Тікелей эфир

Жомарт Зейнәбіл мен оның кейіпкерлері

Жомарт Зейнәбіл Әтенұлы 1969 жылы 16 мамырда Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Тартоғай ауылында дүниеге келген. Бала кезден өнерге жақын болған Жомарт 1990 жылы Т.Жүргенов атындағы театр және көркемсурет институтының актерлық бөліміне түсіп, 1994 жылы тәмамдап шығады. Сол жылы жолдамамен Ғ.Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер театрында актер болып қызмет істеп келе жатыр.

Зейнәбіл балалар мен жасөспірімдер театрының актері, бүгінде қазақ киносында өз қолтаңбасын қалдырып, жұртшылықтың ыстық ілтипатына бөленіп келе жатқан актер. Оның шығармашылық өмірбаянынан әсіресе театр сахнасында ойнаған рөлдері Д.Саламат «Ғайыптағы мәңгілік махббат сазы» - Досым, Ғ.Мүсірепов «Қыз Жібек» - Қосаба жігіт, Э. Де Филиппо «Цилиндр» - Аугустино Мускарельо, О.Иманжонов «1001 күн» - Ибн Малғұн, Д.Исабеков «Ескерткіш операциясы» - Есіркепов, С.Жүнісов «Тұрымтайдай ұл еді» - Шарыш, Дж.Патрик «Кемпірден қалай құтыламыз» - Рудольфо, Т.Теменов «Мулен ружға шақыру» - Сембин, В.Ежов «Бұлбұлдар түні» - Тимофеев, М.Байджиев «Тұншыққан сезім» - Ескендір, Б.Мұқай «Шындық детекторы» - Ботан Сарманов сияқты т.б. Солардың ішінен көзіміз көріп, қол жеткізген рөлдерінің бірі Иран-Ғайыптың «Қорқыттың көрінде» - Қорқыт, О.Бөкейдің «Атау-кересінде» - Таған бейнелері айрықша айтып өткенге не жетсін.

Ж.Хаджиев режиссурасымен сахнаға қойылған келесі бір спектакль Иран-Ғайыптың «Қорқыттың көрі» пьесасы. Поэтикалық тілмен жазылған бұл туындыда ойнау актерден үлкен шеберлікті талап ететіні мәлім. Қорқыт рөлінде ойнаған Ж.Зейнәбіл спектакльдің алғашқы сахнасынан бастап, терең ойға батқан Қорқытты аса салмақты да, сабырлы етіп бейнеледі. Оның уілдеп тұрған ағаштан қобыз жасауы да сенімді. Әр дыбысқа үнсіз құлақ түріп, ұзақ отырып күй шығаратын тұстарында шығармашылық адамға тән белгілерді көрсете алған. Өмірдің мағынасын іздеп, ел кезген Қорқыттың өлімнен қашуы өмірдің мәнін іздеуде екендігін дұрыс ұқтырған.

Философиялық мағынаға толы «Қорқыттың көрі» спектаклінің әр сахнасы терең ойға жетелейді. Соның бірі Әзірейілге жанын бергісі келмеген Қорқыт өзі үшін кім жанын беретінін сұраған кезде ата-анасы бас тартады. Сонда сүйген жары Қорқыт үшін жанын қиюға әзір екенін айтады. Бұдан махаббаттың беріктігін аңғаруға болады. Спектакльдің соңында Қорқыт адамның мәңгі жасамайтынын, тек өнердің мәңгілікке екенін ұғады. Соны түсінген кезде Қорқыттың түрі шаттыққа толып, өмірдің мағынасын ұққанына разылық сезімін тағы күй тартумен білдіреді.

