Тікелей эфир

Сахна сәні: Бақтияр Қожа

Бақтияр Қожа Өзбекстанның Ортақ Шыршық (Ташкент облысы) өңірінде дүниеге келген. Балалық балғын шағын сол өлкеде өткізеді. Өнердегі алғашқы қадамын Қызылорда өңірінде Жаңақорған ауданында көркемөнерпаздар ұжымында бастайды. Өнер қуып Алматыға келген ол М.Әуезов атындағы театрдың актерлік студиясын аяқтаған соң 1980 жылы  Ғ.Мүсірепов атындағы Балалар мен жасөспірімдер театрының актерлік құрамына қабылданды. Дарынды жас осы сахнада ұлттық, орыс  және дүниежүзілік драматургия бойынша қойылған спектакльдерде басты рольдер  орындай бастады. Бұл ретте, әсіресе, Шекспирдің «Дуалы түнгі думанында» - Оберон, А.Чеховтың «Шағаласында» - Треплев,  О.Бөкейдің «Жетім ботасында» - Тасжан,  И.Сапарбаевтың «Ауылдан келген аруында» - Қаражан  бейнелері театр сыншылары тарапынан жоғары баға алып, көрермен көңілінен шықты. Актердің республикалық  Н.Сац атындағы орыс Балалар мен жасөспірімдер театрының «Даладағы екеу» (Қ.Ысқақ, Ш.Құсайынов) спектаклінде сомдаған Жорабаев рөлі сәтті болды.

Бақтияр Қожа 1993 жылдың басында Қазақ Мемлекеттік М.Әуезов атындағы академиялық драма театрына ауысты. Содан бері осы сахнада  өнер көрсетіп келеді. Оның бұл театрдағы алғашқы жақсы табысы «Медея» спектаклінде (Еврипид, режиссері А.Пашков) Ясон бейнесін шығаруы болды. Жас актердің бұл спектакльде Фарида Шәріпова, Бикен Римова, Жұмабай Медетбаев сынды үлкен шеберлермен  сахна серіктес болды. Әсіресе, спектакль бойы Ф.Шәріповадай хас шебермен ойын көрсетуі үлкен тәжірибе еді.  Жас актер Ясон бейнесі үшін М.Әуезов театрының алғашқы «Театр көктемі-95» фестивалінде  «ер адам ролін үздік орындағаны үшін» жүлдесін жеңіп алды.

Спектакльдердің дүниеге келуі ретімен айтар болсақ, қазақ режиссурасының талантты өкілі, марқұм Қайрат Сүгірбеков қойған М.Жұмабаевтың «Шолпанның күнәсінде» - Сәрсен, А .Чеховтың «Шағаласында» (режиссері Б.Атабаев) - Тригорин, К.Әшірдің «Қабыл – Адам ата перзентіндегі» Қабыл,  М.Әуезовтің «Абайында» (режиссері Ә.Мәмбетов) - Керім, Ғ.Мүсіреповтің «Махаббат дастанында» (реж. Қ.Сүгірбеков) - Қарабай, Шахимарденнің «Томирисінде» (реж. Т. әл-Тарази) - Ардашир, М.Задорновтың «Күйеуіңізді сатыңызшы» мұңлы комедиясында (реж. О.Кенебаев) Андрей  Васильевич, Г.Гауптманның «Ымырттағы махаббатында» (реж. Р.Андриасян) профессор Вольфганг, Гогольдің «Үйленуінде» (реж. М.Захаров) Жевакин  секілді  бейнелері актердің көп жылғы ізденістері мен шеберлігінің нәтижесі. Бұл рөлдер  оның биік сахна мәдениетін, сахналау қимыл–әрекет пен ойды  ұштастыра, қатар алып жүре алатын  шебер екендігін көрсетті. Енді актердің  ұлттық классикадан «Махаббат дастанындағы» Қарабай ролін қарастырып көрелік.

Ғ.Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш-Баян сұлуы» қара шаңырақ репертуарынан түспей келе жатқан  қойылымдардың бірі. Қазақ режиссурасының талантты өкілі, ерте дүние салған Қ.Сүгірбековтің бұл қойылымының репертуарда болуы өте орынды және бұл өзі шешімі өзгеше қойылым. Спектакльде  адамдардың қилы тағдырлары суреттелген.  Қазақ халқының  болмысы, сол кездегі қоғамдағы қазақ әйелдерінің басындағы аянышты халі, мұң-шері, арманы, жастар арасындағы, не болмаса ата-ананың балаға деген махаббаты, мейірімділік пен тасбауырлық, тектілік пен тексіздік секілді  өзекті мәселелер қойылымның негізгі идеясына арқау болады.

