• 99796
  • 6
  • 3
Нравится блог?
Подписывайтесь!

В центре внимания

Как правильно: Kazakhstan или Qazaqstan?

Как правильно: Kazakhstan или Qazaqstan?

ShpakShpak

  • 800
  • 17

Армения – қыпшақтардың ізі қалған жер

АСТАНА. 28 қараша. BAQ.KZ - Армян-қазақтардың өткеніне көз жіберсек, ортағасырдан бергі тарихты қайта қопаруға тура келеді. Әлемді басып-жаншуды көздеген билеушілердің шабуылына қыпшақтар мен армяндар тізе қосып, жауға қарсы тойтарыс беру үшін құрған әскери жасағына бір тоқталамыз.

XII-XIII ғасырда қазіргі Армения жеріне қыпшақтардың бір бөлігі барған. XII ғасырдың басында қыпшақтар Дешті-қыпшақ даласында моңғол шапқыншылығына қарсы шайқасқан. Моңғолдардың шабуылына қарсы тойтарыс беру үшін 40 мыңға жуық қыпшақ Қап тауының күнгейіне дейін шегініп, Солтүстік Иран жеріне жақын аймақты мекендеген. Грузин, армян жасақтарымен қосылып, Шыңғыс хан әскеріне қарсы тұруды көздеді. Бірақ, моңғолдар дегеніне жетіп, қыпшақтар грузиндер мен армяндармен бірлесіп, салық төлеуге мәжбүр болды. Соғыстың салқыны басылған соң, Қап тауына қоныс аударған 40 мың қыпшақ армян жерінде қала беруге тырысады. Жауға қарсы тізе қосып, қиын заманда қол ұшын берген қыпшақтарға Айастаннан (Армения жерін бір кездері осылай атаған) ауқымды жер берген екен.


Қыпшақтар мекендеген жерде жақында болып қайттық. Әлі күнге дейін орны сақталған. Тіпті, сонда тұратын елді-мекенді «Қыпшақ» деп атайды екен. Ал, «Қыпшақ» елді-мекенінің тұрғындары қазақтар екен. Сол аймақта ағып жатқан өзеннің атауы да Қазақ. Орта ғасырда көз жұмған қыпшақтарды өз салтымен көмген екен. Зираттары әлі күнге дейін сақталған. Абыройлы, сыйлы, есімін ел білетін қыпшақтарды көмгенде зиратының басына арғымақтың бейнесін тасқа қашап қоятын болған. Ал, нәресте шетінеген жағдайда, зиратының басына бесікті бедерлеп салып отырған. Таста бейнеленген бесіктердің қазіргі қазақтар қолданып жүрген бесіктерден айырмашылығы жоқ. Сондай-ақ, армяндардың арасында қазақ есімдері де жиі кездеседі. Мысалы, Берік, Қарабала секілді ныспыдағы армян ұлтының өкілдерін іздеген адам табады.


«Қыпшақ» елді-мекенінде тұратындардың айтуынша, дүниеге нәресте келсе, оның құйымшағында қара дақ болады екен. Бұл дегеніңіз көшпенділерге, яки қазақтарға тән белгі емес пе? Олардың ойынша, ауып барған 40 мың қыпшақ XIIІ ғасырдағы қиын сәтте талан-таражға ұшырап, жергілікті ұлтпен бірге ассимилияцияға түсіп кеткен. XVII ғасырда олардың бір бөлігі армяндармен бірге қазіргі Львов ауданына қарай қоныс тепкен.


Армян-қазақ арасындағы байланыс сонау ертеден басталатындығын айтып өттік. Сондықтан, екі ел арасындағы тарихи-мәдени байланыс орнатып, Армениядағы қазақтармен қатынасты нығайтуға мүмкіндік көп. Осыдан екі жыл бұрын Евразия университеті Ереван мемлекеттік университетінің базасында Қазақ тілі мен мәдениеті орталығын ашты. Біздің студенттер, магистранттар, докторанттар, оқытушылар арнайы барып, қыпшақ-қазақ тілінде дәріс өтті.


