• 75597
  • 82
  • 10
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Жекедара оқу - тұлға өсіру

Білім алу процесі, түбінде, жеке тұлғалық құбылыс. Тарихтан білуімізше ғұламалардың әрбірі дерлік білім алумен жекедара, оңаша тыныштықта шұғылданған. Өзіміз де бір мәселені тереңірек білгіміз келгенде еріксіз өзімізбен-өзіміз ғана қалуға ұмтыламыз. Өйткені білімге тереңдеудің бір-ақ жолы бар - өзіңе-өзің тереңдеуің керек.

Міне, сондықтан  - білімді тұлғалық деңгейде ұйымдастыру керек. Өмір бойғы ұстаздық тәжірибем мені осындай берік сенімге алып келді. Ол дегеніңіз, оқушыларды баяғы топтап, сынып түрінде оқыту деген таза формальды тәсіл. Мұндай жүйе кезінде қажет те болған шығар, ол өзінің негізгі мақсаттары мен функцияларын орындаған да шығар. Мақсаты - жалпы сауаттылыққа жету. Және тез арада.

Ол кез оу-у XVI не  XVII-XVIII ғасырлар емес пе! Ол кездегі жалпы адамзаттың білім ауқымының өзі қазіргімен салыстырғанда... Салыстыруға да келмейді!  Мысалы, ол кездегі физика және математика ғылымдары енді ғана қалыптасып жатқан. Ал ғылымның "көкесі" XX ғасырда келді емес пе. Қазіргі мектеп оқушысының жанын қинаған кванттық физика, салыстырмалы теория, элементар бөлшектер және ядролық физика, математикалық анализ, аналитикалық геометрия деген сияқты бөлімдерді өткен ғасырдың 70-ші жылдары университет орындығына отырған кезде ғана білгенбіз. Қазіргі оқушыларға "тықпыштап" жатқан білімнің ауқымы да орасан және тереңі де тұңғиық. Замануи білімді тиянақты игеру үшін үлкен ыждахаттылық пен күш-қуат қажет.

Оқушы толыққанды білім алу үшін ол стөл басына өзінің бар адами да, мәдени де, жалпы дүниетанымдық та қабілет-дарынын бір бағытта еркін жұмсай алатындай ахуалда отыруы тиіс. Оны мұндай ахуалға оқытушы тұлға жекедара шұғылдану кезінде ғана жеткізе алады. Ол бар мүмкіндігі мен шеберлігін оқушының жекедара тұлға ретінде ашылуына, сөйтіп өзінің бірегей, өзі үшін ең тиімді жолын тауып, қуатты оқу әрекетін іске асыруына жұмсайды. Әрбір оқу әрекетін түрліше екпінмен, түрліше көңіл-күймен, түрліше пішімде және әдістермен орындау мүмкін. Бірақ солардың ең қуатты да тиімдісі - жекедара оқу кезіндегі.

Дәл осы мәселе әлімсақтан-ақ белгілі. Бірақ бұрынғы орта білім жүйесі соншалықты бойымызға сіңіп қалған, оның мақсат, құрылымын түбегейлі өзгертудің өзі тіпті мүмкін емес нәрседей көрініп, оған қарсы пікір-әрекеттің бәрі құбыжықтай көрінуде. Бұл сірескен стереотипті бұзатын кез де келгені анық. Ондай әрекеттер жоқ емес. Біздің елімізде де бар. Мысалы, қалалардағы қозықұйрықтай қаптап кеткен оқу курстарының сапалылары 20-30-дан топтап оқытпайды. 5-10, 3-4 адамдық топтармен, тіпті, жеке оқыту да қолданылады, адам саны азайған сайын... төлемі де қымбаттайды! Яғни жекедара оқудың қадірін білеміз! Әсіресе, менің таңқалатыным, музыка және спорт мектептерінде оқушымен жекедара шұғылдану әдістері бұрыннан-ақ қолданылады. Сонда басқа да пәндерді, әсіресе физика, математика және бағдарламалау сияқты мазмұны ауырлау ғылымдарды осылай оқыту артық болар ма еді?!. Менің ақылыма симайды осы бір құбылыс.