Ғ. Мүсірепов атындағы академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының репертуарынан елеулі орын алып, көпшілік қауымның көңілінен шыққан спектакльдің бірі Оралхан Бөкейдің «Атау кере» повесі негізіндегі драма. Бүгінгі замандастарды ойға жетелейтін психологиялық толғанысқа толы бұл спектакльдің режиссері Н.Жақыпбай повесте қозғалатын әлеуметтік мәні терең бірнеше оқиғаның біреуін ғана таңдап алып, яғни ғасыр дертіне айналып, адамның азғындық жолға түсуіне себепкер болатын ішімдіктің қасіретін сахнадан көрсете алды. Повесті сахналық жүйеге түсірген Мұхамед Ахмет-Төре автордың өзіне тән стилін сақтай отырып, режиссер талабына сай ықшам да, түсінікті инсценировка жасай алуы, спектакльдің сәтті шығуының негізгі кілтіне айналды. Н.Жақыпбай шығарманың көркемдік-идеялық мазмұнын терең барлаумен бірге, ондағы әрекеттің даму логикасына қарай кейіпкерлердің сахналық мақсаттарын дәл белгілеген. Спектакль кейіпкерлердің ішкі ойына, олардың дүниетанымы мен сана сайысына құрылған. Содан болар спектакль басталған сәтінен-ақ көрермендерін бірден баурап, оқиға иіріміне тартып әкетеді.

Шымылдық ашылғанда иен таудың бауырына қоныс тепкен жалғыз үй көзге оттай басылады. Бұғы мүйізіне ұқсас ағаштармен қоршалған бұл үйдің маңы өте ұқыпты жиналып, иелерінің талғамы мен тиянақтылығынан хабардар етіп тұрғандай. Режиссер идеясын қалтқысыз ұққан жас суретші Д.Қазақбаев қойылым декорациясын шартты түрде келісті шешкен. Мұнда кеңістік те, қозғалыс та мол. Жалпы сахнаның құрылысы мен жасалуында шығарманың өзіндік ерекшелігі, актерлердің әрекет жасау жағдайы қатты ескерілген.

Сахнадағы барлық қимыл-қозғалыс, мизансценалар, жарық пен музыка да режиссерлік ой-тұжырымды жүзеге асыруға бағындырылған. Спектакльдің өн бойында оқтын-оқтын естіліп тұратын араның ызыңы автордың философиялық ойын жеткізудің амалы ретінде дұрыс пайдаланылған.

Спектакльдің басты табысы актерлердің ойыны десек артық айтқандық емес. Әсіресе қойылымның динамикалық өрбуіне арқау болып отырған Нүрке ананың рөлін ҚР халық артисі Роза Әшірбекова шебер ойнады. Орындаушы қарт ананың сезім байлығын көкірек көрегендігін, қас пен қабақтың сыр ұғатын ұшқырлығын, әрбір психологиялық тебіреністен туатын көңіл-күй ерекшелігін нанымды бейнеледі. Орындаушы ойынында Нүркенің қазақ еліне келін боп түскен сәтін еске ала тебіренуі, баласы Еріктің тас жүрек мейірімсіздігіне налуы, келіні Айнаны қызындай жақсы көруі, маскүнемге айналған Тағанға қамқорлық көрсетуі, аяғын баса алмай төсекке таңылып отырса да бес уақыт, бес намазын қалт жібермей Аллаға құлшылық етуін табиғи түрде шынайы бедерледі. Түйіндеп айтқанда, Р.Әшірбекова Нүркені тек бір отбасының тұтқасы емес, бүкіл халықтың болашағына жаны күйетін ел анасы тұғырына көтере алады.

Рас, режиссер бұл кейіпкерді спектакльдің алтын қазығына айналдыра білген. Нүркені аралар шағып қайтыс болатын сахнасында режиссер Айнаға жоқтау айттыртып ұлттық дәстүр жаңғыртуы құптарлық тапқан. Дегенмен әлі де режиссер тарапынан ұлттық ізденіс жетіспей қалған тәрізді. Себебі басқа болса да, келін болған күннен бастап сүйген жарын ғана емес, оның дінін, тілін, салт-дәстүрін қадірлеп, көп көңілінен шыға білген Нүрке ана атау-кере суын ішіп, өмірмен қоштасар кезде әуелі құран оқып, іле-шала өз тілінде Аллаға жалбарынып, шоқына жөнелуі келіні Айнаны есінен тандыра жіберетін повесте өте әсерлі суреттелген. Дәл осы тұста автордың философиялық үлкен ойы түйінделген. Оған ана сүтімен бойға дарыған туған тіл мен діннің құдіреті ғана емес, адам табиғатының құпия сыры мен санаға бағынбайтын тылсым күштің көрінісі бар. Спектакльде аталмыш сахна қуатының кемшін түсуі О.Бөкейдің философиялық ойынын өз мәресіне көрінбей қалғандығынан туындаған.