Біздің магистрантар Арменияға баруға асығып тұрады. Себебі, онда ортағасырлық қолжазбалар сақталған Матенадаран институты бар. Сондықтан, Армения мен Қазақстан арасында мемлекетаралық, сондай-ақ, этникалық байланысты күшейтуге негіз бар.

 

Зиябек Қабылдинов, 
«Еуразия» ғылыми-зерттеу 
орталығының директоры, 
профессор

 
nazgulnaz
14 января 2013, 12:55
1281

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Как казахстанцы могут получить кусок международного рынка аутсорса?

Как казахстанцы могут получить кусок международного рынка аутсорса?

Сокурсник Илона Маска инвестировал в образовательные проекты, и теперь хочет создать в Казахстане рабочие места на глобальном рынке аутсорса.
Zhumanova
18 мая 2017 / 13:38
  • 45947
  • 22
Уятмены снова в деле. Танец обнаженных монашек возмутил пользователей Казнета

Уятмены снова в деле. Танец обнаженных монашек возмутил пользователей Казнета

Видео из столичного клуба, попавшее в Интернет, возмутило пользователей Казнета. Причиной такой реакции стало содержимое ролика – девушки гоу-гоу в костюмах монашек танцуют...
Washington
16 мая 2017 / 10:49
  • 8489
  • 31
А-ля Астана: новый город начали строить на левом берегу Сырдарьи

А-ля Астана: новый город начали строить на левом берегу Сырдарьи

Свершилось! Сегодня в Кызылорде приступили к застройке левобережной части Сырдарьи. Через 10 лет на месте этого пустыря будет шумный и современный новый город, наш престижный деловой Левый берег!
socium_kzo
17 мая 2017 / 17:39
  • 5005
  • 8
Пристань для обиженных людей. Как Жарылкап Калыбай Родину поменял

Пристань для обиженных людей. Как Жарылкап Калыбай Родину поменял

Этот несомненно талантливый, яркий, достаточно харизматичный журналист приобрёл себе много поклонников в среде оппозиционно-либеральной интеллигенции. Теперь они вновь, стоя, аплодируют своему кумиру.
openqazaqstan
17 мая 2017 / 16:01
  • 4448
  • 57
Телохранитель корейского президента сводит мир с ума

Телохранитель корейского президента сводит мир с ума

И телохранители могут быть секс-символами! 36-летний охранник нового президента Южной Кореи Мун Чжэ Ина стал невероятно популярным в последнее время.
Seattle
16 мая 2017 / 16:49
  • 3974
  • 13
Кого нам ждать: обнародована культурно-развлекательная программа EXPO-2017

Кого нам ждать: обнародована культурно-развлекательная программа EXPO-2017

Рианны не будет (как и ожидалось, в общем-то). Зато будут Мумий Тролль с Би-2, Эрос Рамазотти, 30 Seconds to Mars, и даже почему-то Limp Bizkit. А также фестивали J Azzia и "The Spirit of Tengri".
Clair-de-la-Lune
18 мая 2017 / 1:19
  • 3704
  • 8
Алматинские проститутки превращаются в шпионок

Алматинские проститутки превращаются в шпионок

Попасть в притоны на алматинском проспекте Сейфуллина, которых, как бы ни старались полицейские, меньше не становится, теперь можно, только зная явки и пароли.
Mirogloff
19 мая 2017 / 13:25
  • 3490
  • 30
Нью-Йорк — другая планета. Дороги тут переходят, как в моем родном Чимкенте

Нью-Йорк — другая планета. Дороги тут переходят, как в моем родном Чимкенте

Тут нет безвкусицы, нет осуждающих взглядов на меховые тапки под вечерним платьем. Тут все одеваются как дети. Нацепили и пошли. Тоже самое и о волосах.
miyatov
17 мая 2017 / 11:09
  • 3092
  • 8
Как я погрузилась в общажный мрак – это место сделало из меня монстра

Как я погрузилась в общажный мрак – это место сделало из меня монстра

Попрощавшись с уже полюбившейся мне маленькой раздолбанной квартиркой, где соседки слезно умоляли меня остаться, я погрузилась в общажный мрак. Но тогда я этого еще не знала.
AutumnRain
17 мая 2017 / 10:07
  • 3236
  • 62