• 64895
  • 12
  • 4
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Тәлкек тағдыр. Қамыққан қарт.

Уақытпен жарысып, жүйіткіген поезд терезеснен қазақтың кең даласына қарап, ой үстінде жатырмын. Көзімді емдететін уақыт жетіп, оқу үрдісінің қызған шағында үйге жол тартып барамын. Қарттар үйіне барып, журналистік зерттеу жүргізгім келіп еді. Ұстазыма айтып көргенде, оның қуана-қуана тапсырма бергені көз алдымда. Енді міне, күтпеген жерден, ешкімге ескертусіз жолға шықтым. Тапсырма орындаусыз қалатынына ұялып, өзім сол қарттардың қмірін өз көзіммен көре алмайтынымды өкінішке балады.

Кенет бір ойдың қылаң қағып, қол бұлғап келе қалғаны. Ол қариялардың тағдырлары бөлек болғанымен, мұңы бір көрінді маған. Семейдегі қарттар үйінің тыныс тіршілігімен танысуға бел будым. Қыс кезінде ерік Жолжақсынов жргізген «Өмірде болған» атты бағдарламадан сол қамыққан қарттар туралы көріп, көзіме жас алған едім. Ал өз көзіммен көрсем, толқып, нендей күйде боламын деген қиялмен қалама да жеттім.

Көз емдеу орталыына барып, күнделікті ем алуды ұйғардым. Емханада жатпайтыным жақсы болды.. сол маңда қарттар үйі бар еді. Шыға салысымен, сол жолға түстім. Жақындаған сайын денемнің тітіркенгенін, көңілімнің құлазығанын сезіп келемін. Қарттар үйіндегі тағдыр... ол қандай?!

Кәрінің бары – игі. Сол қариялардың тасбаур тағдыр, безбүйрекбала кесірінен жаттың жанында, жылы қабақсыз, жақынның мейірімінсіз жатқаны өкінішті. Елбасы Елбасы .Ә.Назарбаев та «Қартын ардақтай білген елдің рухы үстем, шаңырағ биік» деген сөзі есіме түсті. Ал қартынан бас тартқандардың шаңырағы шайқалмай, анасын айдалаға тастап, тыныш өмірге ие болып па?! Атасын аңыратып, армандарына жетіп пе?!

Қазақстан Республикасының статистика агенттігінің мәліметіне сүйенсек, еліміздегі қарттар үйі 67ге жетіп, онда 12мың адам тұрып жатыр екен. Олардың көп бөлігі ШҚО-да (11 қарттар үйі, 2380 орын) жұмыс істейтін көрінеді. Одан кейінгі орында Ақмола облысы (10 қарттар үйі, 1103 орын) және Қостанай облысы (9 қарттар үйі, 1129 орын) тұр екен. Бұрынғы КСРО тұсында ХХ ғасырдың 50-60 жж құрылған бұл нысандар ауқаты төмен, еңбекке жарамсыз адамдардың тұрмыс деңгейін қолдау мақсатымен жұмыс істей бастапты.

Қазақ үшән қарттай үйі ұлттық санаға сыймайтын ұғым еді. Бүгінде біз аты үрейлі бұл үйлерден үрікпейтін де болдық. Сол үйлерде тоғытылып жатқан қарияларымыз тағы бар.

Ойдан ой шыққан сайын адымдап, межелеген жеріме де жетіппін. «Тәуекел!»,-дедім де, өз-өзімді қолға алып, аулаға кірдім. Ақыл мен парасатқа толы сөз саптайтын ақ әже мен аталар жүр серуендеп. Көңілсіз көрініс... сағынышқа толы өмір. Біреуіміздің немереміз емес пе екен деген мол үмітпен көз тастады маған. Мен ғимаратқа кірдім. Әкімшіліктегі әңгіме былай өрбіді:

-         Сәлеметсіз бе! Мен әлеуметтік жұмс мамандығында оқиымн. Сіздерден тәжірибеден өткім келеді.!, - деп сасқанымнан жаттанды сөзіді зуылдатып айтып шықтым.

-         Мммм. Өз балалары бағусыз қалдырғандарға жат адам да қарайласуға құлшынады ма екен.. мм. Қызық. Студенттер де қашқақтайтын еді ғой. Қайда оқисың?! – деді директор сұсты қабақпен.

Мен астанадан келгенімді жасырып қалдым. Қаламдағы бір жоғары оқу орнының атын атадым.