Қойылымда актер Қарабай сараң, қызғаншақ, дүниеқоңыз, өркөкірек; жесірді зарлатып, жетімді жылататын жауыздығын жақсы аша білді. Бұл ретте актер өзінің сыртқы және ішкі болмысымен кейіпкер характерін жақсы көрсете білді.  Актердің ерекшелігі - әдеби кейіпкерлерді театрлық өнерге бейімдеп, көрермен көкірегінен мәңгі өшпес орын алатындай бейне етіп шығара білуінде. Қойылымда Жесір Мақпал мен  Жетім Қозы айдалада жападан жалғыз қалып, зардап шегіп күн кешеді. Әділдік пен махаббатты аңсаған екі жастың ортасына  Қодардың түсуі, оның  іс-әрекетінің жүзеге асуына Жантықтың от қойып оқиғаны шиеленістіруі үлкен трагедия.

Спектакльдегі кесек тұлға – Қарабай рөлінде Бақтияр Қожа. Спектакль басталған кезде Қарабайдың сахнаға шыққан алғашқы кезі өте әсерлі. Түсінде қалың қол көрген Қарабай сахнаға мең-зең қалыпта шығады. Актердің осы кездегі психологиялық күйзелісі өте шынайы, еш боямасыз.  Қарабайдың жанына  тек малының амандығы ғана тыныштық сыйлай алады. Осы сахнада актер  өзінің монологын  психологиялық тұрғыда Қарабайдың ішіндегі арам ойын жете түсініп, әсерлі жеткізді. Сахнаға Жантықтың шығуы спектакльдегі тартысты одан әрмен шиеленістіре түседі. Жантық пен Қарабай арасындағы қарым-қатынас та жақсы ашылған. Актердің сахнадағы құралы өзі десек, актер өзінің ішкі және сыртқы болмысын пайдалана отырып Қарабай бейнесін жоғары дәрежеде сомдап шықты.

Баяндай қызын қор қылған Қарабайдың жауыздығы оның сахнадағы әрбір іс- қимылы арқылы көзге оттай басылады. Баянның Қодар шапқан малды кері алып келген  сахнасында қызы әкесіне жүгіріп барып құшақтамақшы болған  кезінде Қарбайдың  теріс айналып кетіп,  малын  «түгел ме?» деп сұрайтын сахнасы өте әсерлі әрі нанымды. Баянды қолында малы жоқ жалқы жігіт Қозыға қосуға қарсы болып, қалың мал берем деген Қодармен сөз байласуы да сол дүниеқоңыздықтың белгісі

«Жетпіс жыл бағып, жеті жапырағына тісі тимеген», мыңғырған малдың пайдасын, қызығын көрмеген Қарабай мал үшін өз жанын беруге де даяр.  Малдан басқа ойы жоқ, асқан сараң, бұзық ниетті, мейірімсіз  тас бауыр жан. Бұны біз Б.Қожаның Қарабай образын сомдағандағы бейнесінен анық көреміз. Қарабайға жабысқан дерт психологиялық ауру. Айналасындағы елдің бәрі оның малына көз тігіп, қызығып, талап алуға дайын тұрған қасқырдай көрінеді.  «Қарбайдікі дегенде бұл жұрттың қызықпайтыны болсайшы! Ел ме екен осы? Жау емес пе анталап торып тұрған.... Адыра қалсын, бүйтіп ел болғаны!... Қайран қолдан-қолға таланғалы тұрған иесіз дүниелік» деп зар қаққан Қарабай ақыры жындануға да жетеді.

Театр сахнасында белгілі бір рөлді орындай отырып актер өзін сол кейіпкермен теңестіретіні бар. Қарабай осындай дәрежеге жеткен рөл. Бұл актердің көп жылдық көркем тәжірибесінің  де нәтижесі деуге болар. Ол өз ойынымен залмен көзге көрінбейтін қарым-қатынас  орната алды.

«Үйлену»

Б.Қожаның соңғы рөлдеріне зер салғанда, ойын өрнегінің әр қилы, әр планды актер екенін тани түсесіз. Көрнекті режиссер, театрдың көркемдік жетекшісі Есмұхан Обаев сахналаған «Жүрейік жүрек ауыртпай...» драмасында ол ынжық, ез ұлдың бейнесін қаншалықты көркем қисындаса, Гогольдің «Үйленуіндегі» Жевакині соншалықты аяныш тудырады. Ал Т.Жүженоғлының «Көшкін» драмасындағы (реж.А. Кәкішева) Шал мүлдем басқа өлшемдегі адам. Ол шындық үшін, ұрпағы үшін күресетін мықты адам.

«Көшкін»

Бүгінде қара шаңырақ театрдың орта буынындағы мықтылардың бірі Бақтияр Қожа кино өнерінде де жақсы танымал. «Тоғысқан тағдырлар», «Шегіртке» телехикаяларындағы Сапар, Ескендір Шыңғысов, «Офицер мырзалар» фильміндегі Нұрәлі Асланбеков, сондай-ақ «Сталинге хат», «Алқызыл қоян туралы аңыз» көркем фильмдеріндегі  рөлдері актердің киноэкранда шыққан биіктері. Таланты мен көркемдік ізденістері қызғылықты, сахна сәнін келтіретін үлкен шебер, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Бақтияр Қожаны алдағы уақытта да  жаңа да мазмұнды рөлдерде көрейік .

