Тікелей эфир

Пойыздағы экономикалық тіршілік

«Құрметті жолаушылар, сіздердің назарларыңызға»... Жүйіткіген пойыздың шуы дауыстан басым түсіп, айтылар сөз естілмей қалды. Етегіңнен тартып, есіңді кетіретін қоғамда ақша табу оңай болып тұрған жоқ. Әсіресе, жоғарғы білім алмағандарға. Жаппай сатып ал, алып кел, сат... Айтуға жеңіл, қарекетте ауыр. Базардағы экономикадан пойыздағы сауда қызықтырақ секілді.

Зерттеп көрелік:

Пойызда саудамен айналысуға қалтаның шұрық тесіктігі итермелейді. Тыным көрмеген екі қол, екі аяқ дамыл таппай тыпырлайды. Нәпақаны осылай табудың өзі қиын. Үрлеп ішіп, шайқап төккен байлық емес. Жолаушы діттеген мекеніне жетсем десе, пойыз тасымал қызметін дұрыс атқарсам дейтін секілді. Ал, сатушы тауарымды алса екен деп тілеумен болады. Егігннің ебін, сауданың тегін үйренсе несі айып? Маркетологтардың айтуы бойынша, пойызда сұранысқа қарай сатуға болады. «Көрдім, ұнады, сатып алдым» принципіне лайықталғаны лазым. Осы орайда «Арыс» станциясынан Нұржамал Айтжанова деген сатушымен сұхбаттасып көрген едік:

- Осы кәсіппен айналысу арқылы байығандар бар ма?

- Біреудің қазанына қасық, қамбасына күрек салып жатқан жоқпыз. Күнделікті нан-пұлымызды, тамақтарымызды жамап жүрген жайымыз бар. «Өзім пойызда жүріп байып кетіпті» дегендерді естігем жоқ. Жоғары айналыммен айналыспаса...

- Жұбайыңыз қандай қызмет атқарады?

- Алматыға құрылысқа кеткен. Екеуміз екі жақтап тірнектеп, балаларымызды оқытып жатырмыз. Мына пойызда кейбір саудагерлердің күйеулері де жұмыс жасамайды. Әйеліне арқа сүйеп алған десе болады. Ауылдың тіршілігі осы.

- Неге базарда саудамен айналыспайсыз?

- Базарда адам көп. Оның үстіне көпшілігі қарызға алады. Пойыздың бір жақсысы – қаражатты қолма-қол аласың. Оның үстіне өзіңе-өзің қожайынсың.

Осылайша бізге көңіл тиегін біршама ағытты. Біраз жайтқа қанық болдық. Жолаушылар да пойыздағы тіршілікке үйреніп қалған. «Балаларын аяққа тұрғызамын деп жүр ғой» деп түсіністікпен қарайды екен.

Істің заирына үңілу мақсатында «Алматы –Орал» пойызында саудамен айналысуға белімді бекем будым. Сауда экспериментім екі жарым сағатқа созылды. Аз уақыттың өзінде тәулігін пойызбен өткізетін жандардың тыныс-тіршілігімен таныс болдым. Түркістан базарынан бастырманы 600 теңгеге  алып, «Арыс – Түркістан» аралығына 500 теңгеге билет сатып алдым. Тауарымның үстемесіне 200 теңге ғана қойдым. Ал, сіз базардан мұны 1000 теңгеге сатып аласыз. Осылайша 10 тауарды саттым. Мен сауданың қызған сәтіне тап келіппін. Билетімді қоспағанда 1500 теңге пайда таптым. Теңге, теңге деп кеттім-ау! Сауданың парқы осылай. Жолаушылардың көпшілігі сыйлыққа сатып алады екен. Себебі, батыс өңірінде тауар бағасы қымбат. «Таңғы сауда – сауда, түскі сауда – қауға». Саудагерлердің нақыл сөзі бұл. Таңмен бірге оянып, пойыздың жол торабына қарай жол тарта береді екенсің.

Әдемілікті бүкіл жерде қажетсінеді. Сыртқы көрінісің – тауарыңның тұрпаты. Сонда ғана адамдар саған қарай тартылып, бизнес жүзеге асады. Бірақ, тамақ сататындардың жөні басқа... Санитарлық талапқа сай екендігіне ешкім көз жеткізіп жатқан жоқ. Дүкендегі бағадан біршама қымбат.

