• 3308165
  • 4670
  • 289
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Ұлтсыздану мейрамы

Желтоқсан айында Қарағанды облыстық Сәкен Сейфуллин атындағы драмтеатрда Шыңғыс Айтматовтың «Ғасырдан да ұзақ күн» атты романынның идеясы негізінде «Мәңгі Мәңгү. «Ғасырдан да ұзақ күн» романынан туған ой» атты спектакль қойылған болатын. Қойылымның режиссері - Халықаралық «Шабыт» фестивалінің лауреаты, Мәдениет қайраткері Бекмұхамет Киікбаев.

Романның өзінен бастайтын болсақ, алғашында автор шығарманы «Құрсау» (орысшасы «Обруч») деп атады, яғни мәңгүрттің «құрсауы» мағынасында. Кейін ол «ғарыштық құрсауға» трансформацияланып, «адамзаттың басына орнайды». Алайда, цензура

атаудың мағынасын бірден түсініп, баспаға шығару үшін оны өзгертуге сұрайды. «Ғасырдан да ұзақ күн» атауы да жарамай қалғасын, сол кездегі соцреалистік сарынға жақындатылып, кітап «Боранды бекет» деп аталды. Айтматов үшін сол кезде бастысы - кітапты жарыққа шығару еді, сол себепті автор идеологиялық кикілжіңдерге сабырлық танытты. «Цензураның кесірінен романда онсыз да біраз нәрсе айтылмай қалды», - деп айтады автор уақыт өте келе...

 

Спектакль небары - 50 минут. Жас режиссер қойылымға театрдың жас актерлерін қатыстырды, және суретші мен хореограф та - жас мамандар. Бұл тегін емес, қойылымның өзі романға жаңаша көзқарас пен ой салады, жаңа болмаса да, басқа қырынан негізгі идеяны жеткізуге тырысады, ал бұл ой мен көзқарасты қабылдаушы көрермен де - жастар. «Боранды бекетті» бұрында да қазақ драмтеатрларында жиі қоятын, әлі де қойып жүр, алайда, осы жолғы спектакль романның негізгі әсері мен бүгінгі күнде көкейкесті мәселелердің бірі - ұлтсыздануды жаңа формада көрсетті. Адасу, мәңгүрттену, жоғалу - ұлттың проблемасы бола тұра, біріншіден, жастардың проблемасы. Сондықтан, бұл қойылымды жастармен жастарға қойылған спектакль деп түсіну қажет. Ақылы тоқтаған, мансабына жеткендер бұған скептикалық көзқарас білдіруі мүмкін, олардың өзгеруі де екіталай. Ал жастарға артылатын үміт пен сенім қашан да зор.

Қойылымдағы Жер шарын әлде шеңбер-құрсауды бейнелеп тұрған басты декорация Айтматовтың «Құрсауы» іспеттес. «Мәңгүрттену процесіне» қатысқандар сол декорацияны айналдырып, Жер шарын өз билігіне алғандай болады. Олардың сөзі де, ісі де - жоғарыдан келген бұйрық. Найман-Ана Сарыөзекке бір баласы үшін емес, тұтас бір ұлт кейпіндегі 5-6 актер сомдайтын балалары үшін келеді. Киікбаевтың Найман-Анасы - ұлтын, тілін, елін жоғалтқан адамзаттың анасы. Ал романның қалған кейіпкерлерінен тек Қазанғаптың мәйіті ғана. Мәңгүрттердің репликалары хореографиямен үйлесіп, көп әрекеттері қимылға негізделеді. Режиссер қойылымды жағымды әлде өзі үміт артып отырған шешіммен аяқтайды: ақырында мәңгүрттердің көзі ашылады, олар жаны бар саналыларға айналады.

Жалпы, театрдың бағыты мәдениеттің жаңаруы мен дамуының элементтері арқылы айқындалады. Алайда, бүгінгі таңда ұлтқа, оның ішінде жастарға артылатын жүкті, олардың осал жерлерін көрсетіп, қажет болса, проблеманың көкейкестігі мен маңыздылығын астарлап қана емес, қойылымдағыдай «айқайлап» та көрсеткен дұрыс секілді. Бүгінгі театр - тек қана рухани азық пен әлеуметтік институт емес, ол ұлтты құтқара алатын құралға айналуы тиіс.

Ақпарат көзі

Алия Arsik
19 декабря 2009, 21:14
3015

Loading...