 

Салтанат Әбілғазиева,

Т.Жүргенов атындағы Өнер академиясы

театртану факультетінің 4 курс студенті

Алия Arsik
18 ақпан 2013, 13:16
3833

Загрузка...
Loading...

Пікірлер

Керемет портрет жасапсыз Салтанат Бахтияр аға турасынан кеңінен біліп қалдым Театр туралы кәсіби театртанушынын жазбасы бірден көзге шалынады Екпіннен, басқа да газет беттері арқылы Шығармашылығыңыз жақсы бағытта келе жатқанын аңғардым Шүкір Тек Сәттіліктер тілеймін
Бақтияр Қожа! Атың да өнерің де бір кемеліне келіп, ата-бабаң арманын алыс қияларға самғатқан сайыпқыран тұлға болып қалыптасқаның шынайы һәм ғибрат тұсың екені хақ! Жүзің жайдарлы, сезімің сырлы өнерің қырлы болсын! Бақ пен байлықты кеудеңе жапсыра бермей халқыңмен һәм шәкірттеріңмен бөлісі білгін.
Екпін блогері профессор Құрсабаев Мұхамедрахим
Бақтияр Қожа. Аты затына сай еліміздің бетке ұстар актерлерінің бірі деп ауыз толтыра айта аламын.

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Казком берет комиссии за оплаты по карте. Почему на это закрывают глаза Visa и MasterCard?!

Казком берет комиссии за оплаты по карте. Почему на это закрывают глаза Visa и MasterCard?!

Покупаешь в супермаркете продукты на 5000 тенге и банк забирает себе еще 30-50 тенге. То есть, продукты обошлись уже не в 5000, а в 5050 тенге.
ValentinaVladimirska
25 мая 2017 / 22:56
  • 14089
  • 30
Вырубка деревьев в Алматы под БРТ. Проект уже нанес городу экологический ущерб

Вырубка деревьев в Алматы под БРТ. Проект уже нанес городу экологический ущерб

Как ранее уже сообщалось из-за строительства БРТ в Алматы пострадают значительное количество деревьев. На прошлой неделе вырублены первые вязы и клён, - под расширение проезжей части на улице...
SKYFALL
24 мая 2017 / 17:20
  • 12658
  • 18
Узаконенное варварство в стране, принимающей «EPXO». Еще далеко нам до «топ-30 развитых стран»

Узаконенное варварство в стране, принимающей «EPXO». Еще далеко нам до «топ-30 развитых стран»

В продвинутых государствах едва ли поймут, почему в столь развитом, успешном и преуспевающем Казахстане от имени и по заданию властей творятся такие зверства над животными.
openqazaqstan
24 мая 2017 / 12:12
  • 11046
  • 102
Системная коррупция стала главной угрозой для Казахстана. У нас воруют миллиардами

Системная коррупция стала главной угрозой для Казахстана. У нас воруют миллиардами

Коррупционные отношения вышли на такой уровень, что они уже начинают дискредитировать всю систему управления.
openqazaqstan
26 мая 2017 / 13:45
  • 8643
  • 34
Пока полицейские будут прощать, им будут бить и по чести, и по лицу

Пока полицейские будут прощать, им будут бить и по чести, и по лицу

Судья Алмалинского районного суда Куаныш Арипов ломает стереотипы отношения граждан к представителям Фемиды. Напавшему на полицейского экс-сотруднику алматинского акимата он назначил наказание выше...
Mirogloff
24 мая 2017 / 16:41
  • 4116
  • 9
Начинаю понимать, почему большинство разводов приходится на время беременности

Начинаю понимать, почему большинство разводов приходится на время беременности

У него нет растяжек на теле, его не тошнит и не рвет, у него не расходятся кости таза, нет тяжести при ходьбе, его по органам никто изнутри не пинает. Как тяжело выдержать 9 месяцев мужику, бедные...
idol_true
26 мая 2017 / 16:52
  • 3647
  • 95
Аблязов загробным голосом декларирует «ДВК-2». Монолог обиженного человека

Аблязов загробным голосом декларирует «ДВК-2». Монолог обиженного человека

Последний монолог Аблязова о «продолжении борьбы с режимом» и «ДВК-2», при всём желании, не выглядел как какой-то политический манифест.
openqazaqstan
25 мая 2017 / 13:53
  • 3432
  • 86
«114» на связи: актуальные вопросы о Рамадане

«114» на связи: актуальные вопросы о Рамадане

Можно ли держать Оразу только три дня? Необходимо ли удалиться из социальных сетей во время поста? - на эти и другие вопросы отвечает исламовед Шерзод Пулатов.
lyalusha
27 мая 2017 / 8:30
  • 3268
  • 4
Я могла простить Америке ее неидеальность, но никак не фальшь

Я могла простить Америке ее неидеальность, но никак не фальшь

Прошло 8 лет, с тех пор как я живу в этой стране, но всего лишь год, как я увидела ее во всей красе. Моя жизнь тоже стала похожей на эту страну, с виду идеальная, успешная, но внутри пустая.
stervastyle
26 мая 2017 / 6:38