--- title: "Жаужүрек мың бала." description: "Көлде жүрген қоңыр қаз,Қыр қадірін не білсің?Қырда жүрген дуадақ,Су қадірін не білсін?Көшіп-қонып жү..." author: "saparshy" published: "2012-05-19T03:35:09+00:00" modified: "2022-04-17T08:31:22+00:00" locale: "kk" canonical_url: "https://yvision.kz/kk/post/zhauzh-rek-my-bala-263305" markdown_url: "https://yvision.kz/kk/post/zhauzh-rek-my-bala-263305/markdown" site_name: "Yvision.kz" --- # Жаужүрек мың бала. > Көлде жүрген қоңыр қаз,Қыр қадірін не білсің?Қырда жүрген дуадақ,Су қадірін не білсін?Көшіп-қонып жү... Көлде жүрген қоңыр қаз, Қыр қадірін не білсің? Қырда жүрген дуадақ, Су қадірін не білсін? Көшіп-қонып жүрмеген, Жер қадірін не білсін? Көшсе кона білмеген, Қонса көше білмеген, Ақылына көнбеген, Жұрт қадірін не білсін? Асан қайғы жырау. ************************* Гусю, что живет в воде, Степи вольной не понять, Пешей серенькой дрофе Глади водной не понять! Как аульным болтунам Родину свою понять? Никогда не кочевавшим, Как же нашу степь понять? Если не хотят и знать, Где кочевью ночевать, Иль куда откочевать, Этим дурням бестолковым Как же свой народ понять! (Перевод О. Жанайдарова) *********************** Айналайын Ақ Жайық Ат салмай өтер күн қайда, Еңісі биік боз орда Еңкеймей кірер күн қайда, Қара бұлан терісін Етік қылар күн қайда, Күдеріден бау тағып Кіреуке киер күн қайда, Күмбір-күмбір кісінетіп Күреңді мінер күн қайда, Толғамалы ақ балта Толғап ұстар күн қайда, Алты құлаш ақ найза Ұсынып шаншар күн қайда, Садақ толған сайгез оқ Масағынан өткеріп, Басын қолға жеткеріп Созып тартар күн қайда! Кет-Бұғадай билерден Кеңес сұрар күн қайда, Еділдің бойын ел жайлап Шалғынына бие біз байлап, Орындықтай қара сабадан Бозбаламен күліп-ойнап, Қымыз ішер күн қайда! Доспамбет жырау. ************************* О, любимый мой Жайык! Когда ж настанет этот миг, Чтоб оседлали мы коней И мчались между двух огней? В высокую, как небо юрту – Олицетворение вселенной – Войду я не согнув спины? Из шкуры черного оленя Когда сошью я сапоги? Из прочных, как броня ремней Когда кольчугу мне сошьют? Коня, что в битву рвется, ржет, Когда смогу я оседлать? Когда свой боевой топор, Ревя, смогу я в руки взять? Когда длиною в шесть локтей Копье направлю на врага? Когда ж настанет день такой, Чтоб силой своих тяжких рук, До звона тетивы тугой Я натянул свой точный лук! У старцев, равных Кет-Буге, Когда же я спрошу совет? Когда на берегу Едиля Пастись я выпущу кобылу, И из огромнейшей сабы, С друзьями детства в круг сойдясь, Кумыс попью я! (Перевод О. Жанайдарова) ************************* Қоғалы көлдер, қом сулар Қоныстар қонған өкiнбес. Арыстандай екi бұтын алшайтып, Арғымақ мiнген өкiнбес. Көбелер киген өкiнбес. Жұпарын қардай боратып, Арулар құшқан өкiнбес. Торы төбел ат мiнiп, Той тойлаған өкiнбес. Құрама шапшақ көп қымыз Құйып iшкен өкiнбес. Екi арыстан жау шапса, Оқ қылқандай шаншылса, Қан жусандай егiлсе, Аққан судай төгiлсе, Бетегелi Сарыарқаның бойында Соғысып өлген өкiнбес! Доспамбет жырау. ************************* Когда, кочуя, видишь берега, Где зеленеет у воды куга, — Не станешь ты об этом сожалеть. Когда, от жажды боя охмелев, Ты сядешь на коня, как грозный лев, — Не станешь ты об этом сожалеть. Когда кольчуги леденящей сталь Почувствуешь на теле, то едва ль Ты станешь и об этом сожалеть. Коль на пиру или в объятьях сна Не слезешь с вороного скакуна, — Не станешь ты об этом сожалеть. Когда красавиц