• 196369
  • 88
  • 12
Нравится блог?
Подписывайтесь!

ҚАЗАҚ АҚЫН-ЖЫРАУЛАРЫ МЕН ФИЛОСОФТАРЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-САЯСИ КӨЗҚАРАСТАРЫ: СҮЛЕЙМЕН БАҚЫРҒАНИ

Сүлеймен Бақырғани (ХІІ ғ. – 1186 ж.) -

ақын, ойшыл, ғұлама

 

БАҚЫРҒАНИ

Сопылық дидактикалық сарындағы әдебиеттің негізін қалаушылардың бірі, ойшыл, ғұлама, ақын, Ясауидің атақты төрт шәкіртінің бірі, халық арасында «Әкім ата» деген атпен белгілі Сүлеймен Бақырғани сопылық поэзияны жалғастырып, діни хикметтер жазған және ел-жұртын имандылыққа, адамгершілікке үндеген. «Ақырзаман» дастанының мазмұндық желісін Тажал мен Мәдінің күресі, ақырзаман белгілері, махшар күні мен Мұхаммед пайғамбардың (ғ.с.) өз үмбеттерін тозақ отынан құтқаруы құрайды. Ал «Бибі Мәриям» дастанында ана мен бала арасындағы сүйіспеншілік, Аллаға құлшылық ету, Хаққа деген шексіз сенім бейнеленіп, Мұхаммед, Иса пайғамбарлардың (ғ.с.) үмбеттерінің қамын ойлауы басты назарда ұсталған.

Сүлеймен Бақырғани шығармаларының басты тақырыптары сопылық ағым қағидалары, Аллаға деген сүйіспеншілік, оны мадақтау, Аллаға құлшылық етуге, исламның шарттарын мүлтіксіз орындауға шақыру. Шығарманы ежелгі дәуір әдебиетіне тән Аллаға мадақ айтудан бастап, соңында автордың өзі туралы мәлімет беруі, кейіпкерлердің аса мінсіз болып суреттелуі, сұлулықты асыл тастарға теңеу сияқты дәстүрлер Сүлеймен Бақырғани шығармаларынан да байқалады (Қараңыз: http://www.inform.kz/kaz/article/1226314).

Бақырғани бұл еңбектері арқылы шығыс халықтарының тұрмысы мен тыныс-тіршілігі, тарихы мен мәдениетін танымал ете түседі. Еңбектерінде этика мен эстетика мәселелері талданып, адамзат рухының гармониясы айқындалады. Ол әсемдікті суфизм тұрғысынан қарастырады. Оның пікірінше сұлулықтың үш түрі бар: Алла тағаланың абсолютті сұлулығы; Жаратушы сұлулығының шуағы болып табылатын Жер сұлулығы; Рухани сұлулық.

