место в рейтинге
  • 109913
  • 6
  • 5
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Теріс діни ағымдардың ортақ белгілері

«Baq.kz» ақпараттық порталы. ҚР Дін істері агенттігінің Дін мәселелері жөніндегі ғылыми-зерттеу және талдау орталығының жетекші ғылыми қызметкері А.Омаровтың «Теріс діни ағымдардың ортақ белгілері» атты мақаласы

Жат діни ағымдарды дәстүрлі діндерден айыра білу – зайырлы қоғам жағдайында діни сауаттылық деңгейінің басты өлшемінің бірі болып табылады. Кез келген діннің негізін иман (Жаратушыға жүрекпен нану) және тағат (сыртқы ғибадат) деген екі бөлік құрайды. Иман – ақыл мен адамшылықтың бәрін де сиғызады. Ал, тағаттың шеңбері тар, ол шеңбер белгілі бір әдет-ғұрып, салт-дәстүрді қалыптастырудан аса алмайды.

Айтайын дегенім, халықтың дін құмарлығы иман мен тағаттың реттілігі мен арасалмағы сақталу тұрғысынан тексеріліп, реттеліп отыруға тиісті. Мәселен, тағаттың дамуы жоғары болып, ал иманның кенжелеп қалуы жақсылыққа апармайды. Осымен, тақырыбымызға келейік. Шын дінді шатақ діннен айырудың тәсілдерін халыққа жеткізу дінтанушы мамандардың маңызды міндеті. Төменде үш тәсілді қарастырмақпыз.

Інжілдің де, Құранның да өзегі – мейірім, әділет. «Дін де осы шын ойласаң, тағат та осы» дейді Абай. Дәстүрлі діннің ешбірі «қатігез бол, жамандық жаса» демейді. Егер мешітке намаз оқуға барып жүрген мектеп жасындағы немесе студент балаңыздың мінез-құлқынан қатігездік белгілері байқалса, айталық, ата-ананың тілін алудан бас тартса, оқу үлгерімі төмендесе, онда болды, бітті, мұны жат діни ағымның теріс ықпалы деуге әбден болады. Ал, егер оның ісінде қайырымдылық, жүзінде мейірімділік көбейсе, былайша айтқанда, жүрегі жұмсара бастаса, әңгіме мүлде басқа. Солай болуға тиісті қалыпты жағдай міне, осы. Өйткені, адам жүрегі Тәңіріні танып-білу, хикметін сезу арқылы жұмсарады. «Жүрегі жұмсақ білген құл» (Абай). Міне, жоғарыда айтылған иман мен тағаттың арақатынасы осы арада бой көрсетеді.

Сонымен, жат ағымдардың әуелгі белгісі – адам жүрегіне төзімділік пен сүйіспеншіліктің емес, өзімшілдік пен қатігездіктің дәнін себуі. Айғақ іздеп, алысқа ат айдаудың қажеті шамалы, қазіргі таңда намаз оқып тұрған, өзін кәміл мұсылман, өзгелерді кәпір санайтын, түсі суық «салафист» діндарды кез келген мешіттен көзіңіз көреді. Шынында «кәпір» сөзінің араб тіліндегі төл мағынасы «мейірімсіз» (сауаты таяз кісі оның «дінсіз» деген терминдік мағынасын ғана біледі).

Шатақ діндерге тән келесі белгі – дәстүрлі дінді қабылдамай, оның жергілікті ерекшеліктеріне өре түрегеліп, қарсы тұруы. Бұл христиандық және исламдық діни топтарға ортақ әрекет. Әрбірі өзінің «ілімін», Құдайға табыну рәсімдерін ұсынып әлек. Сол себепті олар сектаға жатады. Өкінішке қарай, қалыптасқан діни дәстүрді бұзуға, тәркі етуге бағытталған жаңашыл, төңкерісшіл рух жастардың қызығушылығын тудырып, ой-санасын тез жаулап алады. Демек, Қазақстандағы діни ағымдардың қайсысы еліміздегі екі дәстүрлі дінді (ислам, православие) қабылдамаса, сол арқылы қоғам тұтастығына жік түсірсе, сол ағымды жат немесе шатақ дейміз. Дәстүрлі дінді терістеп, оның жамағатынан өздеріне мүше тарту әрекетін «прозелитизм» дейді.