-         Күніне 2-3 сағат қолың бос болғанда келіп жәрдемдес. 103 бөлмедегә Айжамал апайыңды тауып ал. Саған жетекшілік етсін, - деді. Айтқандарын бұлжытпай орындадым.

Дүниеге келер бір рет,

Даррия кеуде, тау мүсін.

Құрышан құйған құдырет,

Қарттарым, аман-саумысың, - деген Сағи ақынның теңдессіз теңеу, тамаша тілегімен «тәжірибемді» сол күні-ақ бастап кеттім.

Мұндағы қамкөңіл жандар өздерін бақытты сезінетіндерін айтқанымен, кірпіктерінің астындағы кірбіңді жасырулары мүмкін емес. Жәудіреген жанар. Өз балас өзегінен тепкен ата-ана. Күтімді қажет ететін қариларды қажетсінбеген балалар. Кеудемдң өксік өртеп, өкініш кернеді.

Қарттарымыз күніне 4 мезгіл тамақтанады. Мекемеде арба саны да жеткіліксіз екен. Көбі ескі. Көрерінен көрі жақын тұрған арбалар деем де болады. Асханаға дұрыс қозғала алмайтын қарияларымызды кезекпен апарамыз. Бірде амантай дейтін атамен тілдескенде жүрегімнің жүрегімнің жұлым жұлым болғаны әлі де есімнен кетпейді:

-         Е, аман бол, қызым!, - деп бастады ол сөзін. Мында безбүйрек бала мен келін кесапатынан келгендер көп. Жалғыз қалғанарға қарағанда, баласы барлар көппіз. Мен ұлымды, немеремді сағындым. Пенсиямды алуға келіп кетеді сонда бір көріп, қуанып қаламын. , - деп көзіне жас алды. Алтынбек ағаның мынадай бір өлеңін оқығаным бар еді:

Әкең де осы жерде өлер енді,

Тәңірдің жазуына көнер енді.

Уа, жалған, сағынам ғой, тым болмаса,

Алып кеп, иіскетші немеремді.

Пацғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с): «Аллаһ разылығы – ата-ана разылығында, Аллаһтың ашуы – ата-ананың ашуында жатыр»,-деген. Қартын төрінен кетірмеген қазаққа өркениет қарияны қазына деп қадірлеген дәстүрді бұзған дерт ала келгендей.

Ұндағы кейбір қариялар өзінен де кінә іздейді. Болат ата тәрбиені ақсатып алдым – ау шамасы деп налиды. Бұл күн тәжірибемнің үшінші күні болатын. Бөлмелерді жинастырып, анаған бір, мынаған бір көмектесіп жүрмін. Кенет дәрігерер келгенін көріп, бір жамандықты сезгендей болдым. Мен тілдескен амантай ата өмірден озыпты. Көзіме жас келді. Ал айжамал апайым болса жарама тұз сепкендей болды: «балаларына телефон шалып едік, өздерің жерлей салыңдар» депті жетесіздер деп ашуланды. Тәтті қиялмен немересн бір сүюді армандап сырын шерткен атамның оқиғасы қатты батты. Жүрегім жылады. Ертеңінде директорға барып, кім екенімді айтп, жұмысымды тоқтаттым. Ол кісі болса, қай қарттар үйінде болғанымды, өзінің аты-жөнін айтпауымды ғана өтінді. Ал мен жабырқау жаныммен жауап қайтармадым. Шынымен де рухани байлықтың, жан сұлулығының кемігені ме?!

Мен бұл 3 күнде көп нәрсе көрдім. Пейілі пәс, жаны жүдеу жандарды көрдім. Жаның жабырқайды. Бағасыз байлық. Безбүйрек бала. Маңғаз мағынасыздықты көрдім.  Сауапсыз, қайтарымсыз мейірім көрдім. Көкірек қарттардың айдыны шығып төрімізді отырудың орнына қарттар үйінің босағасына телміруде. Қарты бардың-қазынасы бар. Сол қазынаны қажетсіней, атасыз үйлері – батасыз, анасыз үйлері – панасыз қалса да, жалтыраған байлықтың артында жүрген ұрпақ барын білдім. Болашақ бұлыңғыр көрінді. Себебі қартайғанда қараусыз, балаларының бағуынсыз қалған қаракөз жәудіреген көп жанар көрдім. Өркениетпен өркендеген сайын, рухани байлықтан суалып бара жатырмыз ба әлде?! Таз таранғанша, той тарқайдының кебін киіп қалмасақ болғаны...

Гүлнұр Қуанышбеккызы

29 апреля 2012, 13:21
4850

Загрузка...