Тағы осындай жаңа оң әрекеттің бірі - электрондық оқыту. Меніңше, бұл нағыз жекедара оқыту технологиясы. Оның түпкі мақсат, құрылымының өзі жеке тұлғаға бағытталып жасалған. Дүниежүзіне кең тарағаны да сондықтан деп ойлаймын. Дәл осы технология біздің ескі жалпы білім жүйесінің құрылымын талқандаса керек. Жоғары оқу орындарының қашықтан оқыту, электрондық оқыту жүйелерінің бет алысын байқап жүрмін, жаман емес.Тіпті біртіндеп өте жақсы болатын сияқты.

Электрондық оқыту жүйесі ең алдымен оқытушы мен оқушыға үлкен еркіндік береді. Бұл екеуінің де тұлғалық мүмкіндіктерін жүзеге асыруына қолайлы. Тұлға болып қалыптасуына қолайлы. Тұлға деген өз-өзіне нақты мақсат қойып, өздігінен жүйелі әрекет ете алатын, өз тірлігіне өзі жауап бере алатын адам. Тұлға деген адами да, кәсіби де деңгейі өте жоғары, толыққанды өмір сүретін адам.

Электрондық оқыту оқу процесіне ешқандай шектеу қоймайды. Бұл процесс оқытушы мен оқушының кеңістіктегі орнына да, уақыттық мүмкіндіктеріне де, көңіл-күйіне де байланысты емес. Оқу барынша объективті құбылыс ретінде өтеді. Қазіргідей мұғалімнің оқушыларды қорғаштап, басқарып, жетектеп, ізін кесіп жүруі қажет емес. Олармен тек адам сияқты қарым-қатынас жасау керек. Бала сияқты емес, кәдімгі ақыл-есі бүтін адам сияқты құрметпен және тең сөйлесу керек. Оқу-тәрбие жауапкершілігін ең алдымен оқушының өзіне жүктеу керек. "Қалаған уақытыңда, қалаған жерден, қалағаныңша оқы, өз әрекеттеріңе өзің ғана жауап бер". Ал оқытушы бағыт-бағдар береді, қажет кезінде кеңес береді, қажет кезінде сүйеу болады. Күнделікті сенің өміріңді басқармайды, тірішілігіңе жөнсіз араласпайды. Өз мүмкіндіктеріңмен өмір сүр, ішкі мүмкіндіктеріңді және өз мінез-құлқыңды жүзеге асыр. Міне, осындай қағида.

Әрине, электрондық оқыту барлық қиындықтан құтқарады десек жалған айтармыз. Көп мәселе адамға келіп тіреледі. Адам тұлғасын өсіру одан да маңызды шаруа. Бальзактың "қоғамның шексіз дамуына емес, адамның шексіз дамуына сенемін" деген сөзі есіме таңбаланып басылып қалыпты. Ең алдымен оқытушының тұлғасын биіктету керек. Қай оқу жүйесінде болсын, оқу ресурстарында болсын, ең алдымен оқытушы тұлғасының биіктігі, адами рухы, кәсіби шеберлігі айқын білініп, алға жетелеп тұруы маңызды. Онсыз қандай әдіс-тәсілің де, технология да бос айналған диірменмен тең. Сондықтан, ұстаздар қауымын айрықша жаңа рухани сапаға көтеріп тастайтын жүйелік шаралар қажет сияқты. Ол қандай шара, оған менің ақылым жетпейді. Бірақ ұстаздардың тұлғалық проблемасы орта білім түгілі жоғары оқу орындарында да актуалды екенін анық білемін. Құзыреттілік теориясы қозғалып жатыр, бірақ... әлі өте шикі. Мүмкін электрондық оқыту біртіндеп оған да негіз қалайтын шығар. Оны өмір көрсетеді.

Ұстаз тұлғасы, менің ұғымымда, өзіндік адами, өмірге жалпы адамзаттық биіктен қарайтын нық дүниетанымы бар, орнықты кәсіби стилі қалыптасқан, үнемі жан-жақты ізденісте өмір сүретін, өмір мен адамды терең түсінетін, өзіндік ой-пікірі және үлкен азаматтық жауапкершілігі бар, өз ісіне шын берілген адам.

