место в рейтинге
  • 212786
  • 181
  • 41
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Қаракерей Қабанбай батырдың өмірбаяны

Қаракерей Қабанбай  батыр (1692 – 1770ж.ж. ) Арқада туып, Арқадағы Есіл мен Нұра өзендерінің ортасындағы Қабанбайдың Үш бұлағы аталатын жерде дүниеден өтеді. Сүйегі Үш бұлақтан 3 шақырымда, «Найман қорым» аталатын қырдың үстінде. Қазір бұл маң Қабанбай ауылдық округіне қарасты,Астана қаласынан 30 шақырымда.

Аңыздарда Қаракерей Қабанбай батыр бұл жотаға :

Жиылып тегіс ас беріп,

Ту биені сойыңдар.

Арқаға арнап бейіт соғып,

От орныма қойыңдар.

деген өз аманаты бойынша жерленеді. Себебі, Қаракерей Қабанбай батырдың арғы бабасы Байжігіттен бастап,өз атасы – Мәмбет,әкесі – Қожақұл,екі ағасы – Есенбай,Есенаман,әпкесі – Меруерт,барлығы Арқаның тумалары. «От орным» деуі сондықтан. Шешесі Мәми (азан шақырып қойған аты-Нәбилә) әлі күнге дейін  Арқаны мекендеп отырған Ашамайлы Балта керейдің аты шыққан Баубек батырының  қызы. Бәрінің сүйегі «Найман қорымда» сияқты.

Қаракерей Қабанбай батыр туған кезде және көз жұмғанда найманның қаракерей,матай,төртуыл бұтағы негізінен,садырдың бір бөлігі  Есіл -  Нұра- Сарысу бойын,Қорғалжын,Теңіз көлдерінің маңайын жайлайтын.  Ұлытауға қарай Балталы,Бағаналы наймандар қоныстанған.

Дарабоздың өз жұрты Байжігіттер Аякөз маңынан алғаш рет 1817 жылы көрінеді. Онда Ұлы Қолбасшының дүние жалғанды артқа тастағанына аттай 47 жыл болған. Байжігіттердің Үржар,Алакөлге жете қонулары Матай – қызайлардың Алакөлді тастап,Тазабек бидің бастауымен Боздала арқылы Күнеске көшіп кетуінен соңғы 1855-1860 жылдар.

«Ерасыл» деп азан шақырылып қойылған есімге кейіннен жеңгелері алып денесіне орай - «Нарбала»,жолдастары әкесіне тартқан батыр болар деген оймен - «Ізбасар»,нағашы жұрты - «Қабанбай» аттарын қосты. 1723 жылы Түркістанда хан сайланып «Хан Батыр» атанды. Абылай ешкімге теңестірмей «Дарабоз» деп әспеттесе,қазақтың көзі де сөзі де болған Көмекей әулие – Бұхар жырау батырды «Көкірек әулие» деп төбесіне көтерді.

Қаракерей Қабанбай,

Қанжығалы Бөгенбай,

Шақшақұлы Жәнібек,

Қаз дауысты Қазыбек,

Ормандай көп Орта Жүз,

Содан шыққан төрт тірек

деп,қазақтың сол тұстағы бар батырының,ел тұтқаларының басына қояды. Мәшһүр Жүсіп Көпей әулие «...Қазақта Қаракерей Қабанбайдай батыр болған емес» деп кесіп айтады.

