• 94717
  • 7
  • 0
Нравится блог?
Подписывайтесь!

ҰЛТ ӨНЕРІ

 
09.11.12.
Сан әуеннің сырын ұққан шебер


Қолөнер шебері Төреғали Балманов домбыра жасаумен машықтанады. Шебердің қолынан тек домбыра емес, қазақ даласын әнге бөлейтін алуан түрлі аспаптар да шығады. Олардың қатарында жетіген, дауылпаз, даңғыра, қобыз сынды 10-15 шақты аспап түрі бар. Сан әуеннің сырын ұққан шеберді фотограф болған деп, әсте ойламайсыз.

Батыс Қазақстан топырағында дүниеге келген ол, қолөнерге келмес бұрын талай асуды артта қалдырыпты. Бірнеше мамандыққа да қызыққан. Нәтижесінде, қолөнерді таңдаған. «Мен алғашқыда фотоөнерге қатты қызықтым. Бала кездегі арманым - мықты фотограф болу еді. Өзімнің фотоаппаратым да болған. Бірақ барлығы өзің ойлағандай бола бермейді ғой. Өсе келе, арманың мен мақсатың басқа арнаға жетелеп кете береді. Міне, осылайша тағдыр айдап, шеберлікті таңдадым. Бұл - қолөнерге амалсыздықтан, шарасыздықтан келдім деген әңгіме емес. Жалпы, жас кезімнен ағашқа жақын болдым. Ағаштан түрлі бұйымдар, мүсіндер жасау - менің сол кездегі ермегім еді. Сондай-ақ арғы аталарым да бұл салаға келгенде, қара жаяу болмаған көрінеді. Яғни қанымда бар. Сол үшін де қолөнерді өзіме жат өнер деп санамаймын» дейді шебердің өзі.
Төреғали ағаның бір кездері суретшілікке де көңілі ауған екен. Бейнелеу өнеріне қызыққан ол, мектепті бітірген соң, Алматыға келіп, көркемөнер училищесіне тапсырады. Өкінішке қарай, жолы болмайды. Көркемөнердің есіктері тарс жабылғанымен, бұл сәтсіздіктерге еш мойымайды. Есесіне, қолөнерге апарар сара жолы айшықтала түседі. Осылайша ұсталыққа ден қояды. «Бұл жайттар менің қазіргі сүйікті ісіммен шұғылдануыма себеп болды. Бұрын армандаған мамандықтардан гөрі, осы қолөнердің рөлі басымырақ болды. Суретші болмай, қолөнерші болдым. Қолыма қылқалам емес, ағаш ұстадым. Қазір осы салада жүргеніме еш өкінбеймін. Қарасаңыз, аты аталған екі мамандық та шығармашылықты талап етеді. Екеуі қосылып, менің шығармашылығымның шыңдала түсуіне сеп болды» дейді шебер.
Талаппен келген еңбекті ұнататын шебер «пейілің түзу болса, еңбегің де жемісті болады» деген ойда. Қазақтың талай домбырасын жасаған ол: «Алғаш қолөнер жұмыстарына кіріскенде, барлығын бірден керемет жасап кеттім деп айта алмаймын. Білмегенімді сұрап, қателескен тұсымды түзеп жүріп үйрендім. Мені бұл өнерге үйреткен Мейірбек Ділманов десем, артық айтпағаным. Ол - ағаштың бабын табатын мықты шебердің бірі. Сол маған домбыраға ағаш таңдауды, оны кептіру мен қыру-жону тәсілдерін түгел үйретті. Қазір шүкір, қолдан келген аспаптардың түр-түрін жасап жүрмін. Бір оркестр ұжымынан тапсырыс түсіп, оның аспаптарын жақында ғана жасап бітірдім» дейді. Осыншама көп аспаптың өзіне тән дауысын шығару шеберліктің қыр-сырын терең ұққан ұста үшін аса қиындық тудыра қоймаса керек. «Домбыраның өзі әртүрлі болады. Тұрпаты бір домбыраның өзін «ән домбырасы», «күй домбырасы» деп бөледі қазақ. Абайдың домбырасы, Жамбылдың домбырасы, Динаның домбырасы деп бөлінетіні тағы бар. Міне, осындай домбыралардың түр-түрін жасайтын шеберлер әр домбыраға өзіндік үн береді. Сол себепті де олар үшін, пішіні бөлек алуан түрлі аспаптарды жасау еш қиындық тудыра қоймас деп ойлаймын. Ал менің бұл салада жүргеніме 20 жылдай болыпты. Сол аралықта қай аспаптың үні қандай болатынын ажыратуды үйренген секілдіміз» дейді ұста.
Талай жылдар талмай еңбектенген тәжірибелі қолөнершінің жұмысы қазіргі таңда үлкен сұранысқа ие. Жеке әншілер, күйшілер, білдей бір оркестр ұжымдары мен музыкалық мектептерден тапсырыс жиі түсіп тұратын көрінеді. Туындыларына қызыққан жұрттың еліміздің шалғай аудандарынан арнайы ат шаптырып келіп, алып кететіні де бар.
Қолөнерші 2008 жылы «Үкілі домбыра» байқауына қатысып, лауреат атаныпты. Бірақ бір қызығы, оған дейін ешбір бәйгеде бағын сынап көрмеген екен. «Алғашқыда мен шеберлердің еңбегі ескерілмейді деген ойда болдым. Сондықтан болар, ешбір байқауға қатысып көрмеппін. «Үкілі домбырадан» кейін бұл ойым түбегейлі өзгерді. Ұсталар мен қолөнер шеберлерінің еңбегі ескерілетін осындай жобалардың болғаны дұрыс. Бір байқағаным, мұндай бәйгелерге өз ісін сүйетін, өнерге шын берілген адамдар қатысады. Олардың жүлде үшін емес, өзін шыңдау үшін, өзгелермен тәжірибе алмасу үшін қатысатыны анық. Енді мұндай додалардан қалмауға тырысамын» дейді қолөнер шебері.

