Тікелей эфир

Сахна сәні: Бақтияр Қожа

Бақтияр Қожа Өзбекстанның Ортақ Шыршық (Ташкент облысы) өңірінде дүниеге келген. Балалық балғын шағын сол өлкеде өткізеді. Өнердегі алғашқы қадамын Қызылорда өңірінде Жаңақорған ауданында көркемөнерпаздар ұжымында бастайды. Өнер қуып Алматыға келген ол М.Әуезов атындағы театрдың актерлік студиясын аяқтаған соң 1980 жылы  Ғ.Мүсірепов атындағы Балалар мен жасөспірімдер театрының актерлік құрамына қабылданды. Дарынды жас осы сахнада ұлттық, орыс  және дүниежүзілік драматургия бойынша қойылған спектакльдерде басты рольдер  орындай бастады. Бұл ретте, әсіресе, Шекспирдің «Дуалы түнгі думанында» - Оберон, А.Чеховтың «Шағаласында» - Треплев,  О.Бөкейдің «Жетім ботасында» - Тасжан,  И.Сапарбаевтың «Ауылдан келген аруында» - Қаражан  бейнелері театр сыншылары тарапынан жоғары баға алып, көрермен көңілінен шықты. Актердің республикалық  Н.Сац атындағы орыс Балалар мен жасөспірімдер театрының «Даладағы екеу» (Қ.Ысқақ, Ш.Құсайынов) спектаклінде сомдаған Жорабаев рөлі сәтті болды.

Бақтияр Қожа 1993 жылдың басында Қазақ Мемлекеттік М.Әуезов атындағы академиялық драма театрына ауысты. Содан бері осы сахнада  өнер көрсетіп келеді. Оның бұл театрдағы алғашқы жақсы табысы «Медея» спектаклінде (Еврипид, режиссері А.Пашков) Ясон бейнесін шығаруы болды. Жас актердің бұл спектакльде Фарида Шәріпова, Бикен Римова, Жұмабай Медетбаев сынды үлкен шеберлермен  сахна серіктес болды. Әсіресе, спектакль бойы Ф.Шәріповадай хас шебермен ойын көрсетуі үлкен тәжірибе еді.  Жас актер Ясон бейнесі үшін М.Әуезов театрының алғашқы «Театр көктемі-95» фестивалінде  «ер адам ролін үздік орындағаны үшін» жүлдесін жеңіп алды.

Спектакльдердің дүниеге келуі ретімен айтар болсақ, қазақ режиссурасының талантты өкілі, марқұм Қайрат Сүгірбеков қойған М.Жұмабаевтың «Шолпанның күнәсінде» - Сәрсен, А .Чеховтың «Шағаласында» (режиссері Б.Атабаев) - Тригорин, К.Әшірдің «Қабыл – Адам ата перзентіндегі» Қабыл,  М.Әуезовтің «Абайында» (режиссері Ә.Мәмбетов) - Керім, Ғ.Мүсіреповтің «Махаббат дастанында» (реж. Қ.Сүгірбеков) - Қарабай, Шахимарденнің «Томирисінде» (реж. Т. әл-Тарази) - Ардашир, М.Задорновтың «Күйеуіңізді сатыңызшы» мұңлы комедиясында (реж. О.Кенебаев) Андрей  Васильевич, Г.Гауптманның «Ымырттағы махаббатында» (реж. Р.Андриасян) профессор Вольфганг, Гогольдің «Үйленуінде» (реж. М.Захаров) Жевакин  секілді  бейнелері актердің көп жылғы ізденістері мен шеберлігінің нәтижесі. Бұл рөлдер  оның биік сахна мәдениетін, сахналау қимыл–әрекет пен ойды  ұштастыра, қатар алып жүре алатын  шебер екендігін көрсетті. Енді актердің  ұлттық классикадан «Махаббат дастанындағы» Қарабай ролін қарастырып көрелік.

Ғ.Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш-Баян сұлуы» қара шаңырақ репертуарынан түспей келе жатқан  қойылымдардың бірі. Қазақ режиссурасының талантты өкілі, ерте дүние салған Қ.Сүгірбековтің бұл қойылымының репертуарда болуы өте орынды және бұл өзі шешімі өзгеше қойылым. Спектакльде  адамдардың қилы тағдырлары суреттелген.  Қазақ халқының  болмысы, сол кездегі қоғамдағы қазақ әйелдерінің басындағы аянышты халі, мұң-шері, арманы, жастар арасындағы, не болмаса ата-ананың балаға деген махаббаты, мейірімділік пен тасбауырлық, тектілік пен тексіздік секілді  өзекті мәселелер қойылымның негізгі идеясына арқау болады.

