Тікелей эфир

Алматы көшелері: Сырбай Мәуленов

Мәуленов көшесі Жетісу және Алмалы аудандарында орналасқан. Ол қаланы солтүстіктен оңтүстікке қарай Мақатаев, Гоголь, Қабанбай батыр, Шевченко, Құрманғазы көшелерін қиып өтіп, Абай даңғылына дейін созылып жатыр. Негізі көше ХІХ ғасырдың соңында пайда болған. Бұрынғы атаулары: Солдат, Интернационал. Көшенің ұзындығы 2850 метр.

Ақын Сырбай Мәуленов 1922 жылы 17 қыркүйекте Қостанай облысы Жангелдин ауданының Торғай ауылында, қарапайым шаруа отбасында дүниеге келген. Ақын өзінің балалық шағы туралы бір естеліктерінде: «Менің кіндік қаным тамып, кең дүниеге көзімді ашып қараған жерім Қызылжыңғыл да, нәресте ойым да бала қиялым тербеген бесігім, табиғаттың таза ауасын, жазық даласын, өзен суын алдыма тосқан, алғаш маған өмір есігін ашқан, білім босағасын аттаттырған, бүкіл жаратылысымен қаныма құйылып, жанымда ойнаған қасиетті шаңырағым — Торғай бойы, Тосын тоғайы», — дей келе, өзінің есіміне байланысты «...Сол жылы жоқшылық айдап, біздің үй Торғайдан толқындай төңкеріліп, Қызылжыңғылға құлаған екен. Атымды, сыр бойында туды деп Сырбай қойыпты. Шілдеханамда Торғайдан Сарысу өзенін жекжаттарын сығалап келген Тосынбайдың Әлиі деген ауыл ақыны батырлар жырын толғапты. Сөйтіп менің құлағым өлеңнің азанымен ашылыпты. Келесі жылы жазғытұрым біздің үй қайтадан Торғайға көшіп кетіпті. Мені жұрттың біресе Сырдыкі, біресе Қырдікі деп айтуы осындай жағдайлардың салдары себеп болса керек. Сократ айтқандай, «адамға қайда туса да, бүкіл әлемнің азаматы болуы мұрат» деген екен.

Өзінің туған жерінде орта білім алған Сырбай, 1938 жылы Қызылорда педагогикалық институтының филология факультетіне оқуға түседі. Екінші курс оқып жүрген уақытында 1940 жылы оны әскерге шақырады. Дондағы Ростовта әскери қызметін өтеп жүріп сырқатқа шалдығады. Содан ауруына байланысты әскерден босатылады. Алайда 1941 жылыдың 22 маусымында неміс фашизмі Кеңестер Одағына соғыс ашқан уақытында еліне оралған жас ақын өзі сұранып майданға аттанады.
Сөйтіп 1942 жылы ол Волхов майданына лейтенант шенінде соғысқа кіріп, ротаның саяси жетекшісінің орынбасары болады. 1943 жылы Ленинград блокадасын бұзу уақытында Сырбай Мәуленов ауыр жараланып, алты айдай госпитальда жатады, емделіп шыққаннан кейін соғысқа жарамсыз деп табылып, ауылына оралады.

