• 105104
  • 6
  • 3
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Армения – қыпшақтардың ізі қалған жер

АСТАНА. 28 қараша. BAQ.KZ - Армян-қазақтардың өткеніне көз жіберсек, ортағасырдан бергі тарихты қайта қопаруға тура келеді. Әлемді басып-жаншуды көздеген билеушілердің шабуылына қыпшақтар мен армяндар тізе қосып, жауға қарсы тойтарыс беру үшін құрған әскери жасағына бір тоқталамыз.

XII-XIII ғасырда қазіргі Армения жеріне қыпшақтардың бір бөлігі барған. XII ғасырдың басында қыпшақтар Дешті-қыпшақ даласында моңғол шапқыншылығына қарсы шайқасқан. Моңғолдардың шабуылына қарсы тойтарыс беру үшін 40 мыңға жуық қыпшақ Қап тауының күнгейіне дейін шегініп, Солтүстік Иран жеріне жақын аймақты мекендеген. Грузин, армян жасақтарымен қосылып, Шыңғыс хан әскеріне қарсы тұруды көздеді. Бірақ, моңғолдар дегеніне жетіп, қыпшақтар грузиндер мен армяндармен бірлесіп, салық төлеуге мәжбүр болды. Соғыстың салқыны басылған соң, Қап тауына қоныс аударған 40 мың қыпшақ армян жерінде қала беруге тырысады. Жауға қарсы тізе қосып, қиын заманда қол ұшын берген қыпшақтарға Айастаннан (Армения жерін бір кездері осылай атаған) ауқымды жер берген екен.


Қыпшақтар мекендеген жерде жақында болып қайттық. Әлі күнге дейін орны сақталған. Тіпті, сонда тұратын елді-мекенді «Қыпшақ» деп атайды екен. Ал, «Қыпшақ» елді-мекенінің тұрғындары қазақтар екен. Сол аймақта ағып жатқан өзеннің атауы да Қазақ. Орта ғасырда көз жұмған қыпшақтарды өз салтымен көмген екен. Зираттары әлі күнге дейін сақталған. Абыройлы, сыйлы, есімін ел білетін қыпшақтарды көмгенде зиратының басына арғымақтың бейнесін тасқа қашап қоятын болған. Ал, нәресте шетінеген жағдайда, зиратының басына бесікті бедерлеп салып отырған. Таста бейнеленген бесіктердің қазіргі қазақтар қолданып жүрген бесіктерден айырмашылығы жоқ. Сондай-ақ, армяндардың арасында қазақ есімдері де жиі кездеседі. Мысалы, Берік, Қарабала секілді ныспыдағы армян ұлтының өкілдерін іздеген адам табады.


«Қыпшақ» елді-мекенінде тұратындардың айтуынша, дүниеге нәресте келсе, оның құйымшағында қара дақ болады екен. Бұл дегеніңіз көшпенділерге, яки қазақтарға тән белгі емес пе? Олардың ойынша, ауып барған 40 мың қыпшақ XIIІ ғасырдағы қиын сәтте талан-таражға ұшырап, жергілікті ұлтпен бірге ассимилияцияға түсіп кеткен. XVII ғасырда олардың бір бөлігі армяндармен бірге қазіргі Львов ауданына қарай қоныс тепкен.


Армян-қазақ арасындағы байланыс сонау ертеден басталатындығын айтып өттік. Сондықтан, екі ел арасындағы тарихи-мәдени байланыс орнатып, Армениядағы қазақтармен қатынасты нығайтуға мүмкіндік көп. Осыдан екі жыл бұрын Евразия университеті Ереван мемлекеттік университетінің базасында Қазақ тілі мен мәдениеті орталығын ашты. Біздің студенттер, магистранттар, докторанттар, оқытушылар арнайы барып, қыпшақ-қазақ тілінде дәріс өтті.


Біздің магистрантар Арменияға баруға асығып тұрады. Себебі, онда ортағасырлық қолжазбалар сақталған Матенадаран институты бар. Сондықтан, Армения мен Қазақстан арасында мемлекетаралық, сондай-ақ, этникалық байланысты күшейтуге негіз бар.