Бүкіл қазақ халқының өміріне судай сіңіп алған ішімдіктің қатерлі дерттей іштей үңгіп, үлкен кеселге айналып кеткендігін аса маңызды әлеуметтік мәселе ретінде көтере білген автор идеясын дөп басқан режиссер де сахнадан осы жәйді толғай алды. Ол спектакльдің орталық кейіпкері Тағанның тағдыры арқылы ішімдіктің соңына түсіп ақыл-есін жия алмай жүрген кейбір қандастарымыздың өмірін көз алдыңа әкеліп, қазіргі күнде де арақпен күресті мәселесін алға тартады. Маскүнемге айналған Таған рөліндегі Жомарт Зейнәбіл өз кейіпкерінің тұманданған санасының біртіндеп оянып, ішкі жан-дүниесіндегі сезімдік құбылыстардан туындап жатқан өзгерістер процесін қалтқысыз бейнелей алды.

Спектакльлдің алғашқы сахнасында Еріктің соңынан бір жұтым арақ үшін еріп, құлқынның құлына айналған Тағанның аяқ-қолын өзіне бағындыра алмай, адамдық болмыстан жұрдай азғындап кеткенін актер әрбір қимыл-қозғалысымен, іс-әрекеті арқылы иланымды берді. Ерік үйінің табалдырығын аттап Нүрке ана мен Айнаның қамқорлығына бөленгеннен кейінгі Тағанның ішкі әлемінде әлдеқандай бір күштің біртіндеп бас көтере бастағанын актер бет-әлпеті мен жүріс-тұрысынан таныта алды. Адам санатына қосылудың негізгі тетігі арақты ауызға алмау екендігі санасына жеткен кезде, Еріктің арбауына түскен Таған ескі әуеніне қайта басып есінен танғанша ішіп жығылады. Ақылы оралып, айыққан соң тұңғыш рет өзінен түңіліп өлуге бел байлайды. Режиссерлік интерпретацияда спектакльдің шарықтау шегі болып саналатын бұл сахнада дарға асылған Тағанды яғни Айна құтқарып қалады. Дәл осы сахнада ажал тырнағынан аман Тағанның екінші өмірі басталғанына режиссер мән берген. Тағанның Айна (Айгүл Иманбаева) алдында толғана сөйлеп ақтарылып, оған гүл ұсынып махаббат сезімін білдіруі, екеуінің үнсіз ұғысулары лирикалық тұрғыда әсерлі шешілген. Ең бастысы рух пен ерік-жігер арпалысын нәпсіге қарсы қойып, адам ниет етсе кез келген уақытта өзін жеңе біледі деген ойды айқын аңғарта алған.

Бүгінде көгілдір экран арқылы жүріп жатқан сериалдарда өз бейнесін қалдырып жүрген актер. Оның әрбір кейіпкер сомдауы, жан-жүрегінің елегінен шығады. Әттең-ай дейтініміз осындай өнерлі ағаларымыздың атақ-дәрежесінің жоқтығы. Талай жылдан бері театрда ойнап, теледидар арқылы көрерменге танымал болған Жомарт Әтенұлы Зейнәбілдің осындай шығармашылығы көп болғай демекпін.


Гүлназ Әділғалиқызы,

өнертанушы


Алия Arsik
12 ақпан 2013, 12:59
3151

Загрузка...
Loading...