Майданнан келгеннен кейін 1943 жылдан 1950 жылдар аралығында Сырбай Мәуленов Қостанай облыстық радиокомитетінде редактор, «Большевиктік жол» газетінде редактордың орынбасары болып қызмет атқарып жүріп, өлең өнерімен беріле шұғылдануына мүмкіндігі мол Алматыға аттанады. Алматыға келіп 1951-1955 жылдары Қазақ мемлекеттік көркем әдебиет баспасында редакция меңгерушісі, 1957-1961 жылдары Жазушылар Одағында әдеби кеңесші, «Қазақ әдебиеті» газетінің редакторының орынбасары болып, 1964-1971 жылдары «Жұлдыз» журналының, 1971-1977 жылдары «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы болып қызмет еткен.
Ақынның тұңғыш өлеңі 1937 жылы Жамбыл облысының «Колхозшы» газетінде жарық көрсе, «Өлеңдер» деп аталатын алғашқы жинағы 1948 жылы жарыққа шыққан. Одан кейін 1958 жылы «Таңдаулы өлеңдер» атты таңдамалысы, 1966 жылы «Шаңқай түс» жинағы жарыққа шығады. Ақын бүгінгі күні елуден астам жыр кітаптарының авторы.
Сондай-ақ 1966 жылы «Жер нәрі» атты әдеби портреттер мен очерктер жинағы, 1971 жылы Абай, Ыбырай, Сәкен, Ілияс, Бейімбет, Қасымдардың өмір жолдары көркем бейнеленген «Үркер төбеде тұр» кітабы, естеліктер мен портреттер, этюдтер кітабы жарық көрді.






















Сырбай Мәуленовтың 1961 жылы балаларға арнап жазған «Барлаушы бала», 1963 жылы «Құлыншақ», «Бала жолбарыс», 1966 жылы Амангелді Имановтың балалық шағы туралы «Қорқақ торпақ» сынды көптеген өлеңдер мен әңгімелері жарық көрген.

1972 жылы ақынның 2 томдық «Таңдамалылары», 1982-1984 жылдары үш томдық шығармалар жинағы басылып шыққан. Оның «Жаңа көктем» (1956), «Дала таңы» (1957), «Көгілдір таулар» (1964), «Жер нәрі» (1970), «Апрель жапырақтары» (1972), «Таңдамалы лирикалары» (1972), «Жапырақтар жанады» (1972) өлеңдер жинақтары орыс тілінде Мәскеуде басылды. Ақын өлеңдері орыс тілі арқылы әлемнің өзге көптеген тілдеріне аударылған. А.Пушкин, М.Лермонтов, Н.Некрасов, М.Ломоносов, Д.Байрон, В.Маяковскидің әдеби шығармаларын қазақ тіліне аударған.

Сырбай Мәуленов "Апрель жаңбыры«(1967), «Қызыл арша» (1969) атты жыр жинақтары үшін ҚР Абай атындағы Мемлекеттік сыйлығының иегері (1970), Қазақстанның Халық жазушысы, 1-дәрежелі Отан соғысы, Қызыл Ту, Халықтар Достығы, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.
Қазақ әдебиетінің классик ақыны, халық сүйген ардагер, ұлт мақтанышы Сырбай Мәуленов 1993 жылы ұзаққа созылған ауыр науқастан 13 ақпан күні дүниеден озды.
Бүгінгі күні ақынның атында Алматы, Астана, Қостанай, Арқалық, Қызылорда қалаларында көше аттары мен мектептер аталынады. Алматы қаласында өзі тұрған үйге (Мәуленов көшесі, 129) мемориалды тақта қойылған.



Мәтін: Айнұр Ракишева

Фото: Айжан Кәрібаева

Бұл айдардың барлық материалдары:

Малбағар Меңдіқұлов көшесі

Ораз Жандосов көшесі

Өмірбек Жолдасбеков көшесі

Абдолла Розыбакиев көшесі

Тайыр Жароков көшесі

Жұмағали Сайын көшесі

Досмұхамедов көшесі

Нұрмақов Нығмет көшесі

Бағаутдин Шағабутдинов

Ғани Мұратбаев көшесі

Зейін Шашкин көшесі

Алия Arsik
7 наурыз 2013, 10:25
17838

Загрузка...

Пікірлер

ОоО знакомые строения...
Я жил напротив в общежитии КазАТК как раз напротив дома Мауленова.