Комментарии

Шыңғыс Айтматов және Мұхтар Шаханов соңгы кездері арамызда ауызымыздан түспей жүр. Әсіресе Айтматовтың осы шығармасы. Спектаклін де көре алсақ дейміз. Дұрыс айтасыз, нағыз айқайлау керегіміз.
Былтыр осы жерде (түркияның конья деген қаласы) түркі тілдес халықтардың театр фестивалі өткен еді. Сонда павлодардан келген Аймауытов атындағы театр Әуезовтың Айман-Шолпанын көрсетіп кеткен еді, өзімізді туған елде болғандай сезім сыйлап қуантып кеткен. Осы жылы қайта келеді деп естідік, міндетті түрде қайта барамыз.

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Войдите в ТОП-30 суперавторов Ювижн и зарабатывайте на этом!

Войдите в ТОП-30 суперавторов Ювижн и зарабатывайте на этом!

Дорогие ювиженцы. Соотечественники и соотечественницы. Авторы. Мы возобновляем нашу, не побоюсь этого слова, культовую акцию по вознаграждению топовых авторов. По итогам каждого календарного...
niyazov
вчера / 17:54
  • 81562
  • 73
Не пропущу! Отношение водителей к жизни человека: как уступают дорогу «скорой» в Европе и у нас

Не пропущу! Отношение водителей к жизни человека: как уступают дорогу «скорой» в Европе и у нас

На днях в YouTube появился ролик, запечатлевший совершенно обыденную для европейцев ситуацию. Но для нашего человека – совершенно нетипичную и оттого вызывающую у некоторых из нас слёзы восторга.
openqazaqstan
18 марта 2017 / 20:22
  • 5987
  • 9
Престарелый старец-киборг Рокфеллер предлагал уничтожить 90% населения Земли

Престарелый старец-киборг Рокфеллер предлагал уничтожить 90% населения Земли

Первую пересадку сердца Рокфеллер пережил в 1976 году на 62-м году жизни. Последнюю пересадку ему сделали в августе 2016 года. Пересадка сердца такому старому пациенту не имеет аналогов...
Timur_Tregulov
21 марта 2017 / 23:10
  • 6055
  • 52
Компания LG Electronics открыла предзаказ на новый флагман LG G6

Компания LG Electronics открыла предзаказ на новый флагман LG G6

LG Electronics объявляет о начале предварительного заказа онлайн на новый смартфон LG G6. Оформить предзаказ можно на сайтах магазинов электроники до 16 апреля 2017 года.
LG Electronics
вчера / 14:20
  • 4311
  • 0
H&M-ское безумие или Что народу по карману?

H&M-ское безумие или Что народу по карману?

На счет качества: я спросил у знакомых и мне сказали, что та или иная вещь носится сезон. В хорошем случае и бережном отношении немногим больше. Кофточки - моя слабость, наверное...
RustemZhali
18 марта 2017 / 18:32
  • 4580
  • 30
Беременность по-американски. Никто не ждет до 40 дней, с малышом гуляют с первого дня

Беременность по-американски. Никто не ждет до 40 дней, с малышом гуляют с первого дня

Мои волшебные 9 месяцев протекали в новой среде и далеко от всех родственников и подружек. Никто из моих знакомых в США на тот момент не успел обзавестись малышом, поэтому мне не с кем было...
Zarema_
23 марта 2017 / 9:25
  • 3708
  • 14
Алматы – это город-урод. Если вы живете здесь, то сами найдете кучу примеров

Алматы – это город-урод. Если вы живете здесь, то сами найдете кучу примеров

Париж, Рим, Барселона, Лондон, Алматы, Венеция – выберите город, который на ваш взгляд кажется лишним в этом списке. Если бы не было слова "урод", было бы легче определиться?
corridere
21 марта 2017 / 14:59
  • 3986
  • 75
Страну, где так строят дороги, победить невозможно!

Страну, где так строят дороги, победить невозможно!

Шестиминутный ролик про строительство автомобильной дороги в США - это как острый нож в пузо нашим чиновникам. Они же подавятся бешбармаком, увидев его! Похлеще любого пропагандистского фильма...
Timur_Tregulov
вчера / 11:26
  • 2484
  • 30
Исламская ипотека в Казахстане: в этом году выйдет на розничный рынок

Исламская ипотека в Казахстане: в этом году выйдет на розничный рынок

Многие клиенты, вздыхая о харамном ссудном проценте местных банков, сокрушались по поводу отсутствия у нас халяльного кредитования. Поддержка исламского банкинга на уровне МФЦА есть...
DanaJarlygapova
вчера / 18:28
  • 2408
  • 33