 

Зиябек Қабылдинов, 
«Еуразия» ғылыми-зерттеу 
орталығының директоры, 
профессор

 
nazgulnaz
14 января 2013, 12:55
1414

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Юрист, пришедший в школу учителем по зову души, о главной проблеме системы образования

Юрист, пришедший в школу учителем по зову души, о главной проблеме системы образования

Алматинский учитель поставил диагноз системе, частью которой является образование. Будучи успешным юристом, имевший степень МВА, он вдруг развернул траекторию своей карьеры, став обычным школьным...
Zhumanova
22 сент. 2017 / 16:26
  • 5850
  • 12
«Это будут твои большие похороны». Гуф высказался о Скриптоните и Басте

«Это будут твои большие похороны». Гуф высказался о Скриптоните и Басте

Досталось и Скриптониту, который ранее опубликовал запись, о том, что больше не будет сниматься в клипе Гуфа и Тимати. "Я тебя ни о чем больше не попрошу, казах ты мой дорогой" - высказался рэпер.
tala03
21 сент. 2017 / 15:48
  • 3797
  • 12
Почему депутат Божко хочет ограничить приток сельской молодёжи в города?

Почему депутат Божко хочет ограничить приток сельской молодёжи в города?

Вице-спикер Мажилиса Владимир Божко остановился на некоторых деталях известного конфликта в Астане возле строящегося «Абу Даби Плаза», затронув проблему «многочисленной сельской молодёжи»...
openqazaqstan
19 сент. 2017 / 13:16
  • 2720
  • 64
«Моя депрессия длилась больше двух лет». История о том, как я была готова сдаться

«Моя депрессия длилась больше двух лет». История о том, как я была готова сдаться

По данным статистики 2017 года Казахстан занимает 4 место по самоубийствам. Говорить об этом - социальное табу. Мы игнорируем разговоры о депрессиях. Потому что нам страшно.
goribaldi
18 сент. 2017 / 15:45
  • 2670
  • 87
«Папина принцесса» или «обезьяна с гранатой»? Случай в бассейне

«Папина принцесса» или «обезьяна с гранатой»? Случай в бассейне

Мужчины спокойно подчиняются логичным правилам, большинство женщин пытаются выторговать себе особые условия. Я убеждалась в этом много раз.
ValentinaVladimirska
18 сент. 2017 / 14:25
  • 2160
  • 35
Лайфхаки для путешественников. Как я не заплатила ни цента за проживание в Испании

Лайфхаки для путешественников. Как я не заплатила ни цента за проживание в Испании

Бесплатное проживание и завтрак в Испании, как прокачать иностранный язык и где поймать бесплатные ништяки в Европе. Если вы backpacker, который пересекает границу разных стран каждую неделю -...
dianaobyrne
18 сент. 2017 / 12:16
  • 2707
  • 1
Мой опыт вегетарианства: «Я ела овощи, и сама стала как овощ»

Мой опыт вегетарианства: «Я ела овощи, и сама стала как овощ»

Три года назад начитавшись-наслушавшись кое-каких знаменитых людей, я решила завязать  с абсолютно любым мясом. Как же возмущались все мои близкие, это надо было видеть, но я была непреклонна.
Bonittta
18 сент. 2017 / 14:33
  • 2090
  • 33
Путешественник был шокирован полицейским беспределом в Казахстане

Путешественник был шокирован полицейским беспределом в Казахстане

Полицейский беспредел в Казахстане осудил российский блогер и путешественник Евгений Золотухин. На своей странице он рассказал, как встретился с казахстанскими полицейскими, и как они оставили не...
tala03
18 сент. 2017 / 16:58
  • 1850
  • 13
Одним уникальным садом в столице станет больше – Корейский сад в Астане

Одним уникальным садом в столице станет больше – Корейский сад в Астане

27 сентября откроет свои двери уникальное место в Астане –  Корейский сад. Подобных общедоступных мест нет в Астане. Это видно по дизайну парка, который был разработан в Южной Корее.
iamYerlan
18 сент. 2017 / 0:51
  • 1876
  • 7