Сабина ЗӘКІРЖАНҚЫЗЫ


 
«Айқын» AIKYN
Айқын» республикалық қоғамдық-саяси газетінің алғашқы саны 2004 жылы 6 наурызда жарық көрді. 2005 жыл газет Президент сыйлығын жеңіп алды. 2006 жылы «Алтын жұлдыз» сыйлығын иемденді. Аптасына 5 рет шығатын күнделікті газеттер арасында «Айқынның» өз орны бар. Аз ғана уақыт ішінде «Айқын» республикадағы белді де беделді басылымға айналып, Қазақстанның бұқаралық ақпарат кеністігінде өз ор…нын тапты. Газеттің әр нөміріндегі мақалалар түрлі сараптамалық шолуларда, пікірталастарда негізгі тақырыпқа айналып, интернет жүйесінде де қайта басылып келеді. Шенеуніктер, менеджерлер, түрлі деңгейдегі кәсіпкерлер өз жұмысын біздің газеттегі жаңалықтарды оқудан бастайды. Республикалық қоғамдық-саяси басылым – «Айқын» газеті қазақ қоғамының мәдени өмірі мен қоғамдық-экономикалық, саяси деңейін көтеруді алдына мақсат етіп қойған. Басылымның бірқатар облыстарда тілшілер қосыны бар. Сондай-ақ Будапешт, Пекин, Ашхабад қалаларында өз тілшілеріміз қызмет етеді. Газеттер бағасы мен таралымы жағынан б
9 ноября 2012, 9:55
486

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

О проститутках, ЗППП и других сексуальных страстях

О проститутках, ЗППП и других сексуальных страстях

У меня обширный сексуальный опыт, и я этим не хвастаюсь. Будь у меня возможность, променял бы это всё на одного партнёра. Но так как с личной жизнью не заладилось, а секс я очень люблю, то приходилось изворачиваться.
bez_prav
18 окт. 2017 / 18:01
Я помню тот день, когда мне позвонили друзья и сообщили: «Она выходит замуж». Часть 2

Я помню тот день, когда мне позвонили друзья и сообщили: «Она выходит замуж». Часть 2

Я знал дату свадьбы. За неделю до свадьбы в соцсети "Вконтакте" на все мои последние фото, был проставлен лайк с её профиля. Сердце забилось сильнее. В душе загорелась наивная, крошечная надежда.
Dominator-kz
17 окт. 2017 / 15:41
Льготное кредитование для молодежи Алматы. Не хоромы, но для начала неплохо

Льготное кредитование для молодежи Алматы. Не хоромы, но для начала неплохо

Если вам нет 35 лет и у вас нет своего жилья, то есть интересная гос.программа. Нишевая программа - молодые семьи Алматы до 35 лет, семья - это как минимум 2 супруга без детей.
DanaJarlygapova
19 окт. 2017 / 16:21
Доверяют ли граждане Казахстана полицейским? Социальный опрос

Доверяют ли граждане Казахстана полицейским? Социальный опрос

Борьба с оборотнями в погонах идёт не один год, но без особого эффекта. Это даёт повод подробнее поговорить о нашей полиции и её проблемах. Как относятся к полицейским казахстанцы?
voiceQZ
20 окт. 2017 / 18:42
  • 2492
  • 41
Мой парень – «тиран». Почему я вступила в такие отношения?

Мой парень – «тиран». Почему я вступила в такие отношения?

История из моей жизни. Я вспоминаю эти отношения и сама не могу понять - как так произошло? А дело в том, что вы и сами не заметите. Это наступает плавно и динамично.
Altynai_JA
18 окт. 2017 / 14:17
«Автобусная неделя». Выдержит ли аким Шымкента давку в общественном транспорте?

«Автобусная неделя». Выдержит ли аким Шымкента давку в общественном транспорте?

Аким Шымкента Габидулла Абдрахимов нашёл решение накопившихся проблем городского транспорта. Все ключевые работники акимата некоторое время будут сами ездить на автобусах.
openqazaqstan
18 окт. 2017 / 10:53
  • 1903
  • 36
Сказ об офисных планктонах. А какой работник ты?

Сказ об офисных планктонах. А какой работник ты?

Я проработала во многих компаниях и повстречала очень много разных интересных людей. Исходя из моих наблюдений, могу описать несколько категорий работников. Может, речь пойдет о ком-то из вас…
Altynai_JA
18 окт. 2017 / 17:51
  • 1888
  • 19
Аркадий Волож привел в Казахстан «Яндекс.Лицей». Плакать или радоваться?

Аркадий Волож привел в Казахстан «Яндекс.Лицей». Плакать или радоваться?

"Яндекс.Лицей" зашел в казахстанские школы. План - учить бесплатно программированию, формировать себе кадры и выйти на мощность 10 тысяч школьников в год.
Zhumanova
18 окт. 2017 / 8:36
  • 1730
  • 17
В отличие от развитых стран, село и город в Казахстане – две разные вселенные

В отличие от развитых стран, село и город в Казахстане – две разные вселенные

Я реально не знаю, что делать провинциалу, когда даже городские в родном городе, имея хоть какие-то связи, не могут найти приличную работу. В нашей стране брать кредит = харакири в будущем.
bez_prav
19 окт. 2017 / 15:15
  • 1862
  • 85