Енді шын дінді шатақ діннен айырудың үшінші белгісіне келейік. Әр халыққа отбасылық және ұлттық құндылықтар тән. Егер қай дін, қай ағым болмасын жергілікті әдет-ғұрыпты сыйламаса, оларды сыртқа тебетін болса, бұл оның шатақ дін екенінің айқын айғағы. Ғылым тілінде бұл дертті «космополитизм» дейді.

Кейбір ислами топтардың ұлттық мәдениетімізден мұсылманшылықты бөліп алып, екеуін соғыстыра бастағаны белгілі. Олардан «Сендер кімсіңдер?» десең, «Мұсылманбыз» дейді, «Ұлтың кім?» десең, «Ұлтымыз жоқ, біз мұсылманбыз» дейді. Мұның аты қоғам тұтастығына жік түсіру емей не. Діндегі «біз» және «олар» деген бөлініс пен кешегі кеңестік дәуірдегі «бай» және «кедей» деп екі тапқа бөліну арасында айырма шамалы.

Сол сияқты ері – бір, әйелі – екінші дінде болса, бұл жақсылыққа бастамайды. «Иегова куәгерлері», «Кришна Санасы», «Муна Шіркеуі» сияқты жат ағымдар талай отбасының күйреуіне өз «үлестерін» қосты. Жалпысында, жаңа діни қозғалыс өкілдері өздерін Құдайдың әмірі мен ізгі хабарын таратушылармыз деп біледі. Сөйте тұра, әр ұлттың ғасырлар бойы қалыптасқан, мейірім, әділетке қызмет ететін салт-санасын, тәрбиелік жүйесін күйретіп жүргенін өздері де аңдамайды.

Теріс ағымдарға тән негізгі үш белгі – нышан осылар.

Қайталап айтқанда, Құдайға таза құлшылық қылу желеуімен адам санасына қатігездік идеясын (адамды туысынан, туған жерге сүйіспеншіліктен айыру) сіңдіру, бір діндегілерді «біз және олар» деп бөлу және ұлттық мәдениетті тәркі ету (космополиттік көзқарасты уағыздау) барлық секталар мен шатақ діндердің ортақ сипаты һәм қаруы болып табылады. Сондықтан, оларды әшкерелеу экстремизммен күресудің басты бағыты.

Қазақтың ағайыншылық қасиеті мыңдаған жылдар сақталды. Інжіл мен Құранды тек мейірімділік, әділет, ғылым жайлы аяттар ғана көктей өтеді. Ендеше бұлардан тыс идеяларды тықпалау, оларды қасақана бұрмалау білместік һәм киелі мәтінді теріс оқығандық болады.

Сөз соңы, зайырлы мемлекет тағатты емес, иманды бекіту, өсіруге мүдделі. Басқаша айтқанда, діндарлықтың орнына ғылымды және қоғамның интеллектуалдық байлығын арттыру маңызды. Сондай-ақ, осы заманның талабы – жастарды ғылым-білімге үйір қылу, адал еңбекке баулу екені талассыз ақиқат.

