Тікелей эфир

Алматы көшелері: Сырбай Мәуленов

Мәуленов көшесі Жетісу және Алмалы аудандарында орналасқан. Ол қаланы солтүстіктен оңтүстікке қарай Мақатаев, Гоголь, Қабанбай батыр, Шевченко, Құрманғазы көшелерін қиып өтіп, Абай даңғылына дейін созылып жатыр. Негізі көше ХІХ ғасырдың соңында пайда болған. Бұрынғы атаулары: Солдат, Интернационал. Көшенің ұзындығы 2850 метр.

Ақын Сырбай Мәуленов 1922 жылы 17 қыркүйекте Қостанай облысы Жангелдин ауданының Торғай ауылында, қарапайым шаруа отбасында дүниеге келген. Ақын өзінің балалық шағы туралы бір естеліктерінде: «Менің кіндік қаным тамып, кең дүниеге көзімді ашып қараған жерім Қызылжыңғыл да, нәресте ойым да бала қиялым тербеген бесігім, табиғаттың таза ауасын, жазық даласын, өзен суын алдыма тосқан, алғаш маған өмір есігін ашқан, білім босағасын аттаттырған, бүкіл жаратылысымен қаныма құйылып, жанымда ойнаған қасиетті шаңырағым — Торғай бойы, Тосын тоғайы», — дей келе, өзінің есіміне байланысты «...Сол жылы жоқшылық айдап, біздің үй Торғайдан толқындай төңкеріліп, Қызылжыңғылға құлаған екен. Атымды, сыр бойында туды деп Сырбай қойыпты. Шілдеханамда Торғайдан Сарысу өзенін жекжаттарын сығалап келген Тосынбайдың Әлиі деген ауыл ақыны батырлар жырын толғапты. Сөйтіп менің құлағым өлеңнің азанымен ашылыпты. Келесі жылы жазғытұрым біздің үй қайтадан Торғайға көшіп кетіпті. Мені жұрттың біресе Сырдыкі, біресе Қырдікі деп айтуы осындай жағдайлардың салдары себеп болса керек. Сократ айтқандай, «адамға қайда туса да, бүкіл әлемнің азаматы болуы мұрат» деген екен.

Өзінің туған жерінде орта білім алған Сырбай, 1938 жылы Қызылорда педагогикалық институтының филология факультетіне оқуға түседі. Екінші курс оқып жүрген уақытында 1940 жылы оны әскерге шақырады. Дондағы Ростовта әскери қызметін өтеп жүріп сырқатқа шалдығады. Содан ауруына байланысты әскерден босатылады. Алайда 1941 жылыдың 22 маусымында неміс фашизмі Кеңестер Одағына соғыс ашқан уақытында еліне оралған жас ақын өзі сұранып майданға аттанады.
Сөйтіп 1942 жылы ол Волхов майданына лейтенант шенінде соғысқа кіріп, ротаның саяси жетекшісінің орынбасары болады. 1943 жылы Ленинград блокадасын бұзу уақытында Сырбай Мәуленов ауыр жараланып, алты айдай госпитальда жатады, емделіп шыққаннан кейін соғысқа жарамсыз деп табылып, ауылына оралады.

Майданнан келгеннен кейін 1943 жылдан 1950 жылдар аралығында Сырбай Мәуленов Қостанай облыстық радиокомитетінде редактор, «Большевиктік жол» газетінде редактордың орынбасары болып қызмет атқарып жүріп, өлең өнерімен беріле шұғылдануына мүмкіндігі мол Алматыға аттанады. Алматыға келіп 1951-1955 жылдары Қазақ мемлекеттік көркем әдебиет баспасында редакция меңгерушісі, 1957-1961 жылдары Жазушылар Одағында әдеби кеңесші, «Қазақ әдебиеті» газетінің редакторының орынбасары болып, 1964-1971 жылдары «Жұлдыз» журналының, 1971-1977 жылдары «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы болып қызмет еткен.
Ақынның тұңғыш өлеңі 1937 жылы Жамбыл облысының «Колхозшы» газетінде жарық көрсе, «Өлеңдер» деп аталатын алғашқы жинағы 1948 жылы жарыққа шыққан. Одан кейін 1958 жылы «Таңдаулы өлеңдер» атты таңдамалысы, 1966 жылы «Шаңқай түс» жинағы жарыққа шығады. Ақын бүгінгі күні елуден астам жыр кітаптарының авторы.
Сондай-ақ 1966 жылы «Жер нәрі» атты әдеби портреттер мен очерктер жинағы, 1971 жылы Абай, Ыбырай, Сәкен, Ілияс, Бейімбет, Қасымдардың өмір жолдары көркем бейнеленген «Үркер төбеде тұр» кітабы, естеліктер мен портреттер, этюдтер кітабы жарық көрді.






















Сырбай Мәуленовтың 1961 жылы балаларға арнап жазған «Барлаушы бала», 1963 жылы «Құлыншақ», «Бала жолбарыс», 1966 жылы Амангелді Имановтың балалық шағы туралы «Қорқақ торпақ» сынды көптеген өлеңдер мен әңгімелері жарық көрген.

1972 жылы ақынның 2 томдық «Таңдамалылары», 1982-1984 жылдары үш томдық шығармалар жинағы басылып шыққан. Оның «Жаңа көктем» (1956), «Дала таңы» (1957), «Көгілдір таулар» (1964), «Жер нәрі» (1970), «Апрель жапырақтары» (1972), «Таңдамалы лирикалары» (1972), «Жапырақтар жанады» (1972) өлеңдер жинақтары орыс тілінде Мәскеуде басылды. Ақын өлеңдері орыс тілі арқылы әлемнің өзге көптеген тілдеріне аударылған. А.Пушкин, М.Лермонтов, Н.Некрасов, М.Ломоносов, Д.Байрон, В.Маяковскидің әдеби шығармаларын қазақ тіліне аударған.

Сырбай Мәуленов "Апрель жаңбыры«(1967), «Қызыл арша» (1969) атты жыр жинақтары үшін ҚР Абай атындағы Мемлекеттік сыйлығының иегері (1970), Қазақстанның Халық жазушысы, 1-дәрежелі Отан соғысы, Қызыл Ту, Халықтар Достығы, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.
Қазақ әдебиетінің классик ақыны, халық сүйген ардагер, ұлт мақтанышы Сырбай Мәуленов 1993 жылы ұзаққа созылған ауыр науқастан 13 ақпан күні дүниеден озды.
Бүгінгі күні ақынның атында Алматы, Астана, Қостанай, Арқалық, Қызылорда қалаларында көше аттары мен мектептер аталынады. Алматы қаласында өзі тұрған үйге (Мәуленов көшесі, 129) мемориалды тақта қойылған.



Мәтін: Айнұр Ракишева

Фото: Айжан Кәрібаева

Бұл айдардың барлық материалдары:

Малбағар Меңдіқұлов көшесі

Ораз Жандосов көшесі

Өмірбек Жолдасбеков көшесі

Абдолла Розыбакиев көшесі

Тайыр Жароков көшесі

Жұмағали Сайын көшесі

Досмұхамедов көшесі

Нұрмақов Нығмет көшесі

Бағаутдин Шағабутдинов

Ғани Мұратбаев көшесі

Зейін Шашкин көшесі

Алия Arsik
7 наурыз 2013, 10:25
19449

Loading...

Пікірлер

ОоО знакомые строения...
Я жил напротив в общежитии КазАТК как раз напротив дома Мауленова.

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Алматинская детская железная дорога: как настоящий поезд заменили на подделку

Алматинская детская железная дорога: как настоящий поезд заменили на подделку

С приходом новых хозяев не только разграбили железную дорогу, но и даже поменяли названия. Поменяли название парка на «Центральный парк культуры и отдыха Алматы». Началась новая история, для других алматинцев...
zaleskiy
16 марта 2017 / 16:25
  • 5700
  • 10
Не пропущу! Отношение водителей к жизни человека: как уступают дорогу «скорой» в Европе и у нас

Не пропущу! Отношение водителей к жизни человека: как уступают дорогу «скорой» в Европе и у нас

На днях в YouTube появился ролик, запечатлевший совершенно обыденную для европейцев ситуацию. Но для нашего человека – совершенно нетипичную и оттого вызывающую у некоторых из нас слёзы восторга.
openqazaqstan
18 марта 2017 / 20:22
  • 5203
  • 7
Если нет гарантий достойной жизни, то зачем создавать больше несчастных людей?

Если нет гарантий достойной жизни, то зачем создавать больше несчастных людей?

Я постоянно слышу, что дети - это цветы жизни. Но по поведению некоторых родителей складывается впечатление, что дети - это сорняки: роди, а там как-нибудь вырастут.
Amiko
16 марта 2017 / 12:53
Весенний обзор банковских тендерных гарантий

Весенний обзор банковских тендерных гарантий

Как финансист, в тендерных гарантиях я люблю скорость и простоту оформления, поэтому решила сравнить условия некоторых банков по продукту «тендерная гарантия» на основании информации с сайтов банков.
DanaJarlygapova
16 марта 2017 / 16:00
  • 4328
  • 42
16 великолепных пасхалок и отсылок из фильма «Логан»

16 великолепных пасхалок и отсылок из фильма «Логан»

Какими бы не были кинокомиксы, в них всегда будут присутствовать пасхалки и отсылки. Поэтому, MovieUniverse собрал для вас все замеченные пасхалки из «Логана».
Aegon
16 марта 2017 / 14:41
  • 4207
  • 10
Почему в Казахстане пытаются запретить фильм «Красавица и Чудовище»

Почему в Казахстане пытаются запретить фильм «Красавица и Чудовище»

Только я дождался премьеры, как вдруг её отменяют. Откровенно говоря, у меня нереально бомбит от всего этого. Я, как и многие, очень люблю Дисней и его картины, и не против того, что они стали...
MrVladimirLV
17 марта 2017 / 16:03
  • 3866
  • 62
H&M-ское безумие или Что народу по карману?

H&M-ское безумие или Что народу по карману?

На счет качества: я спросил у знакомых и мне сказали, что та или иная вещь носится сезон. В хорошем случае и бережном отношении немногим больше. Кофточки моя слабость наверное...
RustemZhali
18 марта 2017 / 18:32
  • 3599
  • 28
Престарелый старец-киборг Рокфеллер предлагал уничтожить 90% населения Земли

Престарелый старец-киборг Рокфеллер предлагал уничтожить 90% населения Земли

Первую пересадку сердца Рокфеллер пережил в 1976 году на 62-м году жизни. Последнюю пересадку ему сделали в августе 2016 года. Пересадка сердца такому старому пациенту не имеет аналогов...
Timur_Tregulov
21 марта 2017 / 23:10
  • 3134
  • 42
Если ты дура, это не значит, что все вокруг дураки. Будь честной, ищи нормального мужика

Если ты дура, это не значит, что все вокруг дураки. Будь честной, ищи нормального мужика

Когда мужчина встречает женщину, с которой хочет прожить всю жизнь - он на ней женится как можно быстрее и старается завести детей. А не живет с ней восемь лет порожняком по съемным квартирам.
bushneva177
16 марта 2017 / 16:21