Қойылымда актер Қарабай сараң, қызғаншақ, дүниеқоңыз, өркөкірек; жесірді зарлатып, жетімді жылататын жауыздығын жақсы аша білді. Бұл ретте актер өзінің сыртқы және ішкі болмысымен кейіпкер характерін жақсы көрсете білді.  Актердің ерекшелігі - әдеби кейіпкерлерді театрлық өнерге бейімдеп, көрермен көкірегінен мәңгі өшпес орын алатындай бейне етіп шығара білуінде. Қойылымда Жесір Мақпал мен  Жетім Қозы айдалада жападан жалғыз қалып, зардап шегіп күн кешеді. Әділдік пен махаббатты аңсаған екі жастың ортасына  Қодардың түсуі, оның  іс-әрекетінің жүзеге асуына Жантықтың от қойып оқиғаны шиеленістіруі үлкен трагедия.

Спектакльдегі кесек тұлға – Қарабай рөлінде Бақтияр Қожа. Спектакль басталған кезде Қарабайдың сахнаға шыққан алғашқы кезі өте әсерлі. Түсінде қалың қол көрген Қарабай сахнаға мең-зең қалыпта шығады. Актердің осы кездегі психологиялық күйзелісі өте шынайы, еш боямасыз.  Қарабайдың жанына  тек малының амандығы ғана тыныштық сыйлай алады. Осы сахнада актер  өзінің монологын  психологиялық тұрғыда Қарабайдың ішіндегі арам ойын жете түсініп, әсерлі жеткізді. Сахнаға Жантықтың шығуы спектакльдегі тартысты одан әрмен шиеленістіре түседі. Жантық пен Қарабай арасындағы қарым-қатынас та жақсы ашылған. Актердің сахнадағы құралы өзі десек, актер өзінің ішкі және сыртқы болмысын пайдалана отырып Қарабай бейнесін жоғары дәрежеде сомдап шықты.

Баяндай қызын қор қылған Қарабайдың жауыздығы оның сахнадағы әрбір іс- қимылы арқылы көзге оттай басылады. Баянның Қодар шапқан малды кері алып келген  сахнасында қызы әкесіне жүгіріп барып құшақтамақшы болған  кезінде Қарбайдың  теріс айналып кетіп,  малын  «түгел ме?» деп сұрайтын сахнасы өте әсерлі әрі нанымды. Баянды қолында малы жоқ жалқы жігіт Қозыға қосуға қарсы болып, қалың мал берем деген Қодармен сөз байласуы да сол дүниеқоңыздықтың белгісі

«Жетпіс жыл бағып, жеті жапырағына тісі тимеген», мыңғырған малдың пайдасын, қызығын көрмеген Қарабай мал үшін өз жанын беруге де даяр.  Малдан басқа ойы жоқ, асқан сараң, бұзық ниетті, мейірімсіз  тас бауыр жан. Бұны біз Б.Қожаның Қарабай образын сомдағандағы бейнесінен анық көреміз. Қарабайға жабысқан дерт психологиялық ауру. Айналасындағы елдің бәрі оның малына көз тігіп, қызығып, талап алуға дайын тұрған қасқырдай көрінеді.  «Қарбайдікі дегенде бұл жұрттың қызықпайтыны болсайшы! Ел ме екен осы? Жау емес пе анталап торып тұрған.... Адыра қалсын, бүйтіп ел болғаны!... Қайран қолдан-қолға таланғалы тұрған иесіз дүниелік» деп зар қаққан Қарабай ақыры жындануға да жетеді.

Театр сахнасында белгілі бір рөлді орындай отырып актер өзін сол кейіпкермен теңестіретіні бар. Қарабай осындай дәрежеге жеткен рөл. Бұл актердің көп жылдық көркем тәжірибесінің  де нәтижесі деуге болар. Ол өз ойынымен залмен көзге көрінбейтін қарым-қатынас  орната алды.

«Үйлену»

Б.Қожаның соңғы рөлдеріне зер салғанда, ойын өрнегінің әр қилы, әр планды актер екенін тани түсесіз. Көрнекті режиссер, театрдың көркемдік жетекшісі Есмұхан Обаев сахналаған «Жүрейік жүрек ауыртпай...» драмасында ол ынжық, ез ұлдың бейнесін қаншалықты көркем қисындаса, Гогольдің «Үйленуіндегі» Жевакині соншалықты аяныш тудырады. Ал Т.Жүженоғлының «Көшкін» драмасындағы (реж.А. Кәкішева) Шал мүлдем басқа өлшемдегі адам. Ол шындық үшін, ұрпағы үшін күресетін мықты адам.

«Көшкін»

Бүгінде қара шаңырақ театрдың орта буынындағы мықтылардың бірі Бақтияр Қожа кино өнерінде де жақсы танымал. «Тоғысқан тағдырлар», «Шегіртке» телехикаяларындағы Сапар, Ескендір Шыңғысов, «Офицер мырзалар» фильміндегі Нұрәлі Асланбеков, сондай-ақ «Сталинге хат», «Алқызыл қоян туралы аңыз» көркем фильмдеріндегі  рөлдері актердің киноэкранда шыққан биіктері. Таланты мен көркемдік ізденістері қызғылықты, сахна сәнін келтіретін үлкен шебер, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Бақтияр Қожаны алдағы уақытта да  жаңа да мазмұнды рөлдерде көрейік .

