место в рейтинге
  • 397174
  • 694
  • 52
Нравится блог?
Подписывайтесь!

ТІЛ МҮГЕДЕКТЕРІ

ҚАЗАҚША ЕСТІМЕГЕННІҢ

ҚАЗАҚША ТІЛІ ШЫҚПАЙДЫ…

Жаратушының адамзат баласына берген ең үлкен сыйы — денсаулық. Бірақ бәрімізде бірдей он екі мүшенің түгелдей сау болмай жататын жағдайлары да тіршілікте жиікездеседі. Сырттағы ақпаратты көзіміз, құлағымыз сынды мүшелеріміз қабылдап, оны тіліміз арқылы жеткізукөпшілігімізге тән әрі солай болуытиіс жағдайдай көрінер. Дегенмен арамызда дене мүшесі — құлағының ақаулығынан көпшілікпен сөйлесу арқылы түсінісе алмайтын жандарда кездеседі. Олардың көпшілігі туа біте немесе бала күнінен есту қабілетінен айрылғандықтан, адамдармен ым тілі арқылы түсінісуге мәжбүр.Бұл саңырау қауымының құлағының мүкістігі болмаса, тілдерінде ақау жоқ. Яғни құлағы естіген жағдайда сөйлеп кету қабілетіне ие. Сөздерді естімегеннен кейін не екенін айта алмайды.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
САҢЫРАУЛАР — құлағының мүкістігі болмаса, тілдерінде ақау жоқ. Яғни құлағы естіген жағдайда сөйлеп кету қабілетіне ие. Сөздерді естімегеннен кейін не екенін айта алмайды.

Ым тілі — қол қимылы арқылы түсінісу тілі.

Қол қимылы арқылы түсінісіп жүрген жандардың тіршілігі туралы кеңірек ақпарат алу үшінбіз «Қазақстан» телеарнасында«Жаңалықтар» қызметінің сурдоаудармашысы қызметін атқарып жүрген Самал Нұрымовамен пікірлескен едік.Самалдың айтуы бойынша сурдоаудармамен айналысып жүрген жандардың арасында қазақ қыздары көп кездесебермейді екен. Көбіне бұл саланы ата-анасы немесе үйіндегі бір туысы есту қабілетінен айырылған жанұялардың балалары таңдап жататын көрінеді.Самалдың өзі бала күнінде ым тілімен түсінісіп жүрген жандарды көріп, осы тілді үйренуге ынтасы ауған. Есту қабілетінен айырылған жандар есту қабілетінің дәрежесіне байланысты бірнеше топқа бөлінеді. Әлсіз еститіндер мен мүлдем естімейтіндер арасында да біраз айырмашылықтар бар. Әлсіз еститіндер қол қимылы арқылы ән сала алатынын, адам бойындағы барлық сезім түрлерін ренжу, қуану, ашулану, таңдану сынды көңіл күй өзгерістерін де қол қимылымен жеткізе алады. Бүгінде біздің елімізде ресми дерек бойынша бойынша есту қабілетінен айрылған 16000 адам өмір сүруде. Ал бейресми дерек бойынша есту қабілетінен айырылғандар саны 100000-нан асады деп есептелінеді. Астана қаласында есту қабілеті шектеулі 370 адам, Ақмола облысы бойынша 630 адам тіркелген. Мұндай жандардың көпшілігі жұмыспен қамтылмаған, көбіне орта біліммен қалатындықтан олар тігінші, суретші т. б. сөйлесуді қажет етпейтін мамандықтарға барып жатады екен. Қазақстан бойынша 18 саңыраулар оқу өндірістік кәсіпорыны бар болса, Астанадағы қазақ саңыраулар оқу өндірістік кәсіпорынының 48 жұмысшысы яғни 56 пайызы саңыраулардан құралған. Қоғамдық ұйымдар тарапынан есту қабілетінен айырылған жандар туралы аз айтылып жүрген жоқ. Десек те біздің елімізде есту қабілеті шектеулі азаматтарға әлеуметтік көмек ретінде берілетін сурдоаудармашының уақыты әр адамға жылына 30 сағатты ғана құрайды. Ал Америка Құрама Штаттарында әр осындай мүгедек жандар айына 150 сағат сурдоаудармашының көмегін қолдана алады.

Яғни бұл қоғамдық орындарда, әлеуметтік көмек көрсету мекемелерінде, ауруханаларда арнайы сурдоаудармашылардың болуын қажет етеді деген сөз.
Мұқтажын түсіндіре алмайтын жандар іштен тынуға мәжбүр. Мұндай денсаулығының ақауы бар жандарға арналған мектептердің көпшілігі дерлік орыс тілінде. Самалдың айтуынша, көп құлағы естімейтін жандар телеарналардағы фильмдердің астындағы жүгіртпелі жазуды орыс тіліне ауыстырса екен деген тілек білдіреді екен. Яғни фильм немесе бағдарлама қазақ тілінде жүріп отырса, жүгіртпелі жазуды орыс тіліне аудару қиын емес шығар. Сонда құлағы естімесе де фильмді жазуы арқылы түсінер жандарға жеңіл болар ма еді? Ал енді құлағы естіп, тілі сөйлейтін, бірақ өкінішке орай ана тіліндегі сөздерді ести алмайтын жандардың да жағдайы осы жандардай қиын дер едік. Құлағы қазақ тіліндегі ақпаратты естімесе, қазақ тілінде тілі қайдан сөйлесін. Біреу амалсыздың күнімен тағдырына көндігіп жүрсе, ал біреудің өз еркімен, өз өз қалауымен мүгедек атануы қалай? Туғанынан Жаратушының берген сыйы денсаулығын өзі туылған ұлтының ана тілінің қажетіне жарата алмаса оның мүмкіндігі шектеулі жандардан айырмашылығы қандай?

