Париж - босқындар қаласы

Екеу отыр. Екеуі де үнсіз. Соғыс кезеңінде пайда болған махаббат екеуінің де өмірін аса өзгерте қоймады. Себебі олар ғашықтар қаласы саналып кеткен Парижде емес, күңгірт, мұңлы Парижде күн кешіп жүр.

Егер мен айтып отырған Парижді танып отырсаңыз, демек, сіз де Эрих Мария Ремарктың шығармасын оқыған болуыңыз керек. Ремарктың Парижі Гюго, Дюмалардың шығармаларында жазылған әсем қала емес. Ол - бір күнмен өмір сүретін, жанарлары солғын, көңілін қаяу басқан жалғыз жандардың, ертеңгі күнге күмәнмен қарайтын босқындардың қаласы.

Эрих Мария Ремарктың «Салтанатты қақпа» романы тұңғыш рет 1945 жылы АҚШ-та жарық көрген. Бір жыл өткеннен кейін роман автордың туған жері Германияда басылып шыққан. Содан кейін шығарма көптеген шет тілдерге аударылып, әлемнің түрлі елдерінде қайта басылып шығарылған. Роман бойынша бірнеше рет кино да түсірілген.

Әдебиеттанушылар «Салтанатты қақпаны» автобиографиялық романдар қатарына жатқызады. Шынымен де, Ремарктың өмірбаянын оқып отырсаңыз, көптеген ұқсастықтарға тап боласыз. Мысалы: Ремарк роман кейіпкері сияқты эмигрант; ол да Равик секілді актриса, әншіге (Марлен Дитрихке) ғашық болды; басты кейіпкер сияқты соғыстың қарсаңында талай қиыншылықтарды бастан кешірді. Осы аталған себептерге байланысты да болуы керек, роман шыншылдығы, шынайылығымен оқырманға ерекше әсер етеді. Өйткені Ремарктың сезімі, көңіл-күйі, жағдайы, бәрі-бәрі кейіпкерінің мінезімен ұштасады. Сол сияқты оқырманның «Салтанатты қақпадағы» басқа да кейіпкерлерге, олардың өміріне деген көзқарасы да ерекше болады.

Соғыс тақырыбын мейлінше кең ашқысы келген жазушының «Салтанатты қақпасы» оған дейінгі махаббат не болмаса достық туралы романдарынан өзгеше. Себебі мұнда махаббаттың айналасындағы «әдемі» әңгімелер емес, кейіпкерлердің соғыс қарсаңындағы мінез-құлқы, сезімдері, эмоциялары, көзқарастары бірінші орынға қойылған. Романда екінші кезектегі кейіпкерлер, олардың ішінде Равиктің досынан бастап қарапайым қала тұрғындарына дейін бір күнмен ғұмыр кешетіні байқалады.

Алайда романның кейбір тұстарындағы тым әдемі сөздер (ал олар романда өте көп кездеседі, бір романнан цитаталар жинағы шығатын болар) адамды жалықтырып жіберуі мүмкін. Парижді құдды бір философтардың ордасы деп қаласыз. Бәлкім, автор соғысқа дейінгі шынайы өмірді көрсеткісі келген де шығар...

Хирургтың көмекшісі қызметін атқарып, күн көріп жүрген басты кейіпкерді бір сөзбен сипаттау қиын. Себебі, бір жерде тым аңғал, сезімтал Равик екінші бір эпизодта қатігез болып көрінеді. Бір жерде қиын-қыстау заманға қарамастан, өмірге деген құлшынысы азаймаған Равик, екінші бір тұста шаршаған, өмірден түңілген жанның кейпінде болады. Қарсыласын түк қиналмастан, аяусыз өлтірген ол соңында бәріне қол сілтеп, әрі қарай күресуге шыдамы жетпейді.