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Я был удивлён, что в Азербайджане есть Казахский район

Я был удивлён, что в Азербайджане есть Казахский район

Мне как казаху по национальности очень хотелось туда попасть. Оказалось, что климат там намного суровей и люди, говорят, суровые и воинственные. Казах – город на западе Азербайджана...
alidimash
18 янв. 2017 / 21:50
  • 30356
  • 18
10 лучших районов Алматы. Широкие улочки, частные дома, летом – красота!

10 лучших районов Алматы. Широкие улочки, частные дома, летом – красота!

Названия улиц: Садовый бульвар, Солнечный проезд. Красиво звучит не так ли? Прям, как в Москве... Уютные улочки и радующие глаз одноэтажные домики, тихо и свободно, нет динамики, движух и ажиотажа.
gelberdeuet
16 янв. 2017 / 14:45
  • 8619
  • 98
Многочасовые очереди, смерти в ЦОНах: почему вопросы об этом ставят парламентариев в тупик?

Многочасовые очереди, смерти в ЦОНах: почему вопросы об этом ставят парламентариев в тупик?

Ожидали ли депутаты Мажилиса всего этого? Как планировали этот процесс регистрации, и обсуждали ли его, прежде чем одним нажатием кнопки принять нормы с такими абсурдными временными рамками?
openqazaqstan
17 янв. 2017 / 14:32
  • 5039
  • 22
Астана глазами алматинских девушек. Как при таких погодных условиях можно выжить?

Астана глазами алматинских девушек. Как при таких погодных условиях можно выжить?

В спальных районах, и в высотных домах сквозь стены слышно завывание ветра. В особенности ночью. Такие звуки, я слышала, пожалуй, только по телевизору, в фильмах про метель.
Naomi_K
20 янв. 2017 / 12:36
Сильное ДТП произошло в Алматы на Тимирязева-Байзакова

Сильное ДТП произошло в Алматы на Тимирязева-Байзакова

NoComment (c) Официальный слоган EuroNews. Катастрофа на алматинской утренней трассе началась с того, что водители «Ниссана» и микровена ожидали сигнала светофора на запад по Тимирязева...
ibestreporter
17 янв. 2017 / 22:52
  • 3853
  • 5
Вейпинг безопасен? Эндрю Холл из США тоже так считал, пока что-то не пошло не так

Вейпинг безопасен? Эндрю Холл из США тоже так считал, пока что-то не пошло не так

Эндрю Холл из США считал, что вейпинг безопасен и усиленно убеждал в этом близких. Но как-то раз что-то пошло не так. Это результат взрыва хипстерского устройства - выбило 7 зубов + ожоги и раны...
Maxambet
17 янв. 2017 / 16:28
  • 3892
  • 52
Это поколение просрет страну. 20-летняя молодежь представляет из себя сказочных эльфов

Это поколение просрет страну. 20-летняя молодежь представляет из себя сказочных эльфов

Смотря в очередные пустые глаза вчерашнего студента, приходящего устраиваться на первую работу страшно становится. Потому что сравниваю с теми же китайскими студентами, которые готовы выгрызать себе мечту.
mbaitykov
18 янв. 2017 / 11:34
Становится хуже, но как-то постепенно. Беднеем, но тоже как-то не разом

Становится хуже, но как-то постепенно. Беднеем, но тоже как-то не разом

Помню, когда я уезжал и Казахстана, тут было довольно прилично, даже не смотря на то, что жить было невыносимо. Но прилично так. Мусора было меньше. Дороги чистили, вони почти не было. Да и в остальном тоже норм.
shootnix
18 янв. 2017 / 12:49
  • 3611
  • 34
Любимый Тайланд. Правящий король называет Паттайю «черным пятном на репутации страны»

Любимый Тайланд. Правящий король называет Паттайю «черным пятном на репутации страны»

Тайланд мы впервые посетили в декабре 2012 года. Полученные эмоции настолько были яркими, что в конце 2015 года мы решили еще разок слетать в Тайланд. Вспоминая Тай, первое о чем я думаю - горячий...
zhainar_d
17 янв. 2017 / 11:11
  • 3466
  • 24