• 47218
  • 59
  • 16
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Қазақстандағы балалар әдебиеті және оқулықтар мәселесі

Математика оқулығы 2-сыныпқа емес, 2 сыныпқа арналған екен...

Алматы қаласының ірі кітап дүкенінде қазақ тіліндегі балалар әдебиетін іздеп тұрған жарты сағат уақытымда дүкенге 5-6 ата-ана мектеп, балабақшадағы баласына кітап іздеп келді. Барлығы да сатушыға оқулықтарды еш жерден таппай жүргенін айтып түсіндіруде. Баласын ана тілінде оқытқысы келген ата-ананың кітап таба алмай, барлық дүкендерді аралап, шарқ ұрғанын көріп, орыс мектебіне оқытуға бере салмағанына іштей риза болдым.

Бір жағынан, 2009 жылғы көрсеткіштер бойынша әлемдегі қағаз өндірісі нарығының 54%-ын құрайтын Қытаймен көршілестік біздің отандық баспаларымыздың жағдайын әлдеқайда жеңілдетер күнге де жеттік пе деп ойлайсың. Онымен олай емес екен, жеке фирмалардың өз каталогтарын түрлі-түсті жалтырақ қағаздан басып шығарып, көшелерде тегін таратуға мүмкіндігі бар да, ал азат еліміз балабақша, мектеп балаларын оқулықтармен толықтай қамтамасыз ете алмайды екен.

 

Қазіргі өлшеммен алғанда, Кеңес үкіметі кезіндегі қазақстандық авторлардың шығармаларының басылып шыққандағы таралымын айтсақ, адам нанғысыз. Қазақстанды өз уысында ұстаған тоталитарлық мемлекеттің кезінде үкімет оқушыларды оқулықтармен қамтамасыз етіп қана қоймай, қазақ ертегі, эпостарын, көркем әдебиет туындыларын миллиондаған таралыммен басып шығарған. 80-ші жылдардың бас кезінде «Жазушы» баспасынан жарық көрген үштомдық жинаққа әңгімелер мен ертегілер, повестер енді. Авторы – сол кездегі танымал әрі көп оқылатын балалар жазушыларының бірі Максим Дмитриевич Зверев. Оның осыдан 14 жыл бұрын жазған туған жер табиғатына арналған шығармалары күні кеше жазылғанға ұқсайды. Алайда қазіргі балалар Бетпақдаланы емес, Сахараны көбірек таниды. 1956 жылы оның «Қанатты сыйлық» повесіне «Қазақфильм» киностудиясы балаларға арналған көркем фильм де түсірді. Тіпті Бердібек Соқпақбаевтың «Менің атым Қожа» повесінің желісімен түсірілген Абдолла Қарсақбаевтың фильмі Канн фестивалінде жүлдеге ие болды. Осы аталған туындылар бүгінгі Шрек пен Гарри Поттердан артық болмаса, кем болмас. Біздің алдамшы емес, шынайы мәдени мұрамыз осы!

Бүгінгі күні біз неге жеттік? Шыңғыс ханмен туыстығымызды дәлелдеуге ұмтылғанымызға ма? Қазақ халқы үшін бұл жаңа заманның жетістігі емес, себебі қазақтар бұрыннан-ақ өз ата-тегін ұмытпаған! Әлде мемлекеттік тілде сөйлей алмайтын «Қазақстандықтардың» санының өсуін мәдени жетістігіміз деп есептеуіміз керек пе? Түк те! Тіпті африкалық тайпалардың адамдары өз ана тілдерін ұмытпай, әлі күнге шейін сол тілде сөйлейді. Ал кейбіріміз оларды жабайы деп менсінбейміз де. Сонда олардың өз мәдени туындыларын сақтай алмағаны ғана үшін бе? Әзербайжанда базарда сауда-саттықпен айналысатын орыстардың өзі әзер тілінде сайрап тұрады екен. Еш елде жоқ тіл мәселесі бар біздің елде бұл бөлек әңгіме.

Әрине, қазақ тіліндегі балалар әдебиетінің шедеврларын сақтау қажеттілігін бәріміз түсініп отырмыз. Тіпті сол мақсатта көрмелер де ұйымдастырылып жатқан жоқ емес. Алайда мұндай шаралар тек үлкен қала тұрғындарының аз бөлігін ғана қамтып отыр. Ауыл-аймақтарға жетпейді де. Бәлкім ондаған жыл өткен соң үкімет ақын-жазушылардың ұрпағынан туындыларды сатып алып, көшеде тегін таратып тұрар ма екен? Әлде жетім баланың күйін кешкен қазақ кітабы тастанды болып қала бермек пе?.... Біз осы сұрақтардың жауабын уақыт еншісіне қалдырған шақта, қыздарымыз «Мақта қыз бен мысықты», ұлдарымыз «Ер Төстікті» оқымай, Шрек пен Фионаны тамашалап жүре берері сөзсіз.

