• 8249
  • 4
  • 3
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Насрулло Туйчизода: Тәжік имиджі «Наша Раша»-мен өлшенбейді

– Насрулло, Тәжікстан баспасөзінің бір ғасырлық мерейтойы құтты болсын!

– Рахмет, әріптес.

– Қазақстанда Журналистердің төл мерекесіне нақты бір күн арналмаған. Сіздер неліктен 11 наурызды таңдадыңыздар?

– 11 наурыз – Тәжікстанның тұңғыш газеті «Бухорои Шариф» басылымының жарыққа шыққан күні. Тәуелсіздік алғаннан бергі аралықта бұл күн біздің елдегі журналистер қауымы үшін ерекше мереке саналады. Жалпы, кез келген халықтың деңгейін бұқаралық ақпарат құралдарының әлеуетіне қарап өлшеуге болады ғой. Әрине, Еуропа елдерімен, АҚШ-пен салыстырғанда жүз жыл аса көп уақыт емес. Дегенмен, осы жүз жылдың ішінде Тәжікстанда БАҚ-тардың рөлі айтарлықтай артты деп айта аламын.

– Ресейлік «Наша Раша» атты телебағдарламасын көрген болсаңыз, онда Рашид пен Джамшуд есімді тәжік гастарбайтерлерін бейшара етіп көрсетеді. «Наша Раша»-ны Тәжікстанда қалай қабылдады?

– «Наша Рашаны» біздің халқымыз өте ауыр қабылдады. Мен бұл туралы бірнеше мәрте жазғанмын. Біреулер арнайы тапсырыспен сенің еліңді сорлы етіп көрсетсе, сенің халқыңның деңгейіне біржақты баға берсе, ашуың келетіні түсінікті ғой. Бәлкім, ресейліктердің көпшілігі Орта Азиядан келген эмигранттарды мәдениетсіз, кесірін тигізетін халық деп ойлайтын шығар. Бірақ олар бұрынғы Кеңес одағы құрамындағы елдерде өмір сүріп жатқан орыстардың да өзіндік «минустары» баршылық екенін білуге тиіс.

Алғашында «Арақтан аузы босамайтын, біздің менталитетімізге зиянын тигізіп жатқан сол орыстар туралы бейнероликтер, фильмдер түсіріп, «Наша Рашаға» неге лайықты жауап бермеске?!» деп ойлайтынмын. Ашығын айтсақ, Тәжікстанда да орыс қаңғыбас, бұзақылар толып жатыр. Олардың тіршілігі де адамның жиіркенішін туғызады. Әйтсе де, ойлана келе, проблеманы мұндай жолмен шешуге болмайтынын түсіндім. Қазір ашуға ерік беретін заман емес, кез келген мәселені ақылға салып, дипломатиялық жолмен шешкен дұрыс деп есептеймін.

– «Наша Рашаны» көрсетуге ты-йым салынған жоқ па?

– Жоқ, «Наша Рашаның» дискілері емін-еркін сатылады. Бірақ оны сатып алушылар көп емес.

Менің бір таңғалатыным, орыстардың өзге ел азаматтарын надан, топас етіп көрсетуге тырысатындығы. Қазір Ресейде тұратын тәжіктердің ішінде беделді жоғары оқу орындарында жұмыс істейтін ғалымдар, «Жыл оқытушысы» атанған ұстаздар, спортшылар, керек десеңіз саясаткерлер де бар. Бірақ, неге екені белгісіз, біздің халқымыздың жақсылығы емес, келеңсіз тұстары ғана айтылады.

– Ашығын айтқанда, Қазақстанда орыстілді БАҚ-тардың, ресейлік БАҚ-тардың ықпалы күшті. Ал Тәжікстандағы ахуал туралы не айтасыз?

– Жалпы, біздің елде тәжік және орыс тілінде ғана емес, ағылшын, араб, парсы, өзбек тілінде шығатын мерзімді басылымдар бар. Қазір тәжік тілінде хабар тарататын газет-журналдардың, интернет-сайттардың саны орыс тілділерден әлдеқайда көп. 2000 жылдардың басында орыстілді БАҚ-тардың қатары көбейіп кеткен-ді. Сол кезде Душанбеде шығатын 116 басылымның 44-і орысша газет-журналдар болатын. Қазір менің білуімше жиырмадан сәл-ақ асатын болу керек. Олардың ішінде «Голос Таджикистана», «Курьер Таджикистана», «Азия+», «Вечерний Душанбе» сынды газеттердің таралымы айтарлықтай көп, бірақ тәжік тіліндегі басылымдардан төмен.

Орыс тілді БАҚ-тардың көпшілігі жеке меншікке тиесілі. Олардың қаржы көздері де әртүрлі. Халықтың басым бөлігін тәжіктер құрайды, олар көбінесе ана тілінде хабар тарататын ақпараттарға құлақ асады.

– Тираж мәселесі шешімін тапқан ба?