МҰРАТ НАСИМОВ Murat_Nasimov
ПРОСТОЙ ЧЕЛОВЕК
28 июля 2011, 13:13
4201

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Сіз тассауфты сопылықпен шатастырып отырғанжоқсызба?
Егер Ясауидің шәкірті болса, ойшылдың ондай ойы болар ма екен??? Сіз қалай ойлайсыз???
Мен Қазақ тарихындағы тассаф (суфий) жолымен һәк іздеушілердін еңбектерімен аса таныс емеспін. Сондықтан нақты осы сұрағыңызға пікір түендей алмаймын. Алайда басқа атақты суфийлердің өмірбаяндарын ескере оты бұрсам ол адамдардың ой пікірі, өсиеттері, кей кезде зұлымдық істері (!!!)- негізінде арнай мақсатқа көзделгендіктерін білем. Сондықтан қарапайым адамға арнайы дайындықсыз төте оймен олардың қолжазбаларын қыр-сырын түсінуге қыйын.
Пікіріңізге рахмет!!! Сізбен келісемін. Байқап қарасаңыз олардың сол кезеңдегі ойлары, қазіргі пікірмен байланыстыру қиынға соғады. Ясауи қимылдарын басқа арнаға бұрып түсіндірушілер жетерлік. Қазіргі сопылардың да қимылын түсіну күрделі. Оны ашық айту да қазіргі заманға сай іс-әрекет емес деп ойлаймын.
:))) иә, дәл солай. Сопылар іс-әрекеттерін халық арасында жалған түрінде кең таралуы алдымен "қараңғылық" себеб-салынан деп санаймын.
Өкінішке орай Ясауи таратқан білімі өзнің негізін, ұақыт өте келе, көптеген алауздықпен өтірік аралас сөзбен және де басқа көптеген себеп арқасында жоғалтқан. Қайсы біреүі дұрыс түснбей істеген ісі нағыз және мүлтіксіз орындалған "Ясауидің жолы" деп таратуда. Сондықтан да қазірге зікіршілер суфий негізіне дақ түсурде.
Суфий негізі менімше - имандылық деп санаймын. Осыған орай Ислам дініне тым көп адам эмоциясы аралыс кеткенін байқадыңызба?. Жә ;))) соңғы ойым басқа тақырыптын пікір-таласы :)
айта келе һәкке, көздері тірісінде, жеткендер өз үйіне қайтқан бақаты адамдар дейді. Шіркін, менім де "өз үйіме қайту" арманым орындалса арман жоқ, тым болмаса сол жаққа бағыт қөрсетер ұстазым болса армансыз болар едім:)
Дұрыс-ау, бірақ бүгінгі күннің ой-пікірі басқаша. Әрине, діни ілімдегі көзқарастар өзгерген жоқ. Адамдар өзгеріп кетті. Пікірлер өзгерді. Ойланып қарасақ, сол ғұламалар қазір өмір сүрсе қандай болар еді, "не айта алар еді"??? Ойланатын нәрсе... Тағы бір мәселе, сол кезеңдерде өте көп болған әулиелер қайда, қазір неге жоқ??? Міне мұның барлығы осы тақырыптың арқауы болатын секілді
Менімше
- біріншіден ол адамдардың осы уақытта істүссіз жоғалып кеткендеріне тариғи оқийғалар кінәлі, әрине ең алдымен ССКО (СССР) дінсіз политикасы,
- екіншіден, байқасаңыз, біз өткен заманның ғұламалар туралы көп білгеніміз бізге жиналып түскен тарихи деректердың көлемі көптігінің арқасы. Ал олардың замандастары бірге өмір сүрген ғұламалар туралы не білді? Мүмкін осы уақытта бізбен де көптеген суфий ұсталары өмірін жолын бөліп келлер, кім білсін?
- қалай болмаса да "СССР темір қақпасы" тастай бекітіліп жауылып турған уақыттарда, басқа тәуелзіз елдерде суфий кеңінен кідіріссіз тарап келген. ОСыған бір мысал әйгілі Ідіріс Шах есімді сұфий узтазы.

Осыған тығы бір қосарым бар, суфизімді сиппатау дөңгелек шеңберді төрт түзу ағаштан құрастыруға лайық дейті, яғни сөзбен жеткізү мүмкін емес )))
Сырым, шынын айтсам, қазіргі діни жағдай туралы блогта жазу ауыр тиеді. Байқасам, неше түрлі азаматтар өз пікірлерін білдіргенде, қоғамдағы плюрализмды байқайсың. Негізі қазақ ақын-жыраулары мен философтарының әлеуметтік-саяси көзқарастарын жазудағы басты мақсатым, олардың көзқарастарын қоғамға жеткізу, айту, пікір алмастырып көру. Бұл ниет менің осы еңбектер төңірегінде дайындағалы жатқан монографияның негізгі арқауын блогтағы оқырмандарым арқылы өз ойымды жинақтау, қалыптастыру, үйрету. Оның құндылығын анықтау әрі айқындау. Егер халыққа қажет болып жатса, кітап қылып шығару. Пікіріңізге рахмет!!!
мысалы мына сайтты байқаңыз www.sufi.kz
Азиияның терең кишлактардағы адамдар өз қабірлеріне қанша жыл өмір сүргендерін емес, қанша жыл өз өмірлерінде бақытты болғандарын жазады дейдію Сондықтан соңғы замандағы аттанып кеткен адамдардың қабірлерінде нәрестелер жатқандай көрінеді дейді.... сонда нағыз бақыт деген не?
Ең алдымен олардың қандай өлшемде өздерін бақытты сезінетінін ұғыну керекдеп ойлаймын. Меніңше адамның өмір сүргенінің өзі бақыт сияқты. Тұрмыс тауқыметі, қиыншылық уақытша құбылыс. Тек сену және жұмыс жасау керек

