• 7705
  • 4
  • 3
Нравится блог?
Подписывайтесь!

Насрулло Туйчизода: Тәжік имиджі «Наша Раша»-мен өлшенбейді

– Насрулло, Тәжікстан баспасөзінің бір ғасырлық мерейтойы құтты болсын!

– Рахмет, әріптес.

– Қазақстанда Журналистердің төл мерекесіне нақты бір күн арналмаған. Сіздер неліктен 11 наурызды таңдадыңыздар?

– 11 наурыз – Тәжікстанның тұңғыш газеті «Бухорои Шариф» басылымының жарыққа шыққан күні. Тәуелсіздік алғаннан бергі аралықта бұл күн біздің елдегі журналистер қауымы үшін ерекше мереке саналады. Жалпы, кез келген халықтың деңгейін бұқаралық ақпарат құралдарының әлеуетіне қарап өлшеуге болады ғой. Әрине, Еуропа елдерімен, АҚШ-пен салыстырғанда жүз жыл аса көп уақыт емес. Дегенмен, осы жүз жылдың ішінде Тәжікстанда БАҚ-тардың рөлі айтарлықтай артты деп айта аламын.

– Ресейлік «Наша Раша» атты телебағдарламасын көрген болсаңыз, онда Рашид пен Джамшуд есімді тәжік гастарбайтерлерін бейшара етіп көрсетеді. «Наша Раша»-ны Тәжікстанда қалай қабылдады?

– «Наша Рашаны» біздің халқымыз өте ауыр қабылдады. Мен бұл туралы бірнеше мәрте жазғанмын. Біреулер арнайы тапсырыспен сенің еліңді сорлы етіп көрсетсе, сенің халқыңның деңгейіне біржақты баға берсе, ашуың келетіні түсінікті ғой. Бәлкім, ресейліктердің көпшілігі Орта Азиядан келген эмигранттарды мәдениетсіз, кесірін тигізетін халық деп ойлайтын шығар. Бірақ олар бұрынғы Кеңес одағы құрамындағы елдерде өмір сүріп жатқан орыстардың да өзіндік «минустары» баршылық екенін білуге тиіс.

Алғашында «Арақтан аузы босамайтын, біздің менталитетімізге зиянын тигізіп жатқан сол орыстар туралы бейнероликтер, фильмдер түсіріп, «Наша Рашаға» неге лайықты жауап бермеске?!» деп ойлайтынмын. Ашығын айтсақ, Тәжікстанда да орыс қаңғыбас, бұзақылар толып жатыр. Олардың тіршілігі де адамның жиіркенішін туғызады. Әйтсе де, ойлана келе, проблеманы мұндай жолмен шешуге болмайтынын түсіндім. Қазір ашуға ерік беретін заман емес, кез келген мәселені ақылға салып, дипломатиялық жолмен шешкен дұрыс деп есептеймін.

– «Наша Рашаны» көрсетуге ты-йым салынған жоқ па?

– Жоқ, «Наша Рашаның» дискілері емін-еркін сатылады. Бірақ оны сатып алушылар көп емес.

Менің бір таңғалатыным, орыстардың өзге ел азаматтарын надан, топас етіп көрсетуге тырысатындығы. Қазір Ресейде тұратын тәжіктердің ішінде беделді жоғары оқу орындарында жұмыс істейтін ғалымдар, «Жыл оқытушысы» атанған ұстаздар, спортшылар, керек десеңіз саясаткерлер де бар. Бірақ, неге екені белгісіз, біздің халқымыздың жақсылығы емес, келеңсіз тұстары ғана айтылады.

– Ашығын айтқанда, Қазақстанда орыстілді БАҚ-тардың, ресейлік БАҚ-тардың ықпалы күшті. Ал Тәжікстандағы ахуал туралы не айтасыз?

– Жалпы, біздің елде тәжік және орыс тілінде ғана емес, ағылшын, араб, парсы, өзбек тілінде шығатын мерзімді басылымдар бар. Қазір тәжік тілінде хабар тарататын газет-журналдардың, интернет-сайттардың саны орыс тілділерден әлдеқайда көп. 2000 жылдардың басында орыстілді БАҚ-тардың қатары көбейіп кеткен-ді. Сол кезде Душанбеде шығатын 116 басылымның 44-і орысша газет-журналдар болатын. Қазір менің білуімше жиырмадан сәл-ақ асатын болу керек. Олардың ішінде «Голос Таджикистана», «Курьер Таджикистана», «Азия+», «Вечерний Душанбе» сынды газеттердің таралымы айтарлықтай көп, бірақ тәжік тіліндегі басылымдардан төмен.

Орыс тілді БАҚ-тардың көпшілігі жеке меншікке тиесілі. Олардың қаржы көздері де әртүрлі. Халықтың басым бөлігін тәжіктер құрайды, олар көбінесе ана тілінде хабар тарататын ақпараттарға құлақ асады.

– Тираж мәселесі шешімін тапқан ба?