– Шыны керек, журналистиканың бас ауруына айналған мәселелердің бірі – осы тираж. Осыдан екі-үш жыл бұрын бас редакторлардың арасында арнайы сауалнама жүргізілген екен, сонда олардың жартысынан көбісі тираждарына көңілдері толмайтынын айтыпты. Бізде кейбір газеттердің тиражы ондаған мың дананы құраса, енді біреулері жеті-сегіз мың данадан аспайды. Аға буын журналистердің айтуынша, 1980-90 жылдары тираж саны қазіргіден әлдеқайда көп болыпты.

– Қазақстандық БАҚ-тардың көпшілігі мемлекеттік тапсырысқа, қаржылай демеушілерге тәуелді. Тәжік баспасөзінің жағдайы қалай?

– Біздегі жағдай да соған ұқсас. Үкіметтік БАҚ-тар, салалық және жеке меншік БАҚ-тар әрқайсысы өз мүддесі мен демеушілерінің мүддесін қорғауға тырысады. Әйтсе де, соған қарамастан неғұрлым шынайы ақпарат жеткізген журналистер оқырмандар арасында танымалдыққа ие.

Жалғасын "Нұр Астана" газетінің сайтынан оқи аласыз

NurAstana
17 марта 2012, 16:38
640

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

До каких пор чиновники будут игнорировать защиту детей?

До каких пор чиновники будут игнорировать защиту детей?

До каких пор Уполномоченный по правам ребенка, как институт во всем мире стоящий на страже жизни и прав детей, в нашей стране будет выполнять представительские функции?
AliyaSadyrbaeva
25 июля 2017 / 18:27
  • 10863
  • 6
Зачем эмигрировать в Россию? Лично я никогда не понимал этой странной мечты

Зачем эмигрировать в Россию? Лично я никогда не понимал этой странной мечты

Некоторые мои знакомые, мечтают уехать в Россию и побыстрее получить гражданство. Кому мы там сдались? Есть замечательная поговорка: "Где родился - там и пригодился".
Washington
25 июля 2017 / 12:15
Что происходит в казахстанской правоохранительной системе под видом борьбы с коррупцией

Что происходит в казахстанской правоохранительной системе под видом борьбы с коррупцией

За день до своей гибели прямо около памятника жертвам политических репрессий 1937-го Жампозов сказал жене, что он – жертва точно таких же репрессий.
openqazaqstan
24 июля 2017 / 10:18
  • 3453
  • 12
Если вам отвечают на казахском языке – ситуация с точки зрения законодательства

Если вам отвечают на казахском языке – ситуация с точки зрения законодательства

Я своим постом не собираюсь критиковать кого-либо, что люди знают или не знают казахский или русский язык. Я выражаю своё мнение с точки зрения законодательства о языках.
Advokot
25 июля 2017 / 13:50
  • 3312
  • 31
Мужчины Люксембурга и Казахстана: «У нас они уже в 35 добиваются статуса»

Мужчины Люксембурга и Казахстана: «У нас они уже в 35 добиваются статуса»

Что касается парней, так это вообще отдельная тема. Они для меня загадка. Уже год пытаюсь понять ход их мыслей. Для нас, казахов, немного сложно понять, почему человек в 35-36 лет, до сих пор не нашел смысла жизни.
AASh
24 июля 2017 / 15:19
  • 2383
  • 23
Легендарный вокалист «Linkin Park» унёс за собой молодость десятков тысяч людей

Легендарный вокалист «Linkin Park» унёс за собой молодость десятков тысяч людей

Самое грустное, что, как и всегда в таких случаях, скоро на Честера начнут изливаться потоки грязи - что он был наркоманом, или что-то подобное (как в случае со многими знаменитостями).
demonica
21 июля 2017 / 15:13
  • 2065
  • 51
Алматы глазами астанчанки: «У вас жара за 30! Вы не то, что южные – вы Африка!»

Алматы глазами астанчанки: «У вас жара за 30! Вы не то, что южные – вы Африка!»

Все дороги ведут в Алматы. Хотелось бы поспорить, учитывая, как я насмешливо провожала друзей или коллег, которые покидали родную Астанушечку и переезжали «на юг».
SogdiK
21 июля 2017 / 18:25
  • 1930
  • 34
Хан Ордасы – ставка Жангир-хана. Здесь была открыта первая в Казахстане типография

Хан Ордасы – ставка Жангир-хана. Здесь была открыта первая в Казахстане типография

Ханская ставка Жангир-хана в селе Хан Ордасы Бокейординского района Западно-Казахстанской области - это одно из самых интересных исторических мест Казахстана.
theYakov
26 июля 2017 / 5:34
  • 1523
  • 4
СказQAZ о королеве ночного города. Казалось, ничто не могло прошибить её оборону

СказQAZ о королеве ночного города. Казалось, ничто не могло прошибить её оборону

- Ты задолбала быть такой прекрасной!.. Пьяный в доску романтик еле держался на ногах. Девушка, сидящая за столом, даже не удостоила его взглядом. Охранники нежно вытолкали его из заведения.
Aks_Ras
26 июля 2017 / 12:09
  • 1518
  • 3