19 марта 2012, 22:51
823

Загрузка...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Только на 10-й раз он смог поступить в Кембридж! Герой с Кармакшинского района

Только на 10-й раз он смог поступить в Кембридж! Герой с Кармакшинского района

Свыше 10 известных университетов приглашают его обучаться за рубежом, но выбор будет оставаться за Сакеном. Он выберет обучение в The University of Edinburgh и отправится в эту удивительную страну...
socium_kzo
30 нояб. 2016 / 11:06
  • 11307
  • 10
Взгляд со стороны: Назарбаев глазами кыргыза

Взгляд со стороны: Назарбаев глазами кыргыза

В чем уникальность этой личности? В чем его успех или провалы? Эти вопросы требуют глубокой аналитики и исследований. Я же хочу рассказать о Нурсултане Абишевиче глазами рядового кыргыза...
maxes
1 дек. 2016 / 8:05
  • 5029
  • 17
Молчание врачей. Дети ЮКО, заражённые ВИЧ 10-11 лет назад, узнают о диагнозе-приговоре

Молчание врачей. Дети ЮКО, заражённые ВИЧ 10-11 лет назад, узнают о диагнозе-приговоре

Как сообщают новостные издания, в ближайшее время в Южном Казахстане 102 детям в возрасте 11-12 лет сообщат об их страшном диагнозе. Все эти дети были заражены ВИЧ, причём большинство было инфицировано по вине врачей.
openqazaqstan
2 дек. 2016 / 13:57
  • 4096
  • 4
Почему Дональд Трамп назвал Казахстан чудом. Президент подтягивается по географии

Почему Дональд Трамп назвал Казахстан чудом. Президент подтягивается по географии

Трамп и не подозревает, что 16 декабря 1991 Казахстан не создал, а восстановил свою национальную государственность. Иначе бы он упомянул не только 25 лет, а больше чем 550 лет казахской истории.
Stehlikova
2 дек. 2016 / 9:02
  • 4339
  • 88
Аэропорт Схипхол и Алматы. Смотришь на это и ощущение, что мы лет на тридцать отстали

Аэропорт Схипхол и Алматы. Смотришь на это и ощущение, что мы лет на тридцать отстали

Недавно пролетал через аэропорт Амстердама - Схипхол. Так как улетал из аэропорта Алматы, то не мог не начать сравнивать эти аэропорты.
Superkurt
30 нояб. 2016 / 10:09
  • 3506
  • 12
Мой личный опыт использования Astra Plat: мелочи в моем кармане заметно стало меньше

Мой личный опыт использования Astra Plat: мелочи в моем кармане заметно стало меньше

Давно ждал запуска электронного билетирования в общественном транспорте Астаны. В ноябре 2016 года этот день настал. Мой опыт насчитывает последние 2 недели и мне есть чем поделиться.
iamYerlan
1 дек. 2016 / 15:24
  • 3188
  • 12
Японец о Казахстане: «Ваши девушки уж сильно себе набивают цену...»

Японец о Казахстане: «Ваши девушки уж сильно себе набивают цену...»

"Мужчины должны у вас тут права качать, ибо их процент в вашей численности населения уступает проценту женщин". Я машинально начала уверять, что у нас в стране таковых не имеется...
Sapientia
5 дек. 2016 / 10:52
  • 3087
  • 52
Понять и простить: почему большинство стран бывшего СССР отказалось от амнистий

Понять и простить: почему большинство стран бывшего СССР отказалось от амнистий

Президент Назарбаев предложил амнистию для совершивших преступления небольшой тяжести несовершеннолетних, пожилых, женщин и других социально уязвимых категорий осуждённых.
openqazaqstan
30 нояб. 2016 / 13:45
  • 3023
  • 19
Как отдохнуть за 220$. Гоа – это не Индия: купил дешевую путевку и улетел!

Как отдохнуть за 220$. Гоа – это не Индия: купил дешевую путевку и улетел!

В Гоа я не первый раз. Очень многое знаю. Минус такой путевки только в том, что вы не сможете выбрать пляж и отель, но за такие смешные деньги – какая разница. Гоа – это не Индия.
fima
2 дек. 2016 / 11:32
  • 3015
  • 25