место в рейтинге
  • 413801
  • 694
  • 52
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Сәукеле, шашбау, білезік, сырға жарасар қазақ қызына…

Көкенов Тыныбек Ахметқалиұлы
қазақтың ұлттық қолөнерін насихаттап жүрген зергер

Подарки Женщинам на 8 марта, ЧТО подарить на 8 марта?, ТІЛ: Тыныбек мырза, біздің халқымыздың тарихында жасаған бұйымдары талайды тамсандырған зергерлер көп болғанын, біздің халық үшін бұл өнердің жат еместігін жақсы білеміз. Бүгінгі күні де арамызда қазақтың ұлттық қолөнерін жетілдіріп, әдемі де айшықты небір бұйымдар соғып жатқан зергерлер жоқ емес. Сіздің туындыларыңыз да ерекше бір ықыласпен, қажырлы еңбекпен жасалған дүниелер екені байқалады. Бүгінгі күні қазақ зергерлік өнерінің жағдайы қалай, қазақ зергері ретінде өмір жолыңыз қалай қалыптасуда?
—Біздің тарихымызда зергерлік өнердің небір тамаша түрлері болғанын қазба жұмыстарынан табылған дүниелерден көріп жүрміз ғой. Алтын мен күмістен жасалған талай бағалы дүние музейлерде

сол тарихтың өшпестігін дәлелдеп тұрғандай. Қазақтың зергерлік өнері, әсіресе әшекей бұйымдар көбіне күмістен жасалады. Күмістің қасиеті ерекше екенін өздеріңіз де жақсы білесіздер. Ежелден күмістің адам ағзасына пайдасы бар екенін білген халқымыз күміс ыдыстан тамақ ішіп, күміс әшекейлер тағып, дүниеге келген нәрестені күміс теңге салынған суда шомылдырып келе жатқаны да металдың қасиетінің көрінісі шығар. Күмістің емдік қасиеті медицинада да дәлелденген.
Қазақ зергерлік өнері атадан балаға мирасқа беріліп келе жатқан өнер деуге болады. Себебі, бұйымның қалай жасалғанын көзбен көрмейінше, сезіну мүмкін емес. Әрбір шебер өз білгенінің қыр-сырын ұрпағына, шәкірттеріне түсіндіріп, үйретіп кеткендіктен бе, көбіне зергерлер шаңырақтарында осы өнермен айналысқан шеберлер болған отбасылардан шығып жатады. Мен де бала күнімнен әкемнің інісі Серікқали есімді ағамның түрлі әшекейлі бұйымдарды тудырғанының талай куәсі болдым. Әдемі, әшекейлі дүниені мен де жасасам деген бала арманымды сезген ағам, өз білгенімен бөлісіп, зергерлікке баули бастады. Мектеп бітіргеннен кейін, Алматыға келіп Орал Таңсықбаев атындағы сәндік-қолданбалы өнер колледжіне түсуіме де өнердегі алғашқы ұстазым әрі ағам Серікқали себепші болды. Металл бөлімінде 4 жыл оқып, білім алып шыққаннан кейін Алматыдағы «Алма-Арасан» емдік-демалыс орнының маңындағы Шеберлер ауылында тәжірибелі ұсталардың жанында жүріп, көп тәжірибе жинақтадым. Шеберлер ауылы кезінде аты дүркіреп тұрған ауыл болған екен, қазір қолдаудың аздығынан, сұраныстың төмендігінен болар, ұсталардың жағдайы күн-көрістің ар жақ, бер жағында десем артық айтпас-пын. Ол жерде Дәркембай Шоқпаров, Қалқаман Тілеуханов сияқты атақты зергерлер қазақтың қолөнерінің өсіп-өркендеуіне көп еңбектенген. Кейін Қалқаман Тілеуханов ағамыз өмірінің соңына дейін осы Астанада еңбек еткен.