Қаракерей Қабанбай Батыр туралы кейбір әдеби шығармалар тарихи шындықтан тым алыс жатыр. Мысалы, бабамыз Үрімжіге жылқы айдап бармаған. 1758 жылғы қарашаның 17-сінде Үрімжі саудасына баласы Едіге,немере інісі Туматай келгені Үрімжінің бас амбаны Нусанның Бейжіңге жолдаған есебінде тайға таңба басқандай жазылған. Бабамыз  наймандарды Жетісу,Семей,Өскемен жерлеріне өз билігімен бөліп орналастырмаған. Себебі, Қаракерей Қабанбай батырдың көзі тірі кезінде наймандардың аяғы Аякөз өзенінің сол жағалауына тие қойған жоқ еді. Бұған Ш.Уалихановтың,Н.Аристовтың,М.Тынышбаевтың,Г.Андреевтің,М.Кәрімовтің,Н.Бекмаханованың тарихи талдау еңбектерімен таныссаңыз көзіңіз анық жетеді. Дарабоздың елі-Төлек атайдың төрт ұлының арасынан, Қаракерей Қабанбайдың тірі кезінде бір-жар тайпа ғана Есіл-Нұра маңынан Шығысқа қотарылады. 1770 жылдардың соңында қаракерей-болатшының Жанбай би бастаған 600-дей шаңырағы,төртуылдың Ошан,Итемген би бастаған 600-дей шаңырағы алғаш рет Аякөз маңына жете тоқтайды. 1810 жылдарға дейін ары өте алмай Аякөзге тіреліп отырады.

Осындай ғылыми- құжатты деректерді, Хан Батырдың нақтылы тарихи тұлғасын білгіңіз келсе Қаракерей Қабанбай батыр кесенесінің шырақшысы,Камал Әдірахманның NaimanKZ блогін ашып, «Арқаға арнап бейіт соғып,от орныма қойыңдар», «Қабанбайдың Ақмоласы», «Қабанбайдың атасы –Тоқтарқожа» атты материалдармен танысыңыздар.

25 июня 2012, 15:57
45635

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Рахмет Камал аға. Мен атаның өз ұрпағымын. Сіздікі рас,біз Сарыарқадан көшіп келгенбіз. Ел Қабдеш Жұмаділовтің қатесін қайталап жүр.Ол кісі жазушы ғой оның үстіне Атамызды сіздей зерттемеген.тағы жазыңыз.
Қаракерей Қабанбай мәліметі күшті
Камал сенің Әулиелі ұлы Қолбасшы бабамыз Қабанбай-батырдың басына шырақшы болып келуіңді аса үлкен азаматтық десе болады. Бұл қызыметте жүйеленген ғылымый ізденістермен қаншама жаңалықтар ашып, бірталай жаңылтпаш деректердің шындығын анықтап отырғаныңды ғылымый жұмыс ретінде бағалау керек. Айта берсе бұл саладағы жетістіктерің мол. Рахмет айтушы ағаң : Жазушы, профессор Совет-Хан Ғаббасұлы.
Қабанбай жастайынан жоңғарлардың жауыздығын көзімен көрген еді. Жеті жасқа толғанда әкесі Қожағул батыр жау қолынан қаза табады. Он бес жасқа келгенде ағасы Есенбайды қалмақтар далада өлтіріп кетеді. Осы екі қатыгездік қайсар баланың жүрегіне кек болып қатты. Жас батыр жалғыз жортып, қалмақтың ел шапқьш батыры Жырғыл мен Асыланды ебін тауып өлтіріп, кегін қайтарады.

Источник: bigox.kz ©
Төлекетай бабамның төртеу екен баласы

Садыр, Матай ,Төртуыл, Қара керей ағасы

Аңыз болған халқына Қабанбайдай хас батыры-дарасы

"Қабекем қолда" деуші еді, қысылған қазақ баласы


Ұран болған халқына Батыр бабалар болмаса,

Болар ма еді кең байтақ, қазақтың дархан даласы.

Далаңа мынау қарашы, Ей, Қазақтың баласы

Есіңде болсын әр қашан, бабалар рухы-санасы

Зейнеш Сейльханова

Тарихқа толы ғой, Қазақтың сай мен саласы

Жер жасырынып жатыр ғой, елімнің талай қаласы

Ат құлағында ойнаған, қазақтық кез келген қара баласы.