– Шыны керек, журналистиканың бас ауруына айналған мәселелердің бірі – осы тираж. Осыдан екі-үш жыл бұрын бас редакторлардың арасында арнайы сауалнама жүргізілген екен, сонда олардың жартысынан көбісі тираждарына көңілдері толмайтынын айтыпты. Бізде кейбір газеттердің тиражы ондаған мың дананы құраса, енді біреулері жеті-сегіз мың данадан аспайды. Аға буын журналистердің айтуынша, 1980-90 жылдары тираж саны қазіргіден әлдеқайда көп болыпты.

– Қазақстандық БАҚ-тардың көпшілігі мемлекеттік тапсырысқа, қаржылай демеушілерге тәуелді. Тәжік баспасөзінің жағдайы қалай?

– Біздегі жағдай да соған ұқсас. Үкіметтік БАҚ-тар, салалық және жеке меншік БАҚ-тар әрқайсысы өз мүддесі мен демеушілерінің мүддесін қорғауға тырысады. Әйтсе де, соған қарамастан неғұрлым шынайы ақпарат жеткізген журналистер оқырмандар арасында танымалдыққа ие.

Жалғасын "Нұр Астана" газетінің сайтынан оқи аласыз

NurAstana
17 марта 2012, 16:38
586

Загрузка...

Комментарии

Оставьте свой комментарий

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Также можно нажать Ctrl+Enter

Популярные посты

Я был удивлён, что в Азербайджане есть Казахский район

Я был удивлён, что в Азербайджане есть Казахский район

Мне как казаху по национальности очень хотелось туда попасть. Оказалось, что климат там намного суровей и люди, говорят, суровые и воинственные. Казах – город на западе Азербайджана...
alidimash
18 янв. 2017 / 21:50
  • 28730
  • 18
10 лучших районов Алматы. Широкие улочки, частные дома, летом – красота!

10 лучших районов Алматы. Широкие улочки, частные дома, летом – красота!

Названия улиц: Садовый бульвар, Солнечный проезд. Красиво звучит не так ли? Прям, как в Москве... Уютные улочки и радующие глаз одноэтажные домики, тихо и свободно, нет динамики, движух и ажиотажа.
gelberdeuet
16 янв. 2017 / 14:45
  • 8194
  • 98
Многочасовые очереди, смерти в ЦОНах: почему вопросы об этом ставят парламентариев в тупик?

Многочасовые очереди, смерти в ЦОНах: почему вопросы об этом ставят парламентариев в тупик?

Ожидали ли депутаты Мажилиса всего этого? Как планировали этот процесс регистрации, и обсуждали ли его, прежде чем одним нажатием кнопки принять нормы с такими абсурдными временными рамками?
openqazaqstan
17 янв. 2017 / 14:32
  • 4922
  • 22
Астана глазами алматинских девушек. Как при таких погодных условиях можно выжить?

Астана глазами алматинских девушек. Как при таких погодных условиях можно выжить?

В спальных районах, и в высотных домах сквозь стены слышно завывание ветра. В особенности ночью. Такие звуки, я слышала, пожалуй, только по телевизору, в фильмах про метель.
Naomi_K
20 янв. 2017 / 12:36
Сильное ДТП произошло в Алматы на Тимирязева-Байзакова

Сильное ДТП произошло в Алматы на Тимирязева-Байзакова

NoComment (c) Официальный слоган EuroNews. Катастрофа на алматинской утренней трассе началась с того, что водители «Ниссана» и микровена ожидали сигнала светофора на запад по Тимирязева...
ibestreporter
17 янв. 2017 / 22:52
  • 3764
  • 5
Вейпинг безопасен? Эндрю Холл из США тоже так считал, пока что-то не пошло не так

Вейпинг безопасен? Эндрю Холл из США тоже так считал, пока что-то не пошло не так

Эндрю Холл из США считал, что вейпинг безопасен и усиленно убеждал в этом близких. Но как-то раз что-то пошло не так. Это результат взрыва хипстерского устройства - выбило 7 зубов + ожоги и раны...
Maxambet
17 янв. 2017 / 16:28
  • 3715
  • 52
Это поколение просрет страну. 20-летняя молодежь представляет из себя сказочных эльфов

Это поколение просрет страну. 20-летняя молодежь представляет из себя сказочных эльфов

Смотря в очередные пустые глаза вчерашнего студента, приходящего устраиваться на первую работу страшно становится. Потому что сравниваю с теми же китайскими студентами, которые готовы выгрызать себе мечту.
mbaitykov
18 янв. 2017 / 11:34
Становится хуже, но как-то постепенно. Беднеем, но тоже как-то не разом

Становится хуже, но как-то постепенно. Беднеем, но тоже как-то не разом

Помню, когда я уезжал и Казахстана, тут было довольно прилично, даже не смотря на то, что жить было невыносимо. Но прилично так. Мусора было меньше. Дороги чистили, вони почти не было. Да и в остальном тоже норм.
shootnix
18 янв. 2017 / 12:49
  • 3337
  • 34
Любимый Тайланд. Правящий король называет Паттайю «черным пятном на репутации страны»

Любимый Тайланд. Правящий король называет Паттайю «черным пятном на репутации страны»

Тайланд мы впервые посетили в декабре 2012 года. Полученные эмоции настолько были яркими, что в конце 2015 года мы решили еще разок слетать в Тайланд. Вспоминая Тай, первое о чем я думаю - горячий...
zhainar_d
17 янв. 2017 / 11:11
  • 3158
  • 24