• 80915
  • 46
  • 7
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Қазақтың үш жүзі

Осы біз қазақ аталарымыздың тарихын білеміз бе?

Тарихын білемін дегенге сұрақтарым бар:

Неге біз өзімізді Қазақ деп атаймыз? Сонымен қоса Әзірбайжан елінде де өздерін қазақ деп атайтын ел бар, бізге мүлдем қатысы жоқ. Оған дәлел Әзірбайжан картасы:

Қазақ ауданы жасыл түспен белгіленген.

Неге біз қазаққа қатысы жоқ бұларда өздерін қазақ деп атаған?

Ол аз болғандай, бәрің білесің, тағыда өздерін қазақ деп атаған казактар болды.

Олардың атқа құмар екенін бәріміз білеміз. Ал сөзін қарасаң қазақи естіледі:

Есауыл - Ауыл иесі.

Хорунжий - Қоржын иесі.

Атаман - Ел атасы мен дегені.

Осының бәрі кездейсоқ дегенге кім сенеді екен?

Сонымен Қазақ деген сөздің өзі жәй сөз емес болар...

Ал енді өз қазағымды алсақ, біз үш жүзге бөлінеміз. Онысы неге?

Сонымен қоса бірінші болып Ұлы жүзді айтады. Өз басым Орта жүзден боламын.

Ұлы жүзді орысша Старший жуз деп аударған. Онысына мен келіспеймін. Ұлы деген сөз орысша Великий деп аталады. Сонда аталарымыз оларды Ұлы дегенде қай қасиетін ұлы деп есептеген?

Ал басқаларын Кіші деп неге төмендеткен? Қазір сол өз қазақ тілімен айтылған сөзді еш кім байқағысы келмейді. Ұлы дегенін ұлы деп санамай, Кіші дегенді мойындамай кетті. Себебі жүзге бөлісу мағынасын көрмей отырмыз. Ел тіпті осы жүзге бөлінгенінен ұялатын сияқты көрінеді, себебі теледидардан ол жайлы айтпауға тырысады, ұмытылсын дейді ме екен? Ол біздің өз тарихымыздан безгеніміз бе сонда?

Бәріне мәлім атадан қалған сөз бар: ұлы жүздің қолына таяқ беріп малға сал. Орта жүздің қолына қалам беріп дауға сал. Кіші жүздің қолына найза беріп жауға сал.

Менің ойымша үш жүзге бөлінудің негізі осы сөзде жатыр. Баяғыда аталарымыз естіген алтын заман болған тұғын. Жеріміз кең, еліміздің іргесі мықты. Тыныш жатқан заман.

Сол кең байтақ жерде тұрған ел өз ара үшке бөлінген:

Бірі санымен өте көп болған ауыл шаруашылық пен айналысқан қара халық. Жалпы бүкіл елдің басым көпшілігі сонымен айналысқан, сондық тан оларды Ұлы жұрт деп атауға толық хақымыз бар. Қойдай жуас мінез осылардан келеді.

Екіншісі өнер қуған зерттеуші ғалымдар. Олардың ішінде емші, әнші, зергер, шаман (шамасы келеді дегеннен шыққан сөз), тағы сондай сияқтыларды айтқан. Олар әр елде болған, сондықтан оларды Орта жұрт деп айтуға болады. Өз өнерімен елге танымал болған жұрт. Жылқыдай мінез осылардан келеді.

Үшіншісі жауынгерлікті кәсіп еткен, шайқасуға қабілеті бар ауылдың тентек ұлдары. Олардың саны аз келген, себебі соғысу өнерінен алдына жан салмайтын, жаудың атын тұған елге жолатпайтын керемет жауынгерлер болған. Және адамның қанын ағызу үлкен күнә екенін біліп сол ауыр жүкті мойынымен көтере алатын адамдар болған. Саны аз бболғандықтан оларды Кіші жұрт деп атаған. Қасқыр мінез осылардан келеді.

Қазіргі адамзаттың тарихы 2 мың жыл деп көрсетіледі. Ал біздің аталарымыз Алтын заманда 50 мың жыл бақытты өмір сүрді. Сол уақыт бойы соғыс көрмеген. Сондықтан барлық уақытын өнерге, салт дәстүрге, тіл дамуына жұмсаған. Сондықтан болар, Ел іші ыдырап қантөгіс басталғанда, алтын заман жайлы ақпарат ұмытылып кетпесін деп, аталарымыз соны бізге аманат қылып үш жүз болған заман деп қалдырған болар...