Жоан туралы не айтуға болады? Қай сөз басты кейіпкерді дұрыс анықтай алса екен... Өсімдік! Иә, күн шыққанға жалтақтай қарай беретін өсімдік. Ремарктың шеберлігі сонда болар, Жоанның әрбір қимылы, әрбір сөзінен кейін оны атып тастағың келеді. Оған байлық та, махаббат та, ештеңе де қажет емес. Бәрі жалған... Равиктің досы Морозов айтпақшы, «Ол әжептәуір арам әйел. Орыс болсаң, түсінер едің».

Жеке күделігінде Ремарк Жоанның прототипі Марлен Дитрихті «Пума» деп атап, оны өмірін талқандаған жан ретінде сипаттайды екен.

Жақында 1948 жылы түсірілген «Салтанатты қақпа» фильмін көрдім. Мен үшін 2 сағаттық фильмнен гөрі шығарманы қағаз кітаптан оқыған әсерлірек болды. Өйткені, нағыз қызықты сәттерін режиссер қиып тастағандай көрінді. Көбіне Равик пен Жоанның арасындағы қатынас көрсетілді. Фильм кітаптан қиылып алынған үзінділерден құралғандай.

Ал Равиктің рөлін сомдаған Шарль Буайе маған ұнады. Себебі басты кейіпкердің қай тұста қандай күйде болғанын, эмоциясын анық көрсете білді. Әсіресе Жоанды басқа адаммен кездестірген уақыттағы мөлтілдеп тұрған көздерін кітаптан көру мүмкін емес еді. Жоанның рөліндегі Ингрид Бергман да ойлағанымдай шықты. Дәл сол жеңіл мінез, ауыспалы көңіл-күйді актриса шеберлікпен ойнай білді.

Таң қаларлығы сол, әйелдің бар болмыс-бітімін танып үлгерген Равик оны шексіз сүйді. Шынайы махаббат осы емес пе? Бұл ретте Куприннің айтқаны дәл келетіндей: "өлім сияқты күшті". Өлімді де, махаббатты да жеңу мүмкін емес....

"Бізде бір ғана өмір бар, оның өзі тым қысқа, жарты тұтам"...

"Махаббат себеп, сылтауларға көнбейді. Оған әрекет қажет".

"Сүю - біреумен қартайғың келу деген сөз".

"Бақыт сенен басталып, сенімен ғана аяқталады".

Романды таныстырған Айнұр Маемирова

Алия Arsik
28 қазан 2012, 7:52
1366

Загрузка...

Пікірлер

GULI93
1
0
Өте қызықты фильм секілді, көру керек екен) Негізі кітапта көбінесе оқиға , роман жақсырақ берілетін еді, бірақ қазір кітапты бірі оқыса бірі фильмді көріп шектеліп қалады. Париж- нағыз махаббаттың Отаны, демекші, фильмдерін көру ынтызарлар көп деп ойлаймын хехе
Иә, кітабы тіптен қызық. Мен алдымен шығарманы кітаптан оқып, содан кейін фильмін көруге тырысам. Құрғақ фильмнен гөрі кітаптың әсері күшті, әрбір нәрсеге деген көзқарасыңды, ойыңды қалыптастырады.

Пікір қалдырыңыз

Спасибо за открытие блога в Yvision.kz! Чтобы убедиться в отсутствии спама, все комментарии новых пользователей проходят премодерацию. Соблюдение правил нашей блог-платформы ускорит ваш переход в категорию надежных пользователей, не нуждающихся в премодерации. Обязательно прочтите наши правила по указанной ссылке: Правила

Сондай-ақ Ctrl+Enter басуға болады

Танымал жазбалар

Только на 10-й раз он смог поступить в Кембридж! Герой с Кармакшинского района

Только на 10-й раз он смог поступить в Кембридж! Герой с Кармакшинского района

Свыше 10 известных университетов приглашают его обучаться зарубежом, но выбор будет оставаться за Сакеном. Он выберет обучение The University of Edinburgh и отправляется в эту удивительную страну...
socium_kzo
30 қар. 2016 / 11:06
  • 10969
  • 10
Взгляд со стороны: Назарбаев глазами кыргыза

Взгляд со стороны: Назарбаев глазами кыргыза

В чем уникальность этой личности? В чем его успех или провалы? Эти вопросы требуют глубокой аналитики и исследований. Я же хочу рассказать о Нурсултане Абишевиче глазами рядового кыргыза или...
maxes
1 желт. 2016 / 8:05
  • 4629
  • 14
Молчание врачей. Дети ЮКО, заражённые ВИЧ 10-11 лет назад, узнают о диагнозе-приговоре

Молчание врачей. Дети ЮКО, заражённые ВИЧ 10-11 лет назад, узнают о диагнозе-приговоре

Как сообщают новостные издания, в ближайшее время в Южном Казахстане 102 детям в возрасте 11-12 лет сообщат об их страшном диагнозе. Все эти дети были заражены ВИЧ, причём большинство было инфицировано по вине врачей.
openqazaqstan
2 желт. 2016 / 13:57
  • 3916
  • 4
Когда на тебя смотрят как на говно. На работе многие считали, что они выше меня уровнем

Когда на тебя смотрят как на говно. На работе многие считали, что они выше меня уровнем

Дело было летом 2012 года. Мне было почти 20 лет, жил я от сессии до сессии довольно весело. В голове машины, клубы, тёлки. Жизнь размеренная и неторопливая. Вдруг мне приходит в голову идея...
almatinec_92
28 қар. 2016 / 16:57
Почему Дональд Трамп назвал Казахстан чудом. Президент подтягивается по географии

Почему Дональд Трамп назвал Казахстан чудом. Президент подтягивается по географии

Трамп и не подозревает, что 16 декабря 1991 Казахстан не создал, а восстановил свою национальную государственность. Иначе бы он упомянул не только 25 лет, а больше чем 550 лет казахской истории.
Stehlikova
2 желт. 2016 / 9:02
  • 4007
  • 86
О переименовании столицы: Казнет не зря взорвался едкими комментариями

О переименовании столицы: Казнет не зря взорвался едкими комментариями

Сеть облетело очень символичное видео, где г-ну Султанову в ходе пресс-конференции прямо задают этот вопрос. «Вы советовались с народом?!» – спрашивают его журналисты. На что депутат так и не смог вразумительно ответить.
openqazaqstan
28 қар. 2016 / 14:35
  • 3622
  • 15
Мой личный опыт использования Astra Plat: мелочи в моем кармане заметно стало меньше

Мой личный опыт использования Astra Plat: мелочи в моем кармане заметно стало меньше

Давно ждал запуска электронного билетирования в общественном транспорте Астаны. В ноябре 2016 года этот день настал. Мой опыт насчитывает последние 2 недели и мне есть чем поделиться. Она не...
iamYerlan
1 желт. 2016 / 15:24
  • 3053
  • 11
Аэропорт Схипхол и Алматы. Смотришь на это и ощущение, что мы лет на тридцать отстали

Аэропорт Схипхол и Алматы. Смотришь на это и ощущение, что мы лет на тридцать отстали

Недавно пролетал через аэропорт Амстердама - Схипхол. Так как улетал из аэропорта Алматы, то не мог не начать сравнивать эти аэропорты.
Superkurt
30 қар. 2016 / 10:09
  • 3240
  • 12
Понять и простить: почему большинство стран бывшего СССР отказалось от амнистий

Понять и простить: почему большинство стран бывшего СССР отказалось от амнистий

Президент Назарбаев предложил амнистию для совершивших преступления небольшой тяжести несовершеннолетних, пожилых, женщин и других социально уязвимых категорий осуждённых
openqazaqstan
30 қар. 2016 / 13:45
  • 2894
  • 19