Тікелей эфир

«Фатима»

Мен Фатима Ғабитованы бала кезімде бар болғаны татардың қызы, қазақтың маңдайына біткен кемеңгер ұлдары Біләл Сүлеев, Ілияс Жансүгіров, Мұхтар Әуезовтың жары ретінде ғана білуші едім. Шынымды айтсам, Фатима образы санамда — айналасындағы еркек біткенді сұлулығымен сайтандай арбап алатын жеңіл жүрісті әйел ретінде елестеуші еді. Тіпті одан бүкіл қазақ ерлерін қызғанғаным жасырын емес. Жазушы Мұхтар Әуезовтың некелі жары болған Кәмиләнің да у ішіп өлгеніне Валентина Николаевнаны іштей кінәлап келдім. Неге олардың орнында қазақ әйелі емес деген сұрақ көкейімді тесіп, әр кез ойымда тұратын. Тарихтан білетініміздей, ұлт зиялылары Мұстафа Шоқай, Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов, Нұртас Оңдасынов, Жүсіпбек Аймауытов, Смағұл Сәдуақасов әйелдерінің барлығы дерлік орыс-татар ұлтынан болған. Солай болуы заңды да шығар. Өйткені қазақ даласындағы төңкерістің алғашқы жылдарында орысша сәнді киінген, шашы қиылған, оқыған, сауатты, қазақша жетік білетін орыс-татар қыздары қазақ мектептерінде оқытушылық қызмет атқарған еді.

Тарихымыздағы сондай қыздардың бірі, ұлтымыздың үш бірдей ұлына сүйеу болған, педагог — Фатима-ананың өмір жолы туралы Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театрында ақын, драматург Иран Ғайыптың «ФАТИМА» қасіретнамасы атты қойылымын тамашалағаннан соң күдікті де көлеңкелі ойлардан арылдым. Әрине, көркем шығармалар мен театр қойылымдары — ақиқат өмірдің көшірмесі емес. Өмiрдiң шындығын боямасыз бейнелейтін болса, театр қойылымдары мен көркем шығарманы өнер деп атаудың қажетi қанша. Әйтсе де ақиқаттан алыс та кетпейді.

Өзім білетін мәлімет бойынша 1903–1968 жылдар арасында өмір сүрген Фатима Ғабитова 17 жасында ағартушы, драматург Біләл Сүлеевпен шаңырақ көтеріп, одан Жәнібек, Фарида, Азат атты үш бала сүйеді. Біләл Сүлеев 1930 жылдардың басында қуғынға ұшырап, тұтқынға алынады. Сол жылдары он жасар қызы Фаридадан айрылып қалады. Фатима Ғабитова одан соң Ілияс Жансүгіровпен көңіл жарастырып, одан да Үміт, Ильфа, Болат атты үш бала көреді. Алайда Ілияс Жансүгіров 1937 жылы тамызда 1938 жылы ақпанда атылып кетеді. Сөйтіп Фатима екінші рет «Халық жауының» әйелі атанып, Семейге жер аударады. Қолында 5 баласы бар жалғыз басты әйелге Біләл мен Ілиястың досы Мұхтар Әуезов қолдау көрсетеді. Бұдан кейін Фатима анамыз Мұхтар Әуезовпен қосылып, одан ұл табады. Бәріміз білетіндей ол жазушы Мұрат Әуезов еді. Ақынның жұбайы Ілиястың шығармаларына редакторлық қызмет етіп, көптеген әдеби мұраларын сақтап қалуда ерен еңбек еткен.

Қойылым барысында ел басына түскен нәубетті, қасіретті жылдар бейнеленген тұсын бей-жай қарамау мүмкін емес. Талайлы тағдырдың тауқыметін көрген Фатима-ананың өмір жолы тым ауыр. 1916 жылғы төңкерістен бастап, аштық, репрессия, жер аудару, революция, Ұлы Отан соғысын бастан кешірген, жеті құрсақ көтерген қайсар ана.

Қойылымдағы актерлердің кәсібилігінен бөлек, кішкентай балалардың, балетмейстерлердің де еңбегі зор. Революциядан кейінгі оқиға, 1937-1938 жылдардағы қуғын-сүргін, үш әріптілердің асыра сілтеушілігі мен кеңес өкіметінің қызыл саясаты бишілердің іс-әрекеті мен қимылдары арқылы тамаша жеткілген.

Көпшілік арасында осы қойылымға қатысты Фатима-ана туралы пікір сан-алуан. «Қолдан тұлға жасаудың қажеті жоқ. Егер Фатиманың орнында қазақ қызы болғанда, Біләл Сүлеев ұсталып кеткен соң, ерін күтіп, шаңырағын сақтап отырар ма еді. Дегенмен Фатима апамыздың жүрісі менталитетімізге жат» деген пікірлер де айтылды. Әркімнің өз шындығы бар. Алайда, аумалы-төкпелі аласапыран заманда балаларын аман шығарып, ел қатарына қосу, әкелері бөлек болса да өзара бөлмей тең көріп өсіру қанша қажырлық мен қамқорлықты талап етеді. «Әйелдер оларды түсіну үшін емес, сүйікті болу үшін жаралған» деп ағылшын жазушысы Оскар Уайльд айтпақшы, кейде әйел заты, нәзік жаратылыс екенімізді де естен шығармаған жөн шығар.

Жазира Ташматова

Келесі қойылым 15 наурызда өтпекші

Алия Arsik
4 наурыз 2013, 11:13
4936

Loading...

Пікірлер

керемет! барып көру керек екен, рахмет, Жазира)
namys
0
0
Барып, көру керек екен) Айтпақшы, жақында Ұлттық арнада, "Айтуға оңай..." ток-шоуының Фатима апамызға арналған бағдарламасы шығады.
Сапалы материал :)

Фатима дұрыс істеді. Әйелге 3 жыл күту қиын, тағы балалары бар. Қазақтың 3 біртуар қайраткерінің махаббаты болған үшін өзіміздің әпке-сіңілер кешірмеуі мүмкін, ондай да бар :)

Мүмкін тұрарлық әйел болған шығар, өйткені әрбір ер-адам 3-5 бабалы жесір әйелді ала қоймас.

Жақында Ғабит Мүсіреповтың Рая атты жары туралы видео көргем. Ғабекең немерелі болса да жас, сұлу Раямен махаббат құрады. Оған жазған хаттары қызық екен. "Твой Габа" деп аяқтаған хаттары бар. :)
Айтпақшы, рахмет, Жазира!

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Исламская ипотека в Казахстане: в этом году выйдет на розничный рынок

Исламская ипотека в Казахстане: в этом году выйдет на розничный рынок

Многие клиенты, вздыхая о харамном ссудном проценте местных банков, сокрушались по поводу отсутствия у нас халяльного кредитования. Поддержка исламского банкинга на уровне МФЦА есть...
DanaJarlygapova
24 нау. 2017 / 18:28
  • 20014
  • 59
Компания LG Electronics открыла предзаказ на новый флагман LG G6

Компания LG Electronics открыла предзаказ на новый флагман LG G6

LG Electronics объявляет о начале предварительного заказа онлайн на новый смартфон LG G6. Оформить предзаказ можно на сайтах магазинов электроники до 16 апреля 2017 года.
LG Electronics
24 нау. 2017 / 14:20
  • 5112
  • 0
Беременность по-американски. Никто не ждет до 40 дней, с малышом гуляют с первого дня

Беременность по-американски. Никто не ждет до 40 дней, с малышом гуляют с первого дня

Мои волшебные 9 месяцев протекали в новой среде и далеко от всех родственников и подружек. Никто из моих знакомых в США на тот момент не успел обзавестись малышом, поэтому мне не с кем было...
Zarema_
23 нау. 2017 / 9:25
  • 5041
  • 16
Страну, где так строят дороги, победить невозможно!

Страну, где так строят дороги, победить невозможно!

Шестиминутный ролик про строительство автомобильной дороги в США - это как острый нож в пузо нашим чиновникам. Они же подавятся бешбармаком, увидев его! Похлеще любого пропагандистского фильма...
Timur_Tregulov
24 нау. 2017 / 11:26
  • 4489
  • 38
Это вам не Дисней. Реальный прототип «Красавицы и Чудовища»

Это вам не Дисней. Реальный прототип «Красавицы и Чудовища»

Многие уверенны на 100%, что сказка «Красавица и Чудовище» - это интересная выдумка ее создателей. Однако, действия, происходящие в мультфильме и фильме, имели место в истории, и у главных героев...
Naomi_K
24 нау. 2017 / 18:42
  • 4726
  • 34
Семь причин почему вам надо перестать откладывать переезд за границу

Семь причин почему вам надо перестать откладывать переезд за границу

Вы думаете о переезде за границу, но постоянно откладываете дату, потому что вас беспокоит тысяча мелочей, которые могут пойти не так? У меня есть семь причин, почему пора перестать мотать нервы...
Lesch
24 нау. 2017 / 17:50
  • 3650
  • 14
Гонения на «Свидетелей Иеговы». Кому это выгодно?

Гонения на «Свидетелей Иеговы». Кому это выгодно?

Я не "Свидетель Иеговы". Мне приходилось защищать в судах и кришнаитов и коммунистов, хотя я и не разделяю их убеждений. Я защищаю свободу совести. Сегодня "Свидетели Иеговы", завтра,- каждый из вас.
nasreddin
25 нау. 2017 / 17:18
  • 3738
  • 43
Страна обыденной роскоши: Ташкент-Самарканд-Бухара

Страна обыденной роскоши: Ташкент-Самарканд-Бухара

Узбекистан - это страна, где роскошь стала обыденностью. Это и повсеместный зелёный крупнолистовой чай. И вкусная натуральная еда с минимумом специй. И то, что дети играют среди исторических памятнико
MadinaR
25 нау. 2017 / 10:37
  • 2957
  • 59
Посчитав сколько я смогу сэкономить на еде, я понял, что это очень приличная сумма

Посчитав сколько я смогу сэкономить на еде, я понял, что это очень приличная сумма

Именно сейчас я начинаю понимать, как себя чувствуют иногородние студенты, которые живут общежитиях у нас в Алматы. Я не говорю, что они живут плохо, но многие из них рассчитывают только на свои...
noyanovmyras
23 нау. 2017 / 0:18
  • 3374
  • 62