Казахские женские ювелирные украшенияТІЛ:«Зер қадірін зергер білер» деген сөз бар, қолыңыздан шыққан әрбір әшекей-бұйымның қандай еңбекпен жасалатынын өзіңізден артық ешкім білмес. Көз майын тауысып жасаған өнер туындыларыңызға қызығушылық танытып жатқандар бар ма? Сұраныс қаншалықты?
—Қазір бұйымдарымызбен көрмелерге қатысуға көп шақыртулар алып тұрамыз. Көбіне тапсырыспен жасаймыз. Қазақтың қолөнерін бағалайтын, ұлттық дүниелерімізді дәріптелсін, кең қанат жайсын деген адамдар хабарласып, әшекей-бұйымдарымды сатып алып жатады. Көбінесе шетелден келген қонақтарға сыйлық ретінде алады. Мысалы, осы жолғы Азиада ойындарын тамашалауға келген шетел қонақтарына менің бұйымдарымды сыйға тартты. Қазір халықтың біртіндеп ұлттық өнерімізге назар аудара бастағанын байқап жүрміз, соның ішінде құрақ көрпе, сырмақ, түс киіз сияқты заттарды қызығып іздей бастағаны байқалады. Қыз-келіншектеріміз Қытайдың арзанқол жылтырақтарына қызықпай, қазақы сырға, білезік, сақиналарға көңіл аударса, өзіміздің құнды заттарымыз сәнге айналып жатса, ұлттық дүниенің жаңғыруы деген сол емес пе?
ТІЛ: Қолөнер бұйымдары жоғары бағаланатындықтан, кез-келген қыз-келіншектің сатып алуға жағдайы келмесі түсінікті.
Қазақы әшекей — бұйымдарды сәнге айналдыру үшін не істеуге болады?
—Шынымен, қолөнер болғандықтан, ол бұйымдар арзан болмауы мүмкін. Дегенмен әрбір қазақтың қаракөз қызы таға алатындай, қолжетімді қылып бағалауға болады. Кейбір бұйымдар ешқандай бағалы тас қосылмай, тек қана күмістен жасалады, олардың бағалары тастар қосылған бұйымдардан арзан. Бағалы тастармен жасалған бұйымдардың бағасы да сәніне қарай қымбатырақ болады. Әшекей бұйымдар көбіне жасалу қиындығына, көлеміне қарай бағаланып жатады. Қазақы әшекейлеріміз келешекте дәулет-дәрежесіне қарамастан, әрбір қыз-келіншектің қобдишасынан табылады деп ойлаймыз. Сол үшін де еңбектеніп жатырмыз.Казахские женские ювелирные украшения
ТІЛ: «Өнерліге өріс кең» дейді ғой халқымыз, өзіңіз жас болсаңыз да, жаныңызда шәкірттеріңіз бар екенін байқап отырмыз.
—Білгеннің тілін алып, үйренетін жас табылса және оның қабілеті мен қарымы бар болса, өнерді үйренгенінің артығы жоқ. Қасымда екі көмекші жігіт бар, соларға бар білгенімді үйретіп жүрмін. Қабілеттерін байқап, уақыттарын бос өткізбей, кәсіп үйренсін деп қасыма шақыртып алдым. Екеуі де ауылда жүрген балалар. Біз ешбір құрылғының көмегінсіз әрбір зерді қолмен саламыз, әр тетікке түрлі бағалы тастарды қолмен енгіземіз. Күмісті балқытып құюда жазба, ширатпа, өрім сияқты тәсілдерді қолданамыз. Әр бұйым ерекше ықыласпен жасалады. Кез-келген шығармашылықтың шарықтау шегі шабытта жатыр. Мен де ешбір ойсыз, ұйқыдан тұра сала қолыма қысқыш, қашау алып іске кірісіп кете алмаймын. Әсіресе, ел жатқанда, айнала түгел мүлгіп, тыныштық орнағанда жұмыс істегенді жақсы көремін. Бұл да ақын тудырған өлең сияқты ғой, шабытсыз болмайды. Қазақтың дәстүрлі әндерінің, домбыраның қоңыр үнін тыңдап, ойға түсіп отырғанда істеген ісімнен ләззат аламын. Күмістің де жатырқайтын кездері болады. Көңіл қалауымен, жүрек жылуымен жасамасаң, хас өнер тумайды…
Әңгімеңізге рахмет!

