Тікелей эфир

Париж - босқындар қаласы

Екеу отыр. Екеуі де үнсіз. Соғыс кезеңінде пайда болған махаббат екеуінің де өмірін аса өзгерте қоймады. Себебі олар ғашықтар қаласы саналып кеткен Парижде емес, күңгірт, мұңлы Парижде күн кешіп жүр.

Егер мен айтып отырған Парижді танып отырсаңыз, демек, сіз де Эрих Мария Ремарктың шығармасын оқыған болуыңыз керек. Ремарктың Парижі Гюго, Дюмалардың шығармаларында жазылған әсем қала емес. Ол - бір күнмен өмір сүретін, жанарлары солғын, көңілін қаяу басқан жалғыз жандардың, ертеңгі күнге күмәнмен қарайтын босқындардың қаласы.

Эрих Мария Ремарктың «Салтанатты қақпа» романы тұңғыш рет 1945 жылы АҚШ-та жарық көрген. Бір жыл өткеннен кейін роман автордың туған жері Германияда басылып шыққан. Содан кейін шығарма көптеген шет тілдерге аударылып, әлемнің түрлі елдерінде қайта басылып шығарылған. Роман бойынша бірнеше рет кино да түсірілген.

Әдебиеттанушылар «Салтанатты қақпаны» автобиографиялық романдар қатарына жатқызады. Шынымен де, Ремарктың өмірбаянын оқып отырсаңыз, көптеген ұқсастықтарға тап боласыз. Мысалы: Ремарк роман кейіпкері сияқты эмигрант; ол да Равик секілді актриса, әншіге (Марлен Дитрихке) ғашық болды; басты кейіпкер сияқты соғыстың қарсаңында талай қиыншылықтарды бастан кешірді. Осы аталған себептерге байланысты да болуы керек, роман шыншылдығы, шынайылығымен оқырманға ерекше әсер етеді. Өйткені Ремарктың сезімі, көңіл-күйі, жағдайы, бәрі-бәрі кейіпкерінің мінезімен ұштасады. Сол сияқты оқырманның «Салтанатты қақпадағы» басқа да кейіпкерлерге, олардың өміріне деген көзқарасы да ерекше болады.

Соғыс тақырыбын мейлінше кең ашқысы келген жазушының «Салтанатты қақпасы» оған дейінгі махаббат не болмаса достық туралы романдарынан өзгеше. Себебі мұнда махаббаттың айналасындағы «әдемі» әңгімелер емес, кейіпкерлердің соғыс қарсаңындағы мінез-құлқы, сезімдері, эмоциялары, көзқарастары бірінші орынға қойылған. Романда екінші кезектегі кейіпкерлер, олардың ішінде Равиктің досынан бастап қарапайым қала тұрғындарына дейін бір күнмен ғұмыр кешетіні байқалады.

Алайда романның кейбір тұстарындағы тым әдемі сөздер (ал олар романда өте көп кездеседі, бір романнан цитаталар жинағы шығатын болар) адамды жалықтырып жіберуі мүмкін. Парижді құдды бір философтардың ордасы деп қаласыз. Бәлкім, автор соғысқа дейінгі шынайы өмірді көрсеткісі келген де шығар...

Хирургтың көмекшісі қызметін атқарып, күн көріп жүрген басты кейіпкерді бір сөзбен сипаттау қиын. Себебі, бір жерде тым аңғал, сезімтал Равик екінші бір эпизодта қатігез болып көрінеді. Бір жерде қиын-қыстау заманға қарамастан, өмірге деген құлшынысы азаймаған Равик, екінші бір тұста шаршаған, өмірден түңілген жанның кейпінде болады. Қарсыласын түк қиналмастан, аяусыз өлтірген ол соңында бәріне қол сілтеп, әрі қарай күресуге шыдамы жетпейді.

Жоан туралы не айтуға болады? Қай сөз басты кейіпкерді дұрыс анықтай алса екен... Өсімдік! Иә, күн шыққанға жалтақтай қарай беретін өсімдік. Ремарктың шеберлігі сонда болар, Жоанның әрбір қимылы, әрбір сөзінен кейін оны атып тастағың келеді. Оған байлық та, махаббат та, ештеңе де қажет емес. Бәрі жалған... Равиктің досы Морозов айтпақшы, «Ол әжептәуір арам әйел. Орыс болсаң, түсінер едің».

Жеке күделігінде Ремарк Жоанның прототипі Марлен Дитрихті «Пума» деп атап, оны өмірін талқандаған жан ретінде сипаттайды екен.

Жақында 1948 жылы түсірілген «Салтанатты қақпа» фильмін көрдім. Мен үшін 2 сағаттық фильмнен гөрі шығарманы қағаз кітаптан оқыған әсерлірек болды. Өйткені, нағыз қызықты сәттерін режиссер қиып тастағандай көрінді. Көбіне Равик пен Жоанның арасындағы қатынас көрсетілді. Фильм кітаптан қиылып алынған үзінділерден құралғандай.

Ал Равиктің рөлін сомдаған Шарль Буайе маған ұнады. Себебі басты кейіпкердің қай тұста қандай күйде болғанын, эмоциясын анық көрсете білді. Әсіресе Жоанды басқа адаммен кездестірген уақыттағы мөлтілдеп тұрған көздерін кітаптан көру мүмкін емес еді. Жоанның рөліндегі Ингрид Бергман да ойлағанымдай шықты. Дәл сол жеңіл мінез, ауыспалы көңіл-күйді актриса шеберлікпен ойнай білді.

