншалықты орыстанғанына байланысты» [1, б.140]. Осы мақсатпен орыстандыруға бөгет болады деген ниетпен жергілікті жерлердегі мешіт-медіреселерді жапты. «1908 жылы Түркістан генерал-губернаторлығы аумағындағы 268 медресенің 1916 жылы 182-сі қалды» [2, б.18].
Миссионерлер «бұратаналардың бойына христиан шындығын сіңіру арқылы ұлы орыс халқымен теңесуге шақырды» [3, б.41]. Орыс тілінде дәріс беретін мектептерді осы мақсатта кеңінен пайдаланды. Отаршыл саясаткерлер «мектеп арқылы орыс ықпалын жүргізуге болады. Жастайынан біздің тіліміз арқылы білім алған бұратана халықтың балалары ертең өскенде өздерін Ресейдің бір бөлшегіндей санайды»[4, б.335] деген. Мектептер арқылы үздіксіз орыстық құндылықтар насихатталып, басқа ұлттардың барлығының мәдени, салт-дәстүр, мұраларын ескіліктің сарқыншағы деп кемсітті.
Орыс патшасының саясатын кейін қызыл коммунистер жалғастырды. Кеңестік тарихшылар Абайдың, Ы.Алтынсариннің «орыс тілі арқылы ғылым мен білімге қол жеткізу» позициясын бір жақты түсіндірді. Оны ана тіліңді ұмытып, тек орыс мәдениеті, орыс тілі арқылы ғана «ұшпаққа жетесің» дегенге балады. Бірақ, Ұлы Абайдың қазаққа тіліңді, мәдениетіңді ұмыт, христиан дінін қабылда дегенін кім естіпті? 
Дәулетқали Асауов

 


1.Миссионерский противомусульманский сборник. Труды студентов миссионерского противомусульманского отделения при Казанской Духовной Академии. - Вып. 20.- Казань, 1894. 
2. Расулов Б.М. Из истории мусульманских мактабов и медресе в Узбекистане (конец XIX - 20 годы XX в.): Автореф дис. канд. истор. наук. - Андижан, 1996. 
3. Отчет Акмолинского губернатора // ЦГА РК. Ф.64; Оп.1, д.595. 
4. Учебное дело в Царстве Польском // Славянское обозрение. - Т. 2. - 1892. - Июль-август

 
nazgulnaz
8 апреля 2013, 17:33
416

Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

«До какой же еще степени унижения должен дойти народ?!»

«До какой же еще степени унижения должен дойти народ?!»

Министерство труда и соцзащиты провело через парламент очередной крайне неоднозначный закон, который может вызвать всплеск недовольства в стране.
openqazaqstan
15 нояб. 2017 / 11:17
  • 26531
  • 19
«Почему я не хочу встречаться с мужчинами-казахами»

«Почему я не хочу встречаться с мужчинами-казахами»

Заранее отпишусь, данный пост не является попыткой оскорбить собственную нацию) Как говорится о вкусах не спорят, каждому свое.
Bonittta
16 нояб. 2017 / 14:28
  • 13858
  • 354
Почему катастрофический отток интеллектуальной элиты не тревожит Астану?

Почему катастрофический отток интеллектуальной элиты не тревожит Астану?

Как сообщает телеканал КТК, только за последние девять месяцев Казахстан покинули 28200 человек, из них почти пять тысяч инженеров, около 2700 экономистов и 1700 учителей.
openqazaqstan
17 нояб. 2017 / 11:00
  • 9612
  • 49
Самый большой мошенник в стране: об эффективной схеме развода «Казахтелеком»

Самый большой мошенник в стране: об эффективной схеме развода «Казахтелеком»

История о том, как Народный провайдер наваривается на своих клиентах, намерено не отключая услуги, и беря лишние деньги за ненужные и не оказываемые услуги.
ligaspravedlivosti
17 нояб. 2017 / 19:12
  • 11615
  • 43
Задержан казахстанец, продававший детей в сексуальное рабство в ОАЭ и Бахрейн

Задержан казахстанец, продававший детей в сексуальное рабство в ОАЭ и Бахрейн

Подтверждаются худшие предположения, циркулирующие в соцсетях. Периодические исчезновения детей в разных регионах Казахстана объясняются не только семейными проблемами и «синими китами».
openqazaqstan
16 нояб. 2017 / 15:46
  • 6848
  • 54
О «топ-30», «топ-50» и прочих понтах можно пока забыть

О «топ-30», «топ-50» и прочих понтах можно пока забыть

В объективности выводов швейцарского банка Credit Suisse усомниться трудно – его экономические рейтинги относятся к самым авторитетным и их явно трудно упрекнуть в предвзятости
openqazaqstan
вчера / 17:21
  • 4770
  • 75
«Думай как британец»: 8 вещей, которым я научилась в Великобритании

«Думай как британец»: 8 вещей, которым я научилась в Великобритании

Как два года в Великобритании изменили мою жизнь. Несколько простых вещей, которые могли бы сделать нашу жизнь лучше.
goribaldi
13 нояб. 2017 / 16:51
  • 4277
  • 28
Мой личный рейтинг женщин: от пуританки до содержанки

Мой личный рейтинг женщин: от пуританки до содержанки

Сегодня предлагаю вашему вниманию мой личный рейтинг женщин. А вот я хочу быть домохозяйкой, правда, не пахать дома, а хозяйничать.
Mysli_v_Sluh
13 нояб. 2017 / 15:00
Российским женщинам нужны казахстанские мужчины?

Российским женщинам нужны казахстанские мужчины?

Отдельные инициативы некоторых российских чиновников вызывают в Казнете приступы просто-таки гомерического ржача. Женщин в регионе – пруд пруди, а вот мужчин, с которыми они могли бы создать семьи, не хватает.
openqazaqstan
14 нояб. 2017 / 15:55
  • 2808
  • 18