место в рейтинге
  • 402717
  • 694
  • 52
Нравится блог?
Подписывайтесь!

ТІЛ МҮГЕДЕКТЕРІ

ҚАЗАҚША ЕСТІМЕГЕННІҢ

ҚАЗАҚША ТІЛІ ШЫҚПАЙДЫ…

Жаратушының адамзат баласына берген ең үлкен сыйы — денсаулық. Бірақ бәрімізде бірдей он екі мүшенің түгелдей сау болмай жататын жағдайлары да тіршілікте жиікездеседі. Сырттағы ақпаратты көзіміз, құлағымыз сынды мүшелеріміз қабылдап, оны тіліміз арқылы жеткізукөпшілігімізге тән әрі солай болуытиіс жағдайдай көрінер. Дегенмен арамызда дене мүшесі — құлағының ақаулығынан көпшілікпен сөйлесу арқылы түсінісе алмайтын жандарда кездеседі. Олардың көпшілігі туа біте немесе бала күнінен есту қабілетінен айрылғандықтан, адамдармен ым тілі арқылы түсінісуге мәжбүр.Бұл саңырау қауымының құлағының мүкістігі болмаса, тілдерінде ақау жоқ. Яғни құлағы естіген жағдайда сөйлеп кету қабілетіне ие. Сөздерді естімегеннен кейін не екенін айта алмайды.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
САҢЫРАУЛАР — құлағының мүкістігі болмаса, тілдерінде ақау жоқ. Яғни құлағы естіген жағдайда сөйлеп кету қабілетіне ие. Сөздерді естімегеннен кейін не екенін айта алмайды.

Ым тілі — қол қимылы арқылы түсінісу тілі.

Қол қимылы арқылы түсінісіп жүрген жандардың тіршілігі туралы кеңірек ақпарат алу үшінбіз «Қазақстан» телеарнасында«Жаңалықтар» қызметінің сурдоаудармашысы қызметін атқарып жүрген Самал Нұрымовамен пікірлескен едік.Самалдың айтуы бойынша сурдоаудармамен айналысып жүрген жандардың арасында қазақ қыздары көп кездесебермейді екен. Көбіне бұл саланы ата-анасы немесе үйіндегі бір туысы есту қабілетінен айырылған жанұялардың балалары таңдап жататын көрінеді.Самалдың өзі бала күнінде ым тілімен түсінісіп жүрген жандарды көріп, осы тілді үйренуге ынтасы ауған. Есту қабілетінен айырылған жандар есту қабілетінің дәрежесіне байланысты бірнеше топқа бөлінеді. Әлсіз еститіндер мен мүлдем естімейтіндер арасында да біраз айырмашылықтар бар. Әлсіз еститіндер қол қимылы арқылы ән сала алатынын, адам бойындағы барлық сезім түрлерін ренжу, қуану, ашулану, таңдану сынды көңіл күй өзгерістерін де қол қимылымен жеткізе алады. Бүгінде біздің елімізде ресми дерек бойынша бойынша есту қабілетінен айрылған 16000 адам өмір сүруде. Ал бейресми дерек бойынша есту қабілетінен айырылғандар саны 100000-нан асады деп есептелінеді. Астана қаласында есту қабілеті шектеулі 370 адам, Ақмола облысы бойынша 630 адам тіркелген. Мұндай жандардың көпшілігі жұмыспен қамтылмаған, көбіне орта біліммен қалатындықтан олар тігінші, суретші т. б. сөйлесуді қажет етпейтін мамандықтарға барып жатады екен. Қазақстан бойынша 18 саңыраулар оқу өндірістік кәсіпорыны бар болса, Астанадағы қазақ саңыраулар оқу өндірістік кәсіпорынының 48 жұмысшысы яғни 56 пайызы саңыраулардан құралған. Қоғамдық ұйымдар тарапынан есту қабілетінен айырылған жандар туралы аз айтылып жүрген жоқ. Десек те біздің елімізде есту қабілеті шектеулі азаматтарға әлеуметтік көмек ретінде берілетін сурдоаудармашының уақыты әр адамға жылына 30 сағатты ғана құрайды. Ал Америка Құрама Штаттарында әр осындай мүгедек жандар айына 150 сағат сурдоаудармашының көмегін қолдана алады.