Таң қаларлығы сол, әйелдің бар болмыс-бітімін танып үлгерген Равик оны шексіз сүйді. Шынайы махаббат осы емес пе? Бұл ретте Куприннің айтқаны дәл келетіндей: "өлім сияқты күшті". Өлімді де, махаббатты да жеңу мүмкін емес....

"Бізде бір ғана өмір бар, оның өзі тым қысқа, жарты тұтам"...

"Махаббат себеп, сылтауларға көнбейді. Оған әрекет қажет".

"Сүю - біреумен қартайғың келу деген сөз".

"Бақыт сенен басталып, сенімен ғана аяқталады".

Романды таныстырған Айнұр Маемирова

Алия Arsik
28 қазан 2012, 7:52
1379

Загрузка...

Пікірлер

GULI93
1
0
Өте қызықты фильм секілді, көру керек екен) Негізі кітапта көбінесе оқиға , роман жақсырақ берілетін еді, бірақ қазір кітапты бірі оқыса бірі фильмді көріп шектеліп қалады. Париж- нағыз махаббаттың Отаны, демекші, фильмдерін көру ынтызарлар көп деп ойлаймын хехе
Иә, кітабы тіптен қызық. Мен алдымен шығарманы кітаптан оқып, содан кейін фильмін көруге тырысам. Құрғақ фильмнен гөрі кітаптың әсері күшті, әрбір нәрсеге деген көзқарасыңды, ойыңды қалыптастырады.

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Обратная сторона Астаны. Девять худших и проблемных районов столицы Казахстана

Обратная сторона Астаны. Девять худших и проблемных районов столицы Казахстана

Несмотря на то, что Астана столица, и один из самых красивых и современных городов Казахстана, здесь все равно есть места, за которые стыдно и даже как-то неудобно перед гостями.
Washington
12 янв. 2017 / 12:25
  • 21725
  • 26
Как мы «скидываемся» на красивую жизнь мажоров. Воровство пенсионных денег

Как мы «скидываемся» на красивую жизнь мажоров. Воровство пенсионных денег

Официальные спикеры КНБ РК рассказали о ходе расследования, раскрыв общественности схему, которую использовало руководство ЕНПФ для воровства 5 миллиардов тенге пенсионных накоплений.
openqazaqstan
13 янв. 2017 / 11:30
  • 14507
  • 16
«Ещё раз на те же грабли». Премьер Сагинтаев о временной регистрации

«Ещё раз на те же грабли». Премьер Сагинтаев о временной регистрации

Казахстанцы по-прежнему с нескрываемым возмущением и сарказмом комментируют нововведения в миграционное законодательство. Проблема, как это ни парадоксально, в том, что мы, казахстанцы – народ законопослушный.
openqazaqstan
12 янв. 2017 / 10:07
  • 11526
  • 29
10 лучших районов Алматы. Широкие улочки, частные дома, летом – красота!

10 лучших районов Алматы. Широкие улочки, частные дома, летом – красота!

Названия улиц: Садовый бульвар, Солнечный проезд. Красиво звучит не так ли? Прям, как в Москве... Уютные улочки и радующие глаз одноэтажные домики, тихо и свободно, нет динамики, движух и ажиотажа.
gelberdeuet
16 янв. 2017 / 14:45
  • 7267
  • 96
Наверное, я себя почувствовала человеком именно в Корее. Не в Казахстане

Наверное, я себя почувствовала человеком именно в Корее. Не в Казахстане

Если я останусь в Казахстане, то идти мне здесь некуда, пахать за копейки на госслужбе? Прожить всю жизнь в однокомнатной вместе с котом и мамой?
savira6
13 янв. 2017 / 9:44
  • 5403
  • 33
Айсулу Салгарина. Решил пойти в гости к той, что вызывает гордость за казахских девушек

Айсулу Салгарина. Решил пойти в гости к той, что вызывает гордость за казахских девушек

Прошло около 2 лет. За эти годы в моей жизни многое изменилось. И мне стало интересно, какие же изменения произошли в жизни тех, у кого я когда-то брал интервью...
DastanIskakov
14 янв. 2017 / 11:43
  • 4695
  • 5
Многочасовые очереди, смерти в ЦОНах: почему вопросы об этом ставят парламентариев в тупик?

Многочасовые очереди, смерти в ЦОНах: почему вопросы об этом ставят парламентариев в тупик?

Ожидали ли депутаты Мажилиса всего этого? Как планировали этот процесс регистрации, и обсуждали ли его, прежде чем одним нажатием кнопки принять нормы с такими абсурдными временными рамками?
openqazaqstan
17 янв. 2017 / 14:32
  • 4189
  • 20
Сейчас даже дяденьки и тетеньки в 20-27 лет живут с родителями. Безработица в Алматы

Сейчас даже дяденьки и тетеньки в 20-27 лет живут с родителями. Безработица в Алматы

Наверняка, все знают крылатую фразу Ленина "Кто не работает - тот не ест" В то время за безработицу осуждали, а кормили народ за счет предприятия - славные были времена, пусть я и застала их лишь...
DoZa
13 янв. 2017 / 9:54
  • 4225
  • 45
Вейпинг безопасен? Эндрю Холл из США тоже так считал, пока что-то не пошло не так

Вейпинг безопасен? Эндрю Холл из США тоже так считал, пока что-то не пошло не так

Эндрю Холл из США считал, что вейпинг безопасен и усиленно убеждал в этом близких. Но как-то раз что-то пошло не так. Это результат взрыва хипстерского устройства - выбило 7 зубов + ожоги и раны...
Maxambet
17 янв. 2017 / 16:28
  • 2892
  • 45