 

Салтанат Әбілғазиева,

Т.Жүргенов атындағы Өнер академиясы

театртану факультетінің 4 курс студенті

Алия Arsik
18 ақпан 2013, 13:16
4008

Загрузка...
Loading...

Пікірлер

Керемет портрет жасапсыз Салтанат Бахтияр аға турасынан кеңінен біліп қалдым Театр туралы кәсіби театртанушынын жазбасы бірден көзге шалынады Екпіннен, басқа да газет беттері арқылы Шығармашылығыңыз жақсы бағытта келе жатқанын аңғардым Шүкір Тек Сәттіліктер тілеймін
Бақтияр Қожа! Атың да өнерің де бір кемеліне келіп, ата-бабаң арманын алыс қияларға самғатқан сайыпқыран тұлға болып қалыптасқаның шынайы һәм ғибрат тұсың екені хақ! Жүзің жайдарлы, сезімің сырлы өнерің қырлы болсын! Бақ пен байлықты кеудеңе жапсыра бермей халқыңмен һәм шәкірттеріңмен бөлісі білгін.
Екпін блогері профессор Құрсабаев Мұхамедрахим
Бақтияр Қожа. Аты затына сай еліміздің бетке ұстар актерлерінің бірі деп ауыз толтыра айта аламын.

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

О проститутках, ЗППП и других сексуальных страстях

О проститутках, ЗППП и других сексуальных страстях

У меня обширный сексуальный опыт, и я этим не хвастаюсь. Будь у меня возможность, променял бы это всё на одного партнёра. Но так как с личной жизнью не заладилось, а секс я очень люблю, то приходилось изворачиваться.
bez_prav
18 окт. 2017 / 18:01
Маргулан Сейсембаев: Об идеальных учителях, финской модели обучения и дисциплине

Маргулан Сейсембаев: Об идеальных учителях, финской модели обучения и дисциплине

Крупнейшая частная школа осознала, что внедрять финскую модель в чистом виде в Казахстане, не имеет смысла. Нельзя давать детям свободу без "идеальных" учителей.
Zhumanova
сегодня / 8:18
  • 3803
  • 6
Я помню тот день, когда мне позвонили друзья и сообщили: «Она выходит замуж». Часть 2

Я помню тот день, когда мне позвонили друзья и сообщили: «Она выходит замуж». Часть 2

Я знал дату свадьбы. За неделю до свадьбы в соцсети "Вконтакте" на все мои последние фото, был проставлен лайк с её профиля. Сердце забилось сильнее. В душе загорелась наивная, крошечная надежда.
Dominator-kz
17 окт. 2017 / 15:41
Льготное кредитование для молодежи Алматы. Не хоромы, но для начала неплохо

Льготное кредитование для молодежи Алматы. Не хоромы, но для начала неплохо

Если вам нет 35 лет и у вас нет своего жилья, то есть интересная гос.программа. Нишевая программа - молодые семьи Алматы до 35 лет, семья - это как минимум 2 супруга без детей.
DanaJarlygapova
19 окт. 2017 / 16:21
Мой парень – «тиран». Почему я вступила в такие отношения?

Мой парень – «тиран». Почему я вступила в такие отношения?

История из моей жизни. Я вспоминаю эти отношения и сама не могу понять - как так произошло? А дело в том, что вы и сами не заметите. Это наступает плавно и динамично.
Altynai_JA
18 окт. 2017 / 14:17
Доверяют ли граждане Казахстана полицейским? Социальный опрос

Доверяют ли граждане Казахстана полицейским? Социальный опрос

Борьба с оборотнями в погонах идёт не один год, но без особого эффекта. Это даёт повод подробнее поговорить о нашей полиции и её проблемах. Как относятся к полицейским казахстанцы?
voiceQZ
20 окт. 2017 / 18:42
  • 2571
  • 41
Сказ об офисных планктонах. А какой работник ты?

Сказ об офисных планктонах. А какой работник ты?

Я проработала во многих компаниях и повстречала очень много разных интересных людей. Исходя из моих наблюдений, могу описать несколько категорий работников. Может, речь пойдет о ком-то из вас…
Altynai_JA
18 окт. 2017 / 17:51
  • 1990
  • 20
«Автобусная неделя». Выдержит ли аким Шымкента давку в общественном транспорте?

«Автобусная неделя». Выдержит ли аким Шымкента давку в общественном транспорте?

Аким Шымкента Габидулла Абдрахимов нашёл решение накопившихся проблем городского транспорта. Все ключевые работники акимата некоторое время будут сами ездить на автобусах.
openqazaqstan
18 окт. 2017 / 10:53
  • 1937
  • 36
Аркадий Волож привел в Казахстан «Яндекс.Лицей». Плакать или радоваться?

Аркадий Волож привел в Казахстан «Яндекс.Лицей». Плакать или радоваться?

"Яндекс.Лицей" зашел в казахстанские школы. План - учить бесплатно программированию, формировать себе кадры и выйти на мощность 10 тысяч школьников в год.
Zhumanova
18 окт. 2017 / 8:36
  • 1776
  • 17