Тікелей эфир

«...Ғасырмен тең қасіретті бір күнім»

Биылғы жылдың ақпан айында Ғ.Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер театрында ақын, жазушы Мемлекеттік сыйлықтың иегері Иранбек Оразбаевтың (Иран-Ғайып) «Фатима» атты қасірет-намасының тұсаукесері өтті.

Шығармада ұлы қаламгер Мұхтар Әуезовтің жары Фатима Ғабитованың ғұмыры баяндалады. Ол аштықты, қанды репрессияны, революцияны, Ұлы Отан соғысын бастан кешірген. Осылайша жалпы қазақтың басынан өткен сұрапыл кезеңдер бір ананың тағдыры арқылы бейнеленеді. Біләл Сүлеев, Ілияс Жансүгіровтен айырылатын сәттері, кейін үшінші жары Мұхтар Әуезовпен кездесетін кезі көпшілікті бей-жай қалдырмайды.

Шығармашылық топтың пайымынша, туынды тәрбиеге бай. Өйткені, бүгінгі аласапыран уақытта туған баласын өзекке теуіп, қиындыққа шыдамай шаңырағын шайқайтын ұл-қыздарымыз көбейіп келеді. Бұл ащы да болса шындық. Дегенмен, ұйқасқа өрнектелген өлең жолдарын сахнаға шығару білікті әртістер үшін қиын болмаған.

Осы орайда ақын- драматург Мемлекеттік сыйлықтың иегері автор Иран-Ғайыптан аз-кем пікірін ұсынбақ едік:

Біз батысқа, шығысқа қарап, таңдайымызды қағамыз. Мысалы, испанның «Карменіне», орыстың «Каренинасына», Еуропаның «Мадоннасына» еліктейміз. Өзімізде де бар ғой. Жер жүзінде қазақтан асқан, оның ішінде қазақ әйелінен асқан сұлулық бар ма? Солардың жанына үңілу керек болды.

Күрмеуі қиын кезеңді басынан кешірген тұлғалар әйелінің рөлін ойнау оңайға соқпас. Осы орайда, Фатима бейнесін алып шығу — Ақбота Қаймақбаева мен Ақмарал Дайрабаеваға бұйырды. Драмалық спектакльге жіті дайындалған қос актриса туындыдан төзімділікке үйренді деп ойлаймын.

Спектакльдің қоюшы-режиссері Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. «Құрмет» орденінің иегері Мұрат Ахмановтың да ойын ұсынған едік:

1937 жылы Ілияс Жансүгіровты ұстап алып кеткен кезде ол кісінің көп қолжазбаларын НКВД-ның адамдары келіп тексеріп, алып кетіп, барлығын жоқ қылған. Керек еместерін лақтырып өрттеген. Ал солардың ішінде көптеген құжаттарды, осы Фатима анамыз Ілиястың жары ғана емес, басқа да ақын-жазушыларымыздың жазбаларан сақтап қалған.

Ал, жұмыс барысында актерлерге көп іздену керектігін айттым. Өйткені, бұл тарихи тұлғалар. Біздің негізгі мақсатымыз — сол кісілердің бейнесін, түр-түсін анықтап беру емес, сол кездегі нәубетке байланысты жан айқайлары.

Драматургияда жазылғандай, басты мәселе-адамдардың жан-дүниесін ашу. Олай болса, қойылымдағы тарихи кезеңдер бір ананың бейнесі арқылы шебер көрсетілді. Өзара үндескен актерлар мен балетмейстер қимылдары халық басынан кешірген ауыр көріністерді қалың көрерменнің көз алдына әкелді. Еріксіз көзге жас ұялатып, бүгінгі күнге шүкір дегізеді.

Осы орайда жазушының ұлы қаламгер, мәдениеттанушы — ғалым Мұрат Әуезовпен де сөйлескен едік:

«Бүгінгі жағдайым ерекше, өйткені толғанып тұрмын. Ал бұл толғаныс бүгін өмірге келген туындының сәтті шыққандығының дәлелі деп білемін. Әуелі пьесаны жазған драматург Иран-Ғайып бауырымызға рахметімді айтамын. Анамыз қазақтың XX ғасырдағы тарихи тағдырын басынан, жүрегінен кешкен адам. Ашаршылық, репрессия зардабы жайында анамыздың өз күнделігі бар, яғни кезінде өз өмірін, өз көңіл-күйін жаза отырып, ол кісі қазақ тарихындағы аса мәнді даталарды хатқа түсірген. Сондай-ақ анамыздың қазақтың біртуар азаматтары, яғни өз жарларымен жазысқан хаттары да сақталған, олардың бәрі топтастырылып, қазақ және орыс тілдерінде кітап болып басылып шықты. Анамыздың өмірін театрда қоюға немесе кино қылып түсірсек қайтеді деп көп ойлайтынмын.

Ал осы сахнадағы қойылымды қарап отырып көзіме жас келді. Менің анам болғандықтан ғана емес, бұл өзі бір жеке адамның тағдырына барлық ұлттың тарихын сыйдырған жаңа тың дүние болып шығыпты. Меніңше, бұл-қазақ өнері үшін үлкен туынды. Ұлы ойларға жетелейтін көптеген ұтымды шешім таба білген режиссерге рахметімді айтамын».