Комментарии

Қарапайым тілмен ұғынықты жеткізіпті. Мен шынында таң қалам. Қалай ғана әке-шешесін қажетсінбейтін жандар бар екен мына өмірде? Өмірде түрлі сылтау іздегенімен Алланың алдында не деп жауап берер екен? Әлде қарттар үйіндегі жандардың да өмірден алған ащы сабағы ме пе екен деген ой оралады.

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Мысли вслух. Почему казахи перестали общаться с родственниками и ходить в гости?

Мысли вслух. Почему казахи перестали общаться с родственниками и ходить в гости?

Дастархан в те времена был скромен. Не было понятия «сынау» - осуждения кто как живет, какой в доме ремонт и т.д. Пока взрослые обсуждали задержку заработной платы, мы играли в армию, жмурки, строили городки...
socium_kzo
5 дек. 2016 / 15:19
  • 28390
  • 30
Верховный Суд презентовал комментарий к Гражданскому процессуальному кодексу

Верховный Суд презентовал комментарий к Гражданскому процессуальному кодексу

ГПК содержит 505 статей, многие из которых написаны несколько сложным юридическим языком. Однако теперь понять их можно проще и без обращения к юристу.
RuSnake
6 дек. 2016 / 10:31
  • 10951
  • 0
Японец о Казахстане: «Ваши девушки уж сильно себе набивают цену...»

Японец о Казахстане: «Ваши девушки уж сильно себе набивают цену...»

"Мужчины должны у вас тут права качать, ибо их процент в вашей численности населения уступает проценту женщин". Я машинально начала уверять, что у нас в стране таковых не имеется...
Sapientia
5 дек. 2016 / 10:52
  • 10679
  • 71
Известный европейский фотограф показал истинную красоту казашек

Известный европейский фотограф показал истинную красоту казашек

С 26 по 30 ноября в Алматы гостил известный европейский фотограф Ян Маклайн в рамках реализации совместного проекта с Казахстаном. Подробности не уточняются, однако ходят слухи о том, что этот...
Muchacho55
7 дек. 2016 / 18:29
  • 9198
  • 8
Распил 1 млрд долларов или спасение для Алматы? В 2017-м начнётся строительство БАКАД

Распил 1 млрд долларов или спасение для Алматы? В 2017-м начнётся строительство БАКАД

Конечно, Алматы заслужил эту дорогу. Невзирая на все издержки, которые могут возникнуть. Заслужил и как крупнейший город Казахстана, и как субъект, формирующий своими налогами около четверти всех...
merurg
7 дек. 2016 / 12:35
  • 7349
  • 20
«Лицо дьявола»? Страшный силуэт на стекле – не оправдание водительской безответственности

«Лицо дьявола»? Страшный силуэт на стекле – не оправдание водительской безответственности

Казнет уже которые сутки подряд обсуждает страшную аварию на трассе Астана – Боровое, где сошлись страшные мистические знаки и где из-за банальной человеческой безответственности гибли люди..
openqazaqstan
вчера / 13:14
  • 6077
  • 5
10 причин, по которым я не смогла работать учителем. Не только в зарплате дело, ребята

10 причин, по которым я не смогла работать учителем. Не только в зарплате дело, ребята

Я почти год проработала в школе, и когда уходила оттуда, была самым счастливым человеком в мире. Тот год, честно говоря, я и сейчас вспоминаю с ужасом.
demonica
6 дек. 2016 / 17:21
  • 6162
  • 78
На самом деле дела плохи: казахстанские школьники на 49-м, а не на 12-м месте по математике

На самом деле дела плохи: казахстанские школьники на 49-м, а не на 12-м месте по математике

О том, как масс-медиа раздула миф о казахстанских вундеркидов в розовый воздушный шар, пока его не проколола правда-иголка. Получается, что казахстанские дети не могут применить теорию в практике...
ardakzhurynov
7 дек. 2016 / 0:17
  • 5758
  • 36
Невозвращенцы-болашаковцы должны государству почти 2 млрд тенге. Кто их теперь вернет?

Невозвращенцы-болашаковцы должны государству почти 2 млрд тенге. Кто их теперь вернет?

Как сообщают новостные порталы, в Нью-Йорке нашёлся бывший болашаковец Ержан Еликов, исчезнувший пять лет назад и всё это время не выходивший на связь с родителями. Да-да, это именно он, «тот самый».
openqazaqstan
9 дек. 2016 / 14:31
  • 4259
  • 12