Пікірлер

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Мой дом – не гостиница. Я не останавливаюсь у своей родни, потому что знаю, что это такое

Мой дом – не гостиница. Я не останавливаюсь у своей родни, потому что знаю, что это такое

Наступил долгожданный момент и мы смогли заселиться в собственную квартиру. А потом началось... Все знакомые, родственники, даже коллеги и соседи родителей вспомнили о нашем существовании.
Idealovnet
14 окт. 2017 / 20:38
  • 8134
  • 78
Работа на EXPO. «Улыбайтесь, вы – лица Казахстана»

Работа на EXPO. «Улыбайтесь, вы – лица Казахстана»

Продление перерывов, втыки от менеджеров, борьба за стенды, кучкования, как мы друг-друга прикрывали, защищали от гостей. Все эти события доставляли радость, и каждый день на работу я приходила...
madiNAtty
14 окт. 2017 / 22:34
  • 5546
  • 22
Молчание Бозумбаева. Как «бензиновые короли» диктуют государству свои правила игры

Молчание Бозумбаева. Как «бензиновые короли» диктуют государству свои правила игры

Произошедшая в сентябре одновременная остановка двух казахстанских НПЗ из трёх и последовавший за этим топливный кризис – это для Казахстана уже не ново. История повторяется каждый год.
openqazaqstan
11 окт. 2017 / 16:32
  • 4337
  • 44
«Что дали задом?» Родительский чат в WhatsApp покорил Интернет

«Что дали задом?» Родительский чат в WhatsApp покорил Интернет

Чат дагестанских родителей в WhatsApp стал популярным в Интернете. Кто-то записал общение родителей в мессенджере и после опубликовал в Твиттере.
tala03
12 окт. 2017 / 15:10
  • 3027
  • 11
«Bank RBK» банкрот? Почему мы не можем распоряжаться собственными же деньгами?!

«Bank RBK» банкрот? Почему мы не можем распоряжаться собственными же деньгами?!

Мы не можем выдать зарплату, оплатить по счетам или как-то иначе распорядиться нашими же деньгами! У физ.лиц, насколько мне известно, ситуация не лучше - при нас люди не могли снять свои деньги с депозитов.
daniyar4422017
13 окт. 2017 / 15:46
  • 2942
  • 12
Актогайский горно-обогатительный комплекс – брат-близнец Бозшаколя

Актогайский горно-обогатительный комплекс – брат-близнец Бозшаколя

Рядом с посёлком Актогай в ВКО расположено одно из крупнейших в мире неосвоенных медных месторождений. В октябре Актогайская обогатительная фабрика вышла на проектную мощность.
theYakov
12 окт. 2017 / 10:47
  • 3027
  • 20
Я четко помню тот день, когда мне позвонили друзья и сообщили: «Она выходит замуж»

Я четко помню тот день, когда мне позвонили друзья и сообщили: «Она выходит замуж»

У нас была особенная атмосфера, мы постоянно были вместе, читали треки, летом часто поднимались в горы. Гуляли пешком по ночному городу, иногда до утра. Снимали хату и представляли совместную жизнь...
Dominator-kz
14 окт. 2017 / 22:29
Отчего в Казахстане предвзятое отношение к отечественному продукту?

Отчего в Казахстане предвзятое отношение к отечественному продукту?

Вы когда-нибудь пользовались казахстанской косметикой? Я тоже нет, поэтому сразу же откликнулась на приглашение своего фейсбук-френда протестировать отечественные крема… из Степногорска.
Shimanskaya
16 окт. 2017 / 11:32
  • 2208
  • 29
Когда почти все уехали в «А-города», стоит ли жить в Шымкенте?

Когда почти все уехали в «А-города», стоит ли жить в Шымкенте?

Город имеет особую ауру - очень густая энергетика, думаю, это от того, что он со всех сторон окружен "местами силы". Шымкент напоминает мне старенького доброго мудрого дедушку-аксакала.
Bonittta
13 окт. 2017 / 15:15