Біз білетін «Фатиманы» театрымыздың жас актрисасы Ақбота Қаймақбаева мен Ақмарал Дайрабаева, Біләл Сүлеевті — Руслан Ахметов, Данияр Базарқұлов, Ілияс Жансүгіровті — Бейбіт Қамаранов, Мақсат Сәбитов, Мұхтар Әуезовті — Бақыт Тушаев, Елдар Отарбаев ойнады.

Қойылымдағы тарихи кезеңдер бір ананың бейнесі арқылы нанымды шыққан. Терең ойлы, өз қиыншылығына мойын ұсынбаған, аңыз әйел Фатима Ғабитова 1968 жылы өмірден озады.

Өмір шындығынан еш алыстай қоймаған спектакльдің соңы Фатима анамыздың:

...Ғасырмен тең қасіретті бір күнім,

Сұрапылды қара қошқыл көк тайғақ,

Тағдырымының мұзы үстімен сырғыдым.

Кейде күліп, кейде жылап егіліп,

Тоқтамастан, әлі сырғып келемін.

Қара көзден ыстық жасым төгіліп,

Тағдыр-мұзым еріген сәт-өлемін.

Гүлназ Әділғалиқызы

өнертанушы

Ұқсас материалдар:

Жазира Ташматова: «Фатима»

Алия Arsik
15 наурыз 2013, 16:40
2429

Загрузка...
Loading...

Пікірлер

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Казком берет комиссии за оплаты по карте. Почему на это закрывают глаза Visa и MasterCard?!

Казком берет комиссии за оплаты по карте. Почему на это закрывают глаза Visa и MasterCard?!

Покупаешь в супермаркете продукты на 5000 тенге и банк забирает себе еще 30-50 тенге. То есть, продукты обошлись уже не в 5000, а в 5050 тенге.
ValentinaVladimirska
25 мая 2017 / 22:56
  • 13044
  • 24
Узаконенное варварство в стране, принимающей «EPXO». Еще далеко нам до «топ-30 развитых стран»

Узаконенное варварство в стране, принимающей «EPXO». Еще далеко нам до «топ-30 развитых стран»

В продвинутых государствах едва ли поймут, почему в столь развитом, успешном и преуспевающем Казахстане от имени и по заданию властей творятся такие зверства над животными.
openqazaqstan
24 мая 2017 / 12:12
  • 10707
  • 102
Вырубка деревьев в Алматы под БРТ. Проект уже нанес городу экологический ущерб

Вырубка деревьев в Алматы под БРТ. Проект уже нанес городу экологический ущерб

Как ранее уже сообщалось из-за строительства БРТ в Алматы пострадают значительное количество деревьев. На прошлой неделе вырублены первые вязы и клён, - под расширение проезжей части на улице...
SKYFALL
24 мая 2017 / 17:20
  • 9954
  • 14
Поддержим пенсией жиреющие банки! На что казахстанцам разрешат досрочно тратить свои накопления в ЕНПФ

Поддержим пенсией жиреющие банки! На что казахстанцам разрешат досрочно тратить свои накопления в ЕНПФ

Со стороны ЕНПФ в очередной раз прозвучало крайне неоднозначное заявление, от которого, на наш взгляд, лучше было бы воздержаться.
openqazaqstan
23 мая 2017 / 11:08
  • 9811
  • 32
Системная коррупция стала главной угрозой для Казахстана. У нас воруют миллиардами

Системная коррупция стала главной угрозой для Казахстана. У нас воруют миллиардами

Коррупционные отношения вышли на такой уровень, что они уже начинают дискредитировать всю систему управления.
openqazaqstan
26 мая 2017 / 13:45
  • 8254
  • 34
Что бы ни сделал пешеход – все равно водитель сядет

Что бы ни сделал пешеход – все равно водитель сядет

Вопрос о равной ответственности водителя и пешехода при наезде на последних, только-только начинают обдумывать в высоких кабинетах. Но, пока государственные головы думают, водители продолжают...
Mirogloff
22 мая 2017 / 23:29
  • 5091
  • 32
Пока полицейские будут прощать, им будут бить и по чести, и по лицу

Пока полицейские будут прощать, им будут бить и по чести, и по лицу

Судья Алмалинского районного суда Куаныш Арипов ломает стереотипы отношения граждан к представителям Фемиды. Напавшему на полицейского экс-сотруднику алматинского акимата он назначил наказание выше...
Mirogloff
24 мая 2017 / 16:41
  • 3925
  • 9
Да-да, я знаю, пора выходить замуж. Есть ли у меня еще время и, пожалуйста, уточните сколько?

Да-да, я знаю, пора выходить замуж. Есть ли у меня еще время и, пожалуйста, уточните сколько?

Итак давайте сразу начистоту. Мне 29. Не замужем, никогда не была, детей нет. В душе я совсем не чувствую этот возраст. Каждый раз когда задумываюсь об этом больше чем на 3 минуты, меня накрывает...
user2017
23 мая 2017 / 10:57
Аблязов загробным голосом декларирует «ДВК-2». Монолог обиженного человека

Аблязов загробным голосом декларирует «ДВК-2». Монолог обиженного человека

Последний монолог Аблязова о «продолжении борьбы с режимом» и «ДВК-2», при всём желании, не выглядел как какой-то политический манифест.
openqazaqstan
25 мая 2017 / 13:53
  • 3201
  • 62