поцелуешь ты, Чьи лица, словно первый снег, чисты, — Не станешь ты об этом сожалеть. Коль опьянеешь, будто от вина, Кумыса бочку осушив до дна, — Не станешь ты об этом сожалеть. Коль вражья рать в степи подымет пыль, Усеют стрелы землю, как ковыль, Когда от дыма замутится синь, От крови станет мягкою полынь, И на кургане в яростном бою Сложить придется голову свою, — Не станешь ты об этом сожалеть! (Перевод А. Ануфриева) ************************* Жауға шаптым ту байлап, Шөпті бұздым айғайлап. Дұшпаннан көрген қорлықтан Жалынды жүрек қан қайнап, Елді-жұртты қорғайлап, Өлімге жүрміз бас байлап! Ақтамберді жырау. ************************ Я со знаменем бросился на врага, Криком его расстроил ряды, Нам, конечно, каждому жизнь дорога, Словно пламя кипит в груди! От врагов претерпели мы много бед, Чтоб страну и народ защитить, Смерти мы поручили узнать ответ: Где нам головы преклонить! (Перевод О. Жанайдарова) ************************* Дұшпаннан көрген қорлығым Сары су болды жүрекке. Он жетіде кұрсанып Қылыш ілдім білекке. Жауға қарай аттандым, Жеткіз деп, Құдай, тілекке! Ақтамберді жырау. *********************** То, что от врагов терплю, В сердце болью, - буду злей. Я с семнадцати в бою, Сабля под рукой в петле, На коней походных сели, Тенгри, доведи до цели! (Перевод О. Жанайдарова) *********************** Алаң да алаң, алаң жүрт, Ақала ордам қонған жұрт, Атамыз біздің бұ Сүйініш Күйеу болып барған жұрт, Анамыз біздің Бозтуған Келіншек болып түскен жұрт, Қарғадай мынау Қазтуған батыр туған жұрт, Кіндігімді кескен жұрт, Кір-қоңымды жуған жұрт, Қарағайдан садақ будырып, Қылшанымды сары жүн оққа толтырып, Жанға сақтау болған жұрт. Салп-салпыншақ анау үш өзен Салуалы менің ордам қонған жер, Жабағылы жас тайлақ Жардай атан болған жер, Жатып қалып бір тоқты, Жайылып мың қой болған жер, Жарлысы мен байы тең, Жабысы мен тайы тең, Жары менен сайы тең, Ботташығы бұзаудай, Боз сазаны тоқтыдай, Балығы тайдай тулаған, Бақасы қойдай шулаған, Шырмауығы шөккен түйе таптырмас, Балығы көлге жылқы жаптырмас, Бақасы мен шаяны Кежідегі адамға Түн ұйқысын таптырмас, Қайран менің Еділім, Мен салмадым, сен салдың, Қайырлы болсын сіздерге Менен қалған мынау Еділ жұрт! Қазтуған жырау. ************************* О вольный, вольный, вольный народ, Юрты поставивиший вольно народ, Где мой отец бий Суюниш Был женихом, раздольный народ. Где наша матушка Бозтуган Невесткой пришла, свободный народ, Где я – батыр Казтуган родился, Мою пуповину обрезал народ, Обмыл и на руки принял народ, И стрелами туго колчан мой набил, И жизнь мою сохранил народ. Три речки сливаются в речку одну Здесь, на берегу, я поставил орду, И здесь беззащитные верблюжата Атанами стали, родная земля. Когда-то овца здесь одна заблудилась, В отару тысячную превратилась. Здесь в споре богатый и бедный равны, Овраги и русла речные равны, Большие, с овцу, в реке сазаны, И рыбы резвятся здесь, как жеребята, Лягушки здесь громко кричат, как ягнята, Средь маков цветущих верблюда не видно. А рыба так буйно гуляет в воде, Что в озеро ты не загонишь коней… И сна не найти Табунщикам нашим Средь звездных ночей… Таков мой Едиль, Дорогой мой Едиль, Моя незабвенная сказка и быль. Вот я ухожу, остается народ, Пусть счастье великое вам принесет Оставшийся после меня мой Едиль, о народ! (Перевод О. Жанайдарова) --- Source: [https://yvision.kz/kk/post/zhauzh-rek-my-bala-263305](https://yvision.kz/kk/post/zhauzh-rek-my-bala-263305)