что подарить маме на 8 марта, что подарить жене, что подарить девушке на день рождения,

27 февраля 2011, 23:53
23943

Загрузка...
Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Инструкция для аллергиков. Как бороться с аллергией в период обострения

Инструкция для аллергиков. Как бороться с аллергией в период обострения

Я аллергик с детства. Имею аллергию на пыльцу березы, липы, полыни (выяснил это благодаря кожным пробам), а также пищевую аллергию на горчицу. Свои проблемы знаю, однако это меня не спасло.
Romeo_17
15 авг. 2017 / 17:21
  • 38342
  • 63
СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

СМИ – ассистент провокаторов? Как гости из соседних стран сеют раздор в Казахстане

Инцидент с пьяным киргизским гостем на борту Air Astana, наверное, остался бы только во внутренних сводках авиакомпании, если бы г-н Доган, не поднял громкий крик о государственном языке.
openqazaqstan
вчера / 14:43
  • 6758
  • 25
Алматы предложили сделать центром секс-туризма

Алматы предложили сделать центром секс-туризма

Известный политолог России Андрей Карпов предложил сделать Алматы центром секс-туризма. Но для этого сперва нужно легализовать проституцию в стране.
tala03
13 авг. 2017 / 14:48
Казахский национализм раньше выглядел несовременно. Теперь он другой

Казахский национализм раньше выглядел несовременно. Теперь он другой

Националисты стали совсем другими. По-английски хорошо говорят, русскую классику цитируют. Очень современные, образованные, адекватные. А после Крыма в националисты уже чуть ли не любой казах готов был записаться.
Aidan_Karibzhanov
16 авг. 2017 / 16:52
«Доехать до Алтын Орды» – как мошенники обманывают алматинцев

«Доехать до Алтын Орды» – как мошенники обманывают алматинцев

Из множества грустных откровений постепенно сложился перечень самых распространённых уловок охотников за нашими деньгами. В нём ожидаемо лидировали профессиональные попрошайки.
caravan_kz
16 авг. 2017 / 15:05
  • 1631
  • 2
Недоразумение с грантами в ВУЗы: «медалисты» до сих пор имеют преимущество

Недоразумение с грантами в ВУЗы: «медалисты» до сих пор имеют преимущество

Многие способные выпускники без Алтын Белги готовились к тестированию, чтобы в честной борьбе попытать счастья на гранты без ущемления со стороны якобы "золотых" выпускников.
DanaJarlygapova
14 авг. 2017 / 14:35
Приложение казахстанских школьниц признали лучшим на конкурсе в Сан-Франциско

Приложение казахстанских школьниц признали лучшим на конкурсе в Сан-Франциско

Команда алматинских школьниц выиграла главный приз международного конкурса Technovation Challenge 2017 по разработке мобильных приложений.
yviNews
11 авг. 2017 / 16:38
  • 2352
  • 5
Сколько дней казахстанцы отдохнут на День Конституции и Курбан айт

Сколько дней казахстанцы отдохнут на День Конституции и Курбан айт

Многие уже сейчас планируют отпуска и праздничные выходные. Сколько дней отдыха будет в этом году в честь Дня Конституции и мусульманского праздника Курбан айт?
yviNews
11 авг. 2017 / 15:08
  • 1350
  • 0
На EXPO через Балхаш и Боровое своим ходом

На EXPO через Балхаш и Боровое своим ходом

Мы объехали по кругу озеро Иссык-Куль, о чем повествует предыдущий пост, и вернувшись из поездки подумали, а почему бы нам не рвануть на наше озеро, не менее прекрасное?
yelenasergiyenko
13 авг. 2017 / 13:13
  • 1316
  • 6