Айнур Chandni
30 сентября 2010, 17:58
5327

Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

«Мурашки по коже». Выступление Димаша Кудайбергенова впечатлило иностранцев

«Мурашки по коже». Выступление Димаша Кудайбергенова впечатлило иностранцев

21-го января сообщество "Казахстан разместило на своей странице фейсбук видео с выступлением Димаша Кудайбергенова c песней "S.O.S" на китайском конкурсе Singer 2017.  Данное видео стало вирусным...
Levlion999
15 февр. 2017 / 15:06
  • 22706
  • 5
Известные казахи, женившиеся на русских женщинах

Известные казахи, женившиеся на русских женщинах

Говорят, что за каждым великим мужчиной стоит женщина. А еще говорят что, все великие люди меняют судьбу своего народа. Так давайте узнаем больше о русских женщинах, навсегда изменивших жизнь...
Shala-Kazakh
17 февр. 2017 / 23:21
  • 12010
  • 72
У нас зарплаты в 3 раза ниже, чем в Болгарии. А мы говорим о самом дешевом бензине, хлебе и воде

У нас зарплаты в 3 раза ниже, чем в Болгарии. А мы говорим о самом дешевом бензине, хлебе и воде

Многие у нас любят сравнивать цены в Казахстане с ценами в Европе. Как мол у нас все дешево! При этом они забывают о том, что минимальный размер оплаты труда на Западе в разы выше, чем у нас.
AliyaSadyrbaeva
15 февр. 2017 / 0:43
  • 6279
  • 52
Келин XX века vs келин XXI века. Если сейчас легче жить, то почему разводов стало больше?

Келин XX века vs келин XXI века. Если сейчас легче жить, то почему разводов стало больше?

Часто слышу от пожилых «апашек» слова разочарования, когда они в очередной раз узнают новость про развод семьи. В основном рассуждения начинаются с фразы «біздің кезімізде»...
socium_kzo
15 февр. 2017 / 15:47
  • 6105
  • 76
«Мужчины, живущие с родителями после 25 лет». Опрос набирает популярность в сети

«Мужчины, живущие с родителями после 25 лет». Опрос набирает популярность в сети

"Как вы относитесь к мужчинам, которые в 25+ еще живут с родителями?". Опрос, который набирает популярность в соцсетях. Хотелось бы узнать, что же думаете вы по этому поводу?
Muchacho55
15 февр. 2017 / 18:51
Места для уличного секса в Алматы. Не будьте ханжами, уятменами и моралфагами!

Места для уличного секса в Алматы. Не будьте ханжами, уятменами и моралфагами!

Не будьте ханжами, уятменами и моралфагами, будьте доброжелательней и скиньте уже с себя цепи и оковы нравственности. Да здравствует любовь и свобода!
gelberdeuet
14 февр. 2017 / 11:00
«Казахстанцы больше не смогут приобрести недвижимость за рубежом»

«Казахстанцы больше не смогут приобрести недвижимость за рубежом»

Так мог бы звучать заголовок этой публикации, откажись Европа, Турция, ОАЭ, США и другие от фундаментального права человека на имущество. Пост про то, кто заработает на поправках в Конституцию РК...
lyalusha
16 февр. 2017 / 14:45
  • 3308
  • 23
Секреты женского оргазма или Почему вокруг так много фригидных женщин

Секреты женского оргазма или Почему вокруг так много фригидных женщин

Просьба отключить режим высокой морали и узколобия, а внять советам, дабы сделать немножко счастливей и свою жизнь, и жизнь партнера. Всем уят! :D
kami_princesska
16 февр. 2017 / 11:39
Вспомнились слова однокурсника: «Не завидую твоему будущему мужу»

Вспомнились слова однокурсника: «Не завидую твоему будущему мужу»

Среди моих знакомых есть одна милая девушка, она тоже молодая мама как и я. Очень открытая, видная, недавно вышла на работу. У нее счастливая семья и все, тьфу-тьфу, складывается хорошо.
Roza_pvl
вчера / 11:49
  • 2512
  • 22