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Инструкция для аллергиков. Как бороться с аллергией в период обострения

Инструкция для аллергиков. Как бороться с аллергией в период обострения

Я аллергик с детства. Имею аллергию на пыльцу березы, липы, полыни (выяснил это благодаря кожным пробам), а также пищевую аллергию на горчицу. Свои проблемы знаю, однако это меня не спасло.
Romeo_17
15 авг. 2017 / 17:21
  • 38157
  • 62
Алматы предложили сделать центром секс-туризма

Алматы предложили сделать центром секс-туризма

Известный политолог России Андрей Карпов предложил сделать Алматы центром секс-туризма. Но для этого сперва нужно легализовать проституцию в стране.
tala03
13 авг. 2017 / 14:48
Американцы хотят напасть на КНДР, но не знают, где находится эта страна

Американцы хотят напасть на КНДР, но не знают, где находится эта страна

В США 75% жителей считают, что КНДР является "критической угрозой" для их страны. Авторы популярного американского шоу Джимми Кимела решили проверить жителей США, знают ли те, где находится КНДР.
tala03
10 авг. 2017 / 16:48
  • 2723
  • 65
Приложение казахстанских школьниц признали лучшим на конкурсе в Сан-Франциско

Приложение казахстанских школьниц признали лучшим на конкурсе в Сан-Франциско

Команда алматинских школьниц выиграла главный приз международного конкурса Technovation Challenge 2017 по разработке мобильных приложений.
yviNews
11 авг. 2017 / 16:38
  • 2286
  • 5
Недоразумение с грантами в ВУЗы: «медалисты» до сих пор имеют преимущество

Недоразумение с грантами в ВУЗы: «медалисты» до сих пор имеют преимущество

Многие способные выпускники без Алтын Белги готовились к тестированию, чтобы в честной борьбе попытать счастья на гранты без ущемления со стороны якобы "золотых" выпускников.
DanaJarlygapova
14 авг. 2017 / 14:35
Сколько дней казахстанцы отдохнут на День Конституции и Курбан айт

Сколько дней казахстанцы отдохнут на День Конституции и Курбан айт

Многие уже сейчас планируют отпуска и праздничные выходные. Сколько дней отдыха будет в этом году в честь Дня Конституции и мусульманского праздника Курбан айт?
yviNews
11 авг. 2017 / 15:08
  • 1265
  • 0
На EXPO через Балхаш и Боровое своим ходом

На EXPO через Балхаш и Боровое своим ходом

Мы объехали по кругу озеро Иссык-Куль, о чем повествует предыдущий пост, и вернувшись из поездки подумали, а почему бы нам не рвануть на наше озеро, не менее прекрасное?
yelenasergiyenko
13 авг. 2017 / 13:13
  • 1243
  • 6
Как бы ни был красив Шираз, он не лучше казахских раздолий

Как бы ни был красив Шираз, он не лучше казахских раздолий

Посетить далёкий иранский город Шираз мне хотелось лет с девяти. Историю в 5-6 классах у нас преподавал учитель музыки, было очень весело, но самой истории на уроках не было.
theYakov
12 авг. 2017 / 12:17
  • 1152
  • 6
«Мы все дышим». Лучшие цитаты 5 серии 7 сезона «Игры престолов»

«Мы все дышим». Лучшие цитаты 5 серии 7 сезона «Игры престолов»

Нас подготовили к самой долгожданной битве за сезон. Встреча дракона и Джона. Старые записи мейстеров. Возвращение давно забытого героя. Интриги Мизинца. Новый «отряд самоубийц».
on_looker
15 авг. 2017 / 13:57
  • 1078
  • 10