Тарихтан білетін көне заманнан қалған Арий елі бар деседі. Олар дегеніміз Ары таза адамдар ғой. Әділет пен Арының тазалығын бірінші орынға қойған ел болған. Онысын бізге аманат қылып тапсырды. Біз солардың ұрпағы, қазақтың баласымыз. Бізде Өзбек ханнан бөлініп әділет пен арымыздың тазалығын сақтап жеке ел боламыз деп өзімізге ҚАЗАҚ деген есім алдық. Біреудің ала жібін аттамайтын, өзгеге жаманшылық тілемейтін, жаным арымның садағасы деп келген ел боламыз. Әділет іздеген ел өзін қазақ деп атаған. Содан болар әзірбайжан мен орыстар да әділет іздеп өздерін қазақ атаған...

bolat1
19 августа 2012, 19:08
3928

Загрузка...
Loading...

Комментарии

izzya
1
0
>>Есауыл - Ауыл иесі.
>>Хорунжий - Қоржын иесі.
>>Атаман - Ел атасы мен
Ага, в таком случае
казак - ак каз
котопес - это котакбас
Признайся, ты - доморощенный Олжас Сулейменов?
bolat1
0
0
izzya қазақша үйрен алдымен. Take it ease izzya...

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Мой дом – не гостиница. Я не останавливаюсь у своей родни, потому что знаю, что это такое

Мой дом – не гостиница. Я не останавливаюсь у своей родни, потому что знаю, что это такое

Наступил долгожданный момент и мы смогли заселиться в собственную квартиру. А потом началось... Все знакомые, родственники, даже коллеги и соседи родителей вспомнили о нашем существовании.
Idealovnet
14 окт. 2017 / 20:38
  • 8409
  • 78
Работа на EXPO. «Улыбайтесь, вы – лица Казахстана»

Работа на EXPO. «Улыбайтесь, вы – лица Казахстана»

Продление перерывов, втыки от менеджеров, борьба за стенды, кучкования, как мы друг-друга прикрывали, защищали от гостей. Все эти события доставляли радость, и каждый день на работу я приходила...
madiNAtty
14 окт. 2017 / 22:34
  • 5831
  • 22
«Bank RBK» банкрот? Почему мы не можем распоряжаться собственными же деньгами?!

«Bank RBK» банкрот? Почему мы не можем распоряжаться собственными же деньгами?!

Мы не можем выдать зарплату, оплатить по счетам или как-то иначе распорядиться нашими же деньгами! У физ.лиц, насколько мне известно, ситуация не лучше - при нас люди не могли снять свои деньги с депозитов.
daniyar4422017
13 окт. 2017 / 15:46
  • 3249
  • 12
«Что дали задом?» Родительский чат в WhatsApp покорил Интернет

«Что дали задом?» Родительский чат в WhatsApp покорил Интернет

Чат дагестанских родителей в WhatsApp стал популярным в Интернете. Кто-то записал общение родителей в мессенджере и после опубликовал в Твиттере.
tala03
12 окт. 2017 / 15:10
  • 3252
  • 12
Я четко помню тот день, когда мне позвонили друзья и сообщили: «Она выходит замуж»

Я четко помню тот день, когда мне позвонили друзья и сообщили: «Она выходит замуж»

У нас была особенная атмосфера, мы постоянно были вместе, читали треки, летом часто поднимались в горы. Гуляли пешком по ночному городу, иногда до утра. Снимали хату и представляли совместную жизнь...
Dominator-kz
14 окт. 2017 / 22:29
Актогайский горно-обогатительный комплекс – брат-близнец Бозшаколя

Актогайский горно-обогатительный комплекс – брат-близнец Бозшаколя

Рядом с посёлком Актогай в ВКО расположено одно из крупнейших в мире неосвоенных медных месторождений. В октябре Актогайская обогатительная фабрика вышла на проектную мощность.
theYakov
12 окт. 2017 / 10:47
  • 3163
  • 23
Отчего в Казахстане предвзятое отношение к отечественному продукту?

Отчего в Казахстане предвзятое отношение к отечественному продукту?

Вы когда-нибудь пользовались казахстанской косметикой? Я тоже нет, поэтому сразу же откликнулась на приглашение своего фейсбук-френда протестировать отечественные крема… из Степногорска.
Shimanskaya
16 окт. 2017 / 11:32
  • 2463
  • 29
Когда почти все уехали в «А-города», стоит ли жить в Шымкенте?

Когда почти все уехали в «А-города», стоит ли жить в Шымкенте?

Город имеет особую ауру - очень густая энергетика, думаю, это от того, что он со всех сторон окружен "местами силы". Шымкент напоминает мне старенького доброго мудрого дедушку-аксакала.
Bonittta
13 окт. 2017 / 15:15
«На пути к успеху всей семьей»: как супруга Кайрата Нуртаса наконец вышла в свет

«На пути к успеху всей семьей»: как супруга Кайрата Нуртаса наконец вышла в свет

Зачастую казахские селебрити выходя в свет, привлекают внимание и обьективы камер только к своей персоне, оставляя свои вторые половинки в тени неизвестности.
gulshat87
13 окт. 2017 / 17:56
  • 1860
  • 6