Асан Омаров, ҚР ДІА «Дін мәселелері жөніндегі ғылыми-зерттеу және талдау орталығының» жетекші ғылыми қызметкері

http://din.gov.kz/kaz/press-sluzhba/publikacii/?cid=0&rid=1448

АДР РК DinGovKz
Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігі
29 октября 2013, 17:11
196

Loading...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Известные казахи, женившиеся на русских женщинах

Известные казахи, женившиеся на русских женщинах

Говорят, что за каждым великим мужчиной стоит женщина. А еще говорят что, все великие люди меняют судьбу своего народа. Так давайте узнаем больше о русских женщинах, навсегда изменивших жизнь...
Shala-Kazakh
17 февр. 2017 / 23:21
  • 24290
  • 80
«Мурашки по коже». Выступление Димаша Кудайбергенова впечатлило иностранцев

«Мурашки по коже». Выступление Димаша Кудайбергенова впечатлило иностранцев

21-го января сообщество "Казахстан разместило на своей странице фейсбук видео с выступлением Димаша Кудайбергенова c песней "S.O.S" на китайском конкурсе Singer 2017.  Данное видео стало вирусным...
Levlion999
15 февр. 2017 / 15:06
  • 23373
  • 5
У нас зарплаты в 3 раза ниже, чем в Болгарии. А мы говорим о самом дешевом бензине, хлебе и воде

У нас зарплаты в 3 раза ниже, чем в Болгарии. А мы говорим о самом дешевом бензине, хлебе и воде

Многие у нас любят сравнивать цены в Казахстане с ценами в Европе. Как мол у нас все дешево! При этом они забывают о том, что минимальный размер оплаты труда на Западе в разы выше, чем у нас.
AliyaSadyrbaeva
15 февр. 2017 / 0:43
  • 6654
  • 89
Келин XX века vs келин XXI века. Если сейчас легче жить, то почему разводов стало больше?

Келин XX века vs келин XXI века. Если сейчас легче жить, то почему разводов стало больше?

Часто слышу от пожилых «апашек» слова разочарования, когда они в очередной раз узнают новость про развод семьи. В основном рассуждения начинаются с фразы «біздің кезімізде»...
socium_kzo
15 февр. 2017 / 15:47
  • 6401
  • 79
«Мужчины, живущие с родителями после 25 лет». Опрос набирает популярность в сети

«Мужчины, живущие с родителями после 25 лет». Опрос набирает популярность в сети

"Как вы относитесь к мужчинам, которые в 25+ еще живут с родителями?". Опрос, который набирает популярность в соцсетях. Хотелось бы узнать, что же думаете вы по этому поводу?
Muchacho55
15 февр. 2017 / 18:51
Вспомнились слова однокурсника: «Не завидую твоему будущему мужу»

Вспомнились слова однокурсника: «Не завидую твоему будущему мужу»

Среди моих знакомых есть одна милая девушка, она тоже молодая мама как и я. Очень открытая, видная, недавно вышла на работу. У нее счастливая семья и все, тьфу-тьфу, складывается хорошо.
Roza_pvl
19 февр. 2017 / 11:49
  • 4356
  • 28
Утверждён график выходных дней для жителей Казахстана в марте

Утверждён график выходных дней для жителей Казахстана в марте

Казахстанцы отдохнут около полумесяца в грядущем марте. В связи с праздниками в марте ожидается четыре дополнительных выходных дня. Первый, разумеется, выпадает на главный женский день в году, а...
Seattle
17 февр. 2017 / 13:20
  • 4110
  • 4
«Казахстанцы больше не смогут приобрести недвижимость за рубежом»

«Казахстанцы больше не смогут приобрести недвижимость за рубежом»

Так мог бы звучать заголовок этой публикации, откажись Европа, Турция, ОАЭ, США и другие от фундаментального права человека на имущество. Пост про то, кто заработает на поправках в Конституцию РК...
lyalusha
16 февр. 2017 / 14:45
  • 3479
  • 23
Секреты женского оргазма или Почему вокруг так много фригидных женщин

Секреты женского оргазма или Почему вокруг так много фригидных женщин

Просьба отключить режим высокой морали и узколобия, а внять советам, дабы сделать немножко счастливей и свою жизнь, и жизнь партнера. Всем уят! :D
kami_princesska
16 февр. 2017 / 11:39