Яғни бұл қоғамдық орындарда, әлеуметтік көмек көрсету мекемелерінде, ауруханаларда арнайы сурдоаудармашылардың болуын қажет етеді деген сөз.
Мұқтажын түсіндіре алмайтын жандар іштен тынуға мәжбүр. Мұндай денсаулығының ақауы бар жандарға арналған мектептердің көпшілігі дерлік орыс тілінде. Самалдың айтуынша, көп құлағы естімейтін жандар телеарналардағы фильмдердің астындағы жүгіртпелі жазуды орыс тіліне ауыстырса екен деген тілек білдіреді екен. Яғни фильм немесе бағдарлама қазақ тілінде жүріп отырса, жүгіртпелі жазуды орыс тіліне аудару қиын емес шығар. Сонда құлағы естімесе де фильмді жазуы арқылы түсінер жандарға жеңіл болар ма еді? Ал енді құлағы естіп, тілі сөйлейтін, бірақ өкінішке орай ана тіліндегі сөздерді ести алмайтын жандардың да жағдайы осы жандардай қиын дер едік. Құлағы қазақ тіліндегі ақпаратты естімесе, қазақ тілінде тілі қайдан сөйлесін. Біреу амалсыздың күнімен тағдырына көндігіп жүрсе, ал біреудің өз еркімен, өз өз қалауымен мүгедек атануы қалай? Туғанынан Жаратушының берген сыйы денсаулығын өзі туылған ұлтының ана тілінің қажетіне жарата алмаса оның мүмкіндігі шектеулі жандардан айырмашылығы қандай?

"TIЛ" Журналы
#4 (21) МАМЫР | 2010

26 ноября 2010, 3:37
2317

Loading...

Комментарии

оооо... непонятно... но интересно!!! наверное...

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Исламская ипотека в Казахстане: в этом году выйдет на розничный рынок

Исламская ипотека в Казахстане: в этом году выйдет на розничный рынок

Многие клиенты, вздыхая о харамном ссудном проценте местных банков, сокрушались по поводу отсутствия у нас халяльного кредитования. Поддержка исламского банкинга на уровне МФЦА есть...
DanaJarlygapova
24 марта 2017 / 18:28
  • 20130
  • 59
Компания LG Electronics открыла предзаказ на новый флагман LG G6

Компания LG Electronics открыла предзаказ на новый флагман LG G6

LG Electronics объявляет о начале предварительного заказа онлайн на новый смартфон LG G6. Оформить предзаказ можно на сайтах магазинов электроники до 16 апреля 2017 года.
LG Electronics
24 марта 2017 / 14:20
  • 5131
  • 0
Беременность по-американски. Никто не ждет до 40 дней, с малышом гуляют с первого дня

Беременность по-американски. Никто не ждет до 40 дней, с малышом гуляют с первого дня

Мои волшебные 9 месяцев протекали в новой среде и далеко от всех родственников и подружек. Никто из моих знакомых в США на тот момент не успел обзавестись малышом, поэтому мне не с кем было...
Zarema_
23 марта 2017 / 9:25
  • 5062
  • 16
Страну, где так строят дороги, победить невозможно!

Страну, где так строят дороги, победить невозможно!

Шестиминутный ролик про строительство автомобильной дороги в США - это как острый нож в пузо нашим чиновникам. Они же подавятся бешбармаком, увидев его! Похлеще любого пропагандистского фильма...
Timur_Tregulov
24 марта 2017 / 11:26
  • 4512
  • 38
Это вам не Дисней. Реальный прототип «Красавицы и Чудовища»

Это вам не Дисней. Реальный прототип «Красавицы и Чудовища»

Многие уверенны на 100%, что сказка «Красавица и Чудовище» - это интересная выдумка ее создателей. Однако, действия, происходящие в мультфильме и фильме, имели место в истории, и у главных героев...
Naomi_K
24 марта 2017 / 18:42
  • 4744
  • 34
Семь причин почему вам надо перестать откладывать переезд за границу

Семь причин почему вам надо перестать откладывать переезд за границу

Вы думаете о переезде за границу, но постоянно откладываете дату, потому что вас беспокоит тысяча мелочей, которые могут пойти не так? У меня есть семь причин, почему пора перестать мотать нервы...
Lesch
24 марта 2017 / 17:50
  • 3673
  • 14
Гонения на «Свидетелей Иеговы». Кому это выгодно?

Гонения на «Свидетелей Иеговы». Кому это выгодно?

Я не "Свидетель Иеговы". Мне приходилось защищать в судах и кришнаитов и коммунистов, хотя я и не разделяю их убеждений. Я защищаю свободу совести. Сегодня "Свидетели Иеговы", завтра,- каждый из вас.
nasreddin
25 марта 2017 / 17:18
  • 3759
  • 43
Страна обыденной роскоши: Ташкент-Самарканд-Бухара

Страна обыденной роскоши: Ташкент-Самарканд-Бухара

Узбекистан - это страна, где роскошь стала обыденностью. Это и повсеместный зелёный крупнолистовой чай. И вкусная натуральная еда с минимумом специй. И то, что дети играют среди исторических памятнико
MadinaR
25 марта 2017 / 10:37
  • 3002
  • 59
Посчитав сколько я смогу сэкономить на еде, я понял, что это очень приличная сумма

Посчитав сколько я смогу сэкономить на еде, я понял, что это очень приличная сумма

Именно сейчас я начинаю понимать, как себя чувствуют иногородние студенты, которые живут общежитиях у нас в Алматы. Я не говорю, что они живут плохо, но многие из них рассчитывают только на свои...
noyanovmyras
23 марта 2017 / 0:18
  • 3395
  • 62