Жастарға арғы тегін білген жөн, бойында болса санасы
Зейнеш Мұқашқызы Сейльханова
Рахмет ол туралы мәлімет жинадым"
Кабанбай батыр туралы малымет кушти
Кабанбай батыр туралы малымет кушти
Кабанбай батыр туралы малымет кушти
Кабанбай батыр туралы малымет кушти

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

До каких пор чиновники будут игнорировать защиту детей?

До каких пор чиновники будут игнорировать защиту детей?

До каких пор Уполномоченный по правам ребенка, как институт во всем мире стоящий на страже жизни и прав детей, в нашей стране будет выполнять представительские функции?
AliyaSadyrbaeva
вчера / 18:27
  • 4856
  • 5
«Алматы – город, летящий под откос», или Кто заказал утку у российского блогера

«Алматы – город, летящий под откос», или Кто заказал утку у российского блогера

Некий блогер Сергей Никитский неустанно пишет о Казахстане, Астане, Экспо и посвящает два материала Алматы, причём подчёркнуто называет город Алма-Ата.
Langdon
19 июля 2017 / 15:44
  • 3872
  • 58
Что происходит в казахстанской правоохранительной системе под видом борьбы с коррупцией

Что происходит в казахстанской правоохранительной системе под видом борьбы с коррупцией

За день до своей гибели прямо около памятника жертвам политических репрессий 1937-го Жампозов сказал жене, что он – жертва точно таких же репрессий.
openqazaqstan
24 июля 2017 / 10:18
  • 3025
  • 12
Зачем эмигрировать в Россию? Лично я никогда не понимал этой странной мечты

Зачем эмигрировать в Россию? Лично я никогда не понимал этой странной мечты

Некоторые мои знакомые, мечтают уехать в Россию и побыстрее получить гражданство. Кому мы там сдались? Есть замечательная поговорка: "Где родился - там и пригодился".
Washington
вчера / 12:15
  • 3035
  • 87
Книга, которая сэкономит вам 150 тысяч долларов и два года жизни

Книга, которая сэкономит вам 150 тысяч долларов и два года жизни

Автор утверждает, что программы МБА не дают никакого позитивного выхлопа, если ты уже не являешься владельцем или наследником прибыльного бизнеса. Знания МБА можно получить бесплатно, уверяет он.
Aks_Ras
19 июля 2017 / 16:28
  • 2899
  • 2
Госорганы, ответственные за жизни детей, хранят молчание. У них в отчетах все хорошо

Госорганы, ответственные за жизни детей, хранят молчание. У них в отчетах все хорошо

Вчера все информационные агентства страны передали сообщение, которое заставило забиться в ужасе сердца всех матерей страны. В мусорном контейнере города Сатпаев было обнаружено тело новорожденной девочки.
AliyaSadyrbaeva
19 июля 2017 / 11:06
  • 2404
  • 20
Мужчины Люксембурга и Казахстана: «У нас они уже в 35 добиваются статуса»

Мужчины Люксембурга и Казахстана: «У нас они уже в 35 добиваются статуса»

Что касается парней, так это вообще отдельная тема. Они для меня загадка. Уже год пытаюсь понять ход их мыслей. Для нас, казахов, немного сложно понять, почему человек в 35-36 лет, до сих пор не нашел смысла жизни.
AASh
24 июля 2017 / 15:19
  • 1924
  • 18
Почему путь к любимому Иссык-Кулю из года в год не становится легче

Почему путь к любимому Иссык-Кулю из года в год не становится легче

Минувшие выходные для казахстанских туристов, рвущихся от алматинской жары к иссык-кульской прохладе, снова обернулись настоящим кошмаром.
caravan_kz
19 июля 2017 / 18:39
  • 1925
  • 4
Наша новая рубрика «Топ-5»: самые красивые актрисы Казахстана

Наша новая рубрика «Топ-5»: самые красивые актрисы Казахстана

Решили сделать топ-5 красивых актрис Казахстана. Очень долго спорили о первых трех местах и даже чуть не подрались. Было очень тяжело выбирать.
asdbqwe
20 июля 2017 / 14:24
  • 1946
  • 41