"TIЛ" Журналы
#4 (21) МАМЫР | 2010

26 ноября 2010, 3:37
2296

Загрузка...

Комментарии

оооо... непонятно... но интересно!!! наверное...

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Я был удивлён, что в Азербайджане есть Казахский район

Я был удивлён, что в Азербайджане есть Казахский район

Мне как казаху по национальности очень хотелось туда попасть. Оказалось, что климат там намного суровей и люди, говорят, суровые и воинственные. Казах – город на западе Азербайджана...
alidimash
18 янв. 2017 / 21:50
  • 27085
  • 18
10 лучших районов Алматы. Широкие улочки, частные дома, летом – красота!

10 лучших районов Алматы. Широкие улочки, частные дома, летом – красота!

Названия улиц: Садовый бульвар, Солнечный проезд. Красиво звучит не так ли? Прям, как в Москве... Уютные улочки и радующие глаз одноэтажные домики, тихо и свободно, нет динамики, движух и ажиотажа.
gelberdeuet
16 янв. 2017 / 14:45
  • 8067
  • 98
Многочасовые очереди, смерти в ЦОНах: почему вопросы об этом ставят парламентариев в тупик?

Многочасовые очереди, смерти в ЦОНах: почему вопросы об этом ставят парламентариев в тупик?

Ожидали ли депутаты Мажилиса всего этого? Как планировали этот процесс регистрации, и обсуждали ли его, прежде чем одним нажатием кнопки принять нормы с такими абсурдными временными рамками?
openqazaqstan
17 янв. 2017 / 14:32
  • 4868
  • 22
Сильное ДТП произошло в Алматы на Тимирязева-Байзакова

Сильное ДТП произошло в Алматы на Тимирязева-Байзакова

NoComment (c) Официальный слоган EuroNews. Катастрофа на алматинской утренней трассе началась с того, что водители «Ниссана» и микровена ожидали сигнала светофора на запад по Тимирязева...
ibestreporter
17 янв. 2017 / 22:52
  • 3707
  • 5
Астана глазами алматинских девушек. Как при таких погодных условиях можно выжить?

Астана глазами алматинских девушек. Как при таких погодных условиях можно выжить?

В спальных районах, и в высотных домах сквозь стены слышно завывание ветра. В особенности ночью. Такие звуки, я слышала, пожалуй, только по телевизору, в фильмах про метель.
Naomi_K
вчера / 12:36
Вейпинг безопасен? Эндрю Холл из США тоже так считал, пока что-то не пошло не так

Вейпинг безопасен? Эндрю Холл из США тоже так считал, пока что-то не пошло не так

Эндрю Холл из США считал, что вейпинг безопасен и усиленно убеждал в этом близких. Но как-то раз что-то пошло не так. Это результат взрыва хипстерского устройства - выбило 7 зубов + ожоги и раны...
Maxambet
17 янв. 2017 / 16:28
  • 3598
  • 47
Это поколение просрет страну. 20-летняя молодежь представляет из себя сказочных эльфов

Это поколение просрет страну. 20-летняя молодежь представляет из себя сказочных эльфов

Смотря в очередные пустые глаза вчерашнего студента, приходящего устраиваться на первую работу страшно становится. Потому что сравниваю с теми же китайскими студентами, которые готовы выгрызать себе мечту.
mbaitykov
18 янв. 2017 / 11:34
  • 3726
  • 99
Становится хуже, но как-то постепенно. Беднеем, но тоже как-то не разом

Становится хуже, но как-то постепенно. Беднеем, но тоже как-то не разом

Помню, когда я уезжал и Казахстана, тут было довольно прилично, даже не смотря на то, что жить было невыносимо. Но прилично так. Мусора было меньше. Дороги чистили, вони почти не было. Да и в остальном тоже норм.
shootnix
18 янв. 2017 / 12:49
  • 3190
  • 34
Любимый Тайланд. Правящий король называет Паттайю «черным пятном на репутации страны»

Любимый Тайланд. Правящий король называет Паттайю «черным пятном на репутации страны»

Тайланд мы впервые посетили в декабре 2012 года. Полученные эмоции настолько были яркими, что в конце 2015 года мы решили еще разок слетать в Тайланд. Вспоминая Тай, первое о чем я думаю - горячий...
zhainar_d
17 янв. 2017 / 11:11
  • 3012
  • 24