Тікелей эфир

Париж - босқындар қаласы

Екеу отыр. Екеуі де үнсіз. Соғыс кезеңінде пайда болған махаббат екеуінің де өмірін аса өзгерте қоймады. Себебі олар ғашықтар қаласы саналып кеткен Парижде емес, күңгірт, мұңлы Парижде күн кешіп жүр.

Егер мен айтып отырған Парижді танып отырсаңыз, демек, сіз де Эрих Мария Ремарктың шығармасын оқыған болуыңыз керек. Ремарктың Парижі Гюго, Дюмалардың шығармаларында жазылған әсем қала емес. Ол - бір күнмен өмір сүретін, жанарлары солғын, көңілін қаяу басқан жалғыз жандардың, ертеңгі күнге күмәнмен қарайтын босқындардың қаласы.

Эрих Мария Ремарктың «Салтанатты қақпа» романы тұңғыш рет 1945 жылы АҚШ-та жарық көрген. Бір жыл өткеннен кейін роман автордың туған жері Германияда басылып шыққан. Содан кейін шығарма көптеген шет тілдерге аударылып, әлемнің түрлі елдерінде қайта басылып шығарылған. Роман бойынша бірнеше рет кино да түсірілген.

Әдебиеттанушылар «Салтанатты қақпаны» автобиографиялық романдар қатарына жатқызады. Шынымен де, Ремарктың өмірбаянын оқып отырсаңыз, көптеген ұқсастықтарға тап боласыз. Мысалы: Ремарк роман кейіпкері сияқты эмигрант; ол да Равик секілді актриса, әншіге (Марлен Дитрихке) ғашық болды; басты кейіпкер сияқты соғыстың қарсаңында талай қиыншылықтарды бастан кешірді. Осы аталған себептерге байланысты да болуы керек, роман шыншылдығы, шынайылығымен оқырманға ерекше әсер етеді. Өйткені Ремарктың сезімі, көңіл-күйі, жағдайы, бәрі-бәрі кейіпкерінің мінезімен ұштасады. Сол сияқты оқырманның «Салтанатты қақпадағы» басқа да кейіпкерлерге, олардың өміріне деген көзқарасы да ерекше болады.

Соғыс тақырыбын мейлінше кең ашқысы келген жазушының «Салтанатты қақпасы» оған дейінгі махаббат не болмаса достық туралы романдарынан өзгеше. Себебі мұнда махаббаттың айналасындағы «әдемі» әңгімелер емес, кейіпкерлердің соғыс қарсаңындағы мінез-құлқы, сезімдері, эмоциялары, көзқарастары бірінші орынға қойылған. Романда екінші кезектегі кейіпкерлер, олардың ішінде Равиктің досынан бастап қарапайым қала тұрғындарына дейін бір күнмен ғұмыр кешетіні байқалады.

Алайда романның кейбір тұстарындағы тым әдемі сөздер (ал олар романда өте көп кездеседі, бір романнан цитаталар жинағы шығатын болар) адамды жалықтырып жіберуі мүмкін. Парижді құдды бір философтардың ордасы деп қаласыз. Бәлкім, автор соғысқа дейінгі шынайы өмірді көрсеткісі келген де шығар...

Хирургтың көмекшісі қызметін атқарып, күн көріп жүрген басты кейіпкерді бір сөзбен сипаттау қиын. Себебі, бір жерде тым аңғал, сезімтал Равик екінші бір эпизодта қатігез болып көрінеді. Бір жерде қиын-қыстау заманға қарамастан, өмірге деген құлшынысы азаймаған Равик, екінші бір тұста шаршаған, өмірден түңілген жанның кейпінде болады. Қарсыласын түк қиналмастан, аяусыз өлтірген ол соңында бәріне қол сілтеп, әрі қарай күресуге шыдамы жетпейді.

Жоан туралы не айтуға болады? Қай сөз басты кейіпкерді дұрыс анықтай алса екен... Өсімдік! Иә, күн шыққанға жалтақтай қарай беретін өсімдік. Ремарктың шеберлігі сонда болар, Жоанның әрбір қимылы, әрбір сөзінен кейін оны атып тастағың келеді. Оған байлық та, махаббат та, ештеңе де қажет емес. Бәрі жалған... Равиктің досы Морозов айтпақшы, «Ол әжептәуір арам әйел. Орыс болсаң, түсінер едің».

Жеке күделігінде Ремарк Жоанның прототипі Марлен Дитрихті «Пума» деп атап, оны өмірін талқандаған жан ретінде сипаттайды екен.

Жақында 1948 жылы түсірілген «Салтанатты қақпа» фильмін көрдім. Мен үшін 2 сағаттық фильмнен гөрі шығарманы қағаз кітаптан оқыған әсерлірек болды. Өйткені, нағыз қызықты сәттерін режиссер қиып тастағандай көрінді. Көбіне Равик пен Жоанның арасындағы қатынас көрсетілді. Фильм кітаптан қиылып алынған үзінділерден құралғандай.

Ал Равиктің рөлін сомдаған Шарль Буайе маған ұнады. Себебі басты кейіпкердің қай тұста қандай күйде болғанын, эмоциясын анық көрсете білді. Әсіресе Жоанды басқа адаммен кездестірген уақыттағы мөлтілдеп тұрған көздерін кітаптан көру мүмкін емес еді. Жоанның рөліндегі Ингрид Бергман да ойлағанымдай шықты. Дәл сол жеңіл мінез, ауыспалы көңіл-күйді актриса шеберлікпен ойнай білді.

Таң қаларлығы сол, әйелдің бар болмыс-бітімін танып үлгерген Равик оны шексіз сүйді. Шынайы махаббат осы емес пе? Бұл ретте Куприннің айтқаны дәл келетіндей: "өлім сияқты күшті". Өлімді де, махаббатты да жеңу мүмкін емес....

"Бізде бір ғана өмір бар, оның өзі тым қысқа, жарты тұтам"...

"Махаббат себеп, сылтауларға көнбейді. Оған әрекет қажет".

"Сүю - біреумен қартайғың келу деген сөз".

"Бақыт сенен басталып, сенімен ғана аяқталады".

Романды таныстырған Айнұр Маемирова

Алия Arsik
28 қазан 2012, 7:52
1427

Загрузка...
Loading...

Пікірлер

GULI93
1
0
Өте қызықты фильм секілді, көру керек екен) Негізі кітапта көбінесе оқиға , роман жақсырақ берілетін еді, бірақ қазір кітапты бірі оқыса бірі фильмді көріп шектеліп қалады. Париж- нағыз махаббаттың Отаны, демекші, фильмдерін көру ынтызарлар көп деп ойлаймын хехе
Иә, кітабы тіптен қызық. Мен алдымен шығарманы кітаптан оқып, содан кейін фильмін көруге тырысам. Құрғақ фильмнен гөрі кітаптың әсері күшті, әрбір нәрсеге деген көзқарасыңды, ойыңды қалыптастырады.

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Прогноз эксперта: в Казахстане будут жить 5 миллионов китайцев

Прогноз эксперта: в Казахстане будут жить 5 миллионов китайцев

В ближайшие годы в Центральной Азии будут проживать восемь миллионов китайцев, считает заведующий отделением востоковедения национального исследовательского университета высшей школы экономики.
kurmanovainur
23 июня 2017 / 11:23
  • 41154
  • 49
Почему мы должны быть благодарны журналисту Джеймсу Палмеру за критику ЭКСПО

Почему мы должны быть благодарны журналисту Джеймсу Палмеру за критику ЭКСПО

Как одним критичным постом зарубежному журналисту Джеймсу Палмеру удалось вскрыть сразу несколько гнойников казахстанского общества.
anotherblogger
21 июня 2017 / 0:39
  • 7119
  • 64
Почему я больше не поеду отдыхать на северное побережье Алаколя

Почему я больше не поеду отдыхать на северное побережье Алаколя

Нам казалось, что на Алаколе мы сможем хорошо отдохнуть, расслабиться и набраться сил на весь следующий год. Вроде, и достаточно бюджетно, и не так далеко.
RisKaS
вчера / 18:05
  • 4529
  • 34
Эксперимент. Два парня и девушка в поисках лучшего донера в Астане

Эксперимент. Два парня и девушка в поисках лучшего донера в Астане

Нас трое: девушка и двое парней. Мы обошли 7 заведений, где продают донеры. Оценивали по 10-бальной шкале только по вкусовым качествам донера. Никто нам за рекламу не платил, бесплатными донерами не кормил!
nargiz_15
сегодня / 10:08
  • 3772
  • 6
На каких улицах города Алматы вы точно попадете в «пробку»

На каких улицах города Алматы вы точно попадете в «пробку»

Строятся пешеходные и велосипедные дорожки, трамвайные пути "сносят", а главная традиция нашего мегаполиса - замена подземных коммуникаций и в этом году не была нарушена.
beoblod
вчера / 17:22
  • 3434
  • 3
В каких случаях у вас могут изъять удостоверение личности?

В каких случаях у вас могут изъять удостоверение личности?

Недавно один знакомый задал вопрос: «Я сейчас выступаю как свидетель по одному делу. У меня забрали удостоверение личности (УЛ) в РУВД и не вернули обратно. Так можно?». Я сразу задалась вопросом...
asselsabekova
21 июня 2017 / 10:17
  • 3359
  • 21
Где отлично провести летние месяцы с пользой для здоровья и кошелька?

Где отлично провести летние месяцы с пользой для здоровья и кошелька?

Я обратил внимание, что в случае с уникальными природными зонами Павлодарской области применима поговорка: «что имеем – не ценим», а ведь они легко могли бы стать международными курортами.
Muzalevskiy
23 июня 2017 / 22:57
  • 3257
  • 11
Это «колхозное сооружение» вредит имиджу города. Я, как алматинка, против!

Это «колхозное сооружение» вредит имиджу города. Я, как алматинка, против!

Почему эту трубу не проложили под землей? Она обезображивает улицу, как дикий багровый шрам от раны, зашитой равнодушным, криворуким и ленивым хирургом, обезображивает лицо.
ValentinaVladimirska
23 июня 2017 / 12:10
  • 2667
  • 43
На Иссык-Куль через Юг. Не бойтесь ехать в Киргизию своим ходом!

На Иссык-Куль через Юг. Не бойтесь ехать в Киргизию своим ходом!

Очень живописная и бюджетная поездка вдоль всего берега по Иссык-Кулю! Мы, две обаятельные девушки, поехали вдвоем, подготовленные к совершенно автономной жизни в палатке, и ни разу ничего не...
yelenasergiyenko
22 июня 2017 / 13:20
  • 2855
  • 23