Тағы бір қызық! Бірде досым жол жүргенде «Мен мүгедекпін, ештеңе естімеймін, сөйлей алмаймын» деп жазылған хат пен кітапшаларын ұсыныпты. Кітаптың бағасы 400 теңге екен. Досымда 500 теңге бар. Енді қалай түсіндірсем болады деп дал болып тұрғанында, жанындағы жолаушы сұрақты төтесінен қойып қалады. Саңлау, мылқау болып тұрған «100 теңге қайтара аламын» деген кейіпте басын изепті. Бұл жайтқа естігенде-ақ аңтарылып қалдым. Алланың бермеген ауруын қалайша «болдым» дер. Адам құлқынның ғана қамын күйттейтін мақұлық емес сияқты еді? Бір күндік бақай есеп қой сонда. Пойыздар да боздайды екен... Бес саусақ бірдей емес, әрине. Т.Шапайша айтсақ : «Өркениеттің бүлкілдеп соққан қан-тамыры – ақша. Құлымыз, құдайымыз – ақша. Құртушы, құтқарушымыз – ақша. Адамзаттың ажалы да – сірә, осы ақшадан». Бұдан асыра айтам деу асылық болар, сірә.

Матеариалды дайындаған: Салтанат Сүгір

Фото: Айжан Кәрібаева

Алия Arsik
7 қараша 2012, 3:08
1760

Loading...

Пікірлер

Менің білуімше саңырау-мылқаулар адамның ерін қимылынан сөздерді оқи біледі...
Өте орынды айтылған ой пікір Салтанат

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Не пропущу! Отношение водителей к жизни человека: как уступают дорогу «скорой» в Европе и у нас

Не пропущу! Отношение водителей к жизни человека: как уступают дорогу «скорой» в Европе и у нас

На днях в YouTube появился ролик, запечатлевший совершенно обыденную для европейцев ситуацию. Но для нашего человека – совершенно нетипичную и оттого вызывающую у некоторых из нас слёзы восторга.
openqazaqstan
18 нау. 2017 / 20:22
  • 5765
  • 9
Престарелый старец-киборг Рокфеллер предлагал уничтожить 90% населения Земли

Престарелый старец-киборг Рокфеллер предлагал уничтожить 90% населения Земли

Первую пересадку сердца Рокфеллер пережил в 1976 году на 62-м году жизни. Последнюю пересадку ему сделали в августе 2016 года. Пересадка сердца такому старому пациенту не имеет аналогов...
Timur_Tregulov
21 нау. 2017 / 23:10
  • 5488
  • 45
Компания LG Electronics открыла предзаказ на новый флагман LG G6

Компания LG Electronics открыла предзаказ на новый флагман LG G6

LG Electronics объявляет о начале предварительного заказа онлайн на новый смартфон LG G6. Оформить предзаказ можно на сайтах магазинов электроники до 16 апреля 2017 года.
LG Electronics
сегодня / 14:20
  • 4006
  • 0
Войдите в ТОП-30 суперавторов Ювижн и зарабатывайте на этом!

Войдите в ТОП-30 суперавторов Ювижн и зарабатывайте на этом!

Дорогие ювиженцы. Соотечественники и соотечественницы. Авторы. Мы возобновляем нашу, не побоюсь этого слова, культовую акцию по вознаграждению топовых авторов. По итогам каждого календарного...
niyazov
сегодня / 17:54
  • 4643
  • 64
H&M-ское безумие или Что народу по карману?

H&M-ское безумие или Что народу по карману?

На счет качества: я спросил у знакомых и мне сказали, что та или иная вещь носится сезон. В хорошем случае и бережном отношении немногим больше. Кофточки - моя слабость, наверное...
RustemZhali
18 нау. 2017 / 18:32
  • 4323
  • 30
Алматы – это город-урод. Если вы живете здесь, то сами найдете кучу примеров

Алматы – это город-урод. Если вы живете здесь, то сами найдете кучу примеров

Париж, Рим, Барселона, Лондон, Алматы, Венеция – выберите город, который на ваш взгляд кажется лишним в этом списке. Если бы не было слова "урод", было бы легче определиться?
corridere
21 нау. 2017 / 14:59
  • 3675
  • 75
Беременность по-американски. Никто не ждет до 40 дней, с малышом гуляют с первого дня

Беременность по-американски. Никто не ждет до 40 дней, с малышом гуляют с первого дня

Мои волшебные 9 месяцев протекали в новой среде и далеко от всех родственников и подружек. Никто из моих знакомых в США на тот момент не успел обзавестись малышом, поэтому мне не с кем было...
Zarema_
вчера / 9:25
  • 3021
  • 11
Будьте бдительны при покупке цифровой техники! «Наебизнес» в магазинах техники

Будьте бдительны при покупке цифровой техники! «Наебизнес» в магазинах техники

Покупая бытовую технику в магазинах будьте внимательны. Сейчас практикуется впаривание дополнительных услуг по настройке. Прежде чем оформлять, проверьте суммы и уточните у манагеров если что-то не сходится.
dr_Motor
20 нау. 2017 / 2:13
Ценители качественной одежды или знаменитой этикетки? К открытию H&M в Алматы

Ценители качественной одежды или знаменитой этикетки? К открытию H&M в Алматы

Это надо же, создать такую кампанию, что за их вещи люди готовы не спать всю ночь, школьники отбирают премию родителей, студенты тратят последнею стипендию!
mukhamedian
19 нау. 